GOVAN, WILLIAM

GOVAN, WILLIAM (1804–1875) se veelsydigheid was vroeg reeds duidelik toe hy agtereenvolgens klerk, kunsstudent, klassie­ke onderwyser en teologiese student in Glas­gow was. Hy is in 1840 georden en het in 1841 as eerste prinsipaal van die pas ge­stigte Lovedale*-seminarie in die Oostelike Provinsie diens aanvaar. Daar was toe slegs elf swart en nege wit leerling by dié inrig­ting wat vernoem is na John Love, sekretaris van die Glasgow-sendinggenootskap*. Op aanbeveling van die Kaapse goewerneur, Sir George Grey*, het Govan ook begin met industriële oplei­ding met vakke soos houtwerk, wamakery, grofsmedery, messelary, drukwerk en boekbindery wat in 1861 in die leerplan inge­sluit is. Daar is ook gekonsentreer op die opleiding van meisies as onderwyseresse.

Die Lovedale-seminarie se pioniersfase is gekortwiek tydens twee grensoorloë. Gedu­ren­de die Sewende Grensoorlog (1846–1847) is Lovedale in ’n fort omskep en het Govan na Skotland vertrek. In die tyd van die lang Agtste Grensoorlog (1850–1853) het Govan egter sy lewenstaak by Lovedale voortgesit, toe bygestaan deur die Skotte Laing, Weir en McDiarmid.

Met die aanstelling van eerw James Steward* het drastiese veranderings ingetree omdat hy ten gunste was van elementêre opleiding vir meer leerlinge. Steward se siening is deur die Sendinggenootskap aanvaar met die opdrag dat hy die beplande veranderings moet implementeer. Govan het gevolglik in 1870 as prinsipaal van die Lovedale-seminarie bedank en is deur Steward opgevolg. As oudste opleidingsinrigting vir swart hoër onderwys in Suid-Afrika, het dié inrigting se reputasie in die 20ste eeu verder toegeneem en was dit die opleidingsentrum van prominente leiers. Govan Mbeki, oudpres Thabo Mbeki* se vader, het William Govan se van as voornaam gekry – ’n Xhosa-tradisie om prominente mense deur naamgewing te vereer. (Kyk ook by: Xhosas en die Christelike geloof.)

Vir verdere lees: WJ de Kock en DW Kruger (red) 19862. Suid-Afrikaanse biogra­fiese woordeboek, deel 1. Pretoria: RGN. DJ Potgieter (red) 1972. Standard Encyclopedia of Southern Africa, deel 5. Kaapstad: Nasou.

 

Sidebar