DEGENAAR, JOHANNES JACOBUS

DEGENAAR, JOHANNES JACOBUS (1926–2015) studeer filosofie* aan die universiteite van Stellenbosch en Groningen in Nederland – by lg onder lei­ding van die godsdiensfilosoof G van der Leeuw. Vanaf 1949 is hy dosent in filosofie op Stellenbosch.

In die 1950’s handel sy navorsing hoofsaaklik oor kwessies rondom die godsdiens*. Hy stel die sekularisasiedebat, soos dit ont­staan het uit die werk van Dietrich Bon­hoeffer*, Rudolf Bultmann* en andere, be­kend in Suid-Afrika. Hy word toenemend ’n apologeet vir ’n “sekulêre” interpretasie van die boodskap van die Bybel* wat die beweerde metafisiese elemente van die Christendom* se tradisionele Godsbe­skou­ing bevraagteken. Hy word kontroversieel na aanleiding van sy boek Die sterflikheid van die siel (1963) wat spanning tussen hom en gesagsfigure in die NG Kerk* ver­oorsaak.

In die loop van die 1970’s verskuif Dege­naar se belangstelling na die politieke filo­sofie, en word hy eweneens ’n kontroversiële figuur onder Afrikaners* vanweë sy skerp kritiek op die apartheidstelsel*. Hy wys die moreel-wysgerige probleme uit in die idees van vooraanstaande Afrikaner-in­tel­lektuele soos Andries Treurnicht*, Gerrit Viljoen en NP van Wyk Louw*.

Vanaf die 1980’s verskuif Degenaar se be­langstelling na die estetika. Hy word die eerste Suid-Afrikaanse filosoof wat ernstige aandag skenk aan die werk van Jacques Derrida, Richard Rorty en die postmoder­nisme* wat bemiddel word deur die me­tode van dekonstruksie*.

Hy is vereer met die Stalsprys vir Filo­sofie en die NP van Wyk Louw-medalje van die SA Akademie, sowel as eredoktorsgrade van die universiteite van Port Elizabeth en Stellenbosch. Die grootste invloed op sy denke was die figuur van Sokrates, wie se uitspraak “die ongeëksamineerde lewe is nie die moeite werd om te leef nie” die motto van sy filosofiese benadering was. Vir Degenaar was die vraag dwarsdeur sy akademiese lewe belangriker as die antwoord, en by sy dood in Julie 2015 het sy oudstudente onthou dat hy hulle geleer het om niks onbevraagtekend te laat nie.

Vir verdere lees: JJ Degenaar 1967. Seku­larisasie. Pretoria: Academica. JJ Dege­naar 1980. Voortbestaan in geregtig­heid. Kaap­stad: Tafelberg.

Sidebar