CALVINISME

CALVINISME. Die woord “Calvinisme” is afgelei van die naam van Johannes Cal­vyn*, kerkhervormer van die 16de eeu. Calvyn se nalatenskap is fenomenaal. Hier kan veral gedink word aan sy bekende Institusie of Onderwysing in die Christelike Godsdiens. Verder het hy kommentare oor feitlik al die boeke van die Bybel* geskryf, asook ’n groot aantal ander geskrifte en ongeveer drie duisend briewe aan konings, hooggeplaastes en ander mense oor die wêreld. Calvyn het die waarheid van die Skrif* hoofsaaklik teen die Katolieke* leer en die leer van die Anabaptiste* (Wederdopers) verde­dig. Die gedagtes van Calvyn vind ons veral terug in die gereformeerde* belyde­nis­­skrifte*.

Calvinisme is in die eerste plek ’n aanduiding van ’n bepaalde teologie* waarin daar­na gestrewe word om die Woord* van God sentraal te laat staan en die Goddelike gesag daarvan bely en gehandhaaf word. Die bekende vyf punte van die Calvinisme is die totale verdorwenheid* van die mens, die onvoorwaardelike uitverkiesing*, die beperkte versoening*, onweerstaanbare genade* en die volharding van die gelowi­ges*. Calvinisme stel ook die soewereiniteit en eer van God voorop. Verder is ware ekumenisiteit* ’n kenmerk van die Calvi­nis­me.

In die tweede plek is Calvinisme ’n aanduiding van ’n bepaalde lewensbeskouing. Dit het vir Calvyn oor meer gegaan as die saligheid van die mens, maar oor die eer van God en die gesag van sy Woord op alle lewensterreine. So het hy bv breedvoerig geskryf oor die verhouding tussen kerk* en owerheid* en die ekonomie. Daarom is roeping*, in die sin dat God ’n mens geroep het om op elke terrein van die lewe as Christen* te lewe en op te tree, ook ’n tipiese kenmerk van die Calvinisme.

Kritiek teen Calvinisme het deur die jare nie uitgebly nie, onder andere dat dit die godsdiens so rasioneel (verstandelik) benader dat dit neig om die mistiek* daaruit te wil haal. In die naam van Calvinisme is ook standpunte ingeneem wat ’n mens kan bevraag­teken. Aan die ander kant is dinge soms in die samelewing onregverdiglik aan Calvi­nis­me toegeskryf, soos uitwasse in die sg apartheids*-bedeling in Suid-Afrika.

Vir verdere lees: Donald K McKim (red) 2004. The Cambridge Companion to John Calvin: New York: Cambridge University Press. Hugh T Kerr (red) 1989. Calvin’s Institutes: A New Compendium. Westmin­ster: John Knox Press. John W de Gruchy 2011. John Calvin – Christian Humanist or Evangelical Reformer. Wellington: Lux Verbi.BM.

Sidebar