HOFMEYR2, JAN HENDRIK (“SLIM JANNIE”)

HOFMEYR2, JAN HENDRIK (“SLIM JANNIE”) (1894–1948) was die broerskind van JH (“Onze Jan”) Hofmeyr* en word allerweë beskou as een van die briljantste mense wat Suid-Afrika nog opgelewer het. Toe hy op tweejarige ouderdom baie siek geword het, het dit ’n familiekrisis veroorsaak. Die predikant van die Groote Kerk in Kaapstad het blykbaar nie genoeg gedoen om die gesin by te staan nie, wat daartoe gelei het dat Hofmeyr se ma die NG Kerk* verlaat en by die Wale Street Baptist Church aangesluit het, en Jannie saam met haar geneem het. Dit het meegebring dat hy kerklik ’n sterk Engelse agtergrond gehad het. Hofmeyr het op 15 ’n graad in die klassieke verwerf, op 17 ’n meestersgraad, op 25 was hy die eerste rektor van die Universiteit van die Witwatersrand en op 29 administrateur van Transvaal. Hy word volksraadslid van Johannesburg-Noord, dien in genl Jan Smuts* se kabinet en neem waar as eerste minister. Hofmeyr, die “eerste egte Afrikaner*-liberalis in die hoogste politieke kringe”, se leier in sy lewens­oortuigings “was nie Plato of Marx* nie, maar Jesus* Christus*. Van Bybelse* beginsels soos hy dit verstaan het, het hy nooit afgewyk nie” (Joep de Wit). Hy het hom verset teen anti-semitisme en staatslotery en sterk standpunt ingeneem teen alle vorms van rassisme* en diskriminasie* op grond van kleur. Hy het in 1946 in Forum geskryf dat “die blanke beskawing” bewaar moet word, maar nie ander moet domineer nie. Volgens Hofmeyr moes swartmense “geleidelik” in die parlement, provinsiale rade en munisipaliteite deur hulle eie mense verteenwoordig word. Hy het ’n “Christen-trusteeskap” voorgestaan. Hofmeyr is deur dr DF Malan* en andere geteiken vir skerp politieke aanvalle, en sy openbare beeld en politiek het bygedra tot genl Smuts se neerlaag in die verkiesing van April 1948. Enkele maande later, in September, sterf dié geniale Suid-Afrikaner in Pretoria.

Vir verdere lees: Joep de Wit 2006. “Jan Hen­drik Hofmeyr, die Baptistekerk en apart­heid” in Studia Historiae Ecclesias­ticae, Vol XXXII, Nr 3.

Sidebar