JAKOBUS (PERSOON)

JAKOBUS (PERSOON) is die Griekse vorm van “Jakob*”. Jakob is die Ou-Testa­men­tiese* naam wat in die Nuwe Testa­ment* gebruik word vir persone van vóór Jesus* se tyd, soos vir die stamvader van die Israeliete* en die pa van Josef*2, Maria*1 se man (Matt 1:2, 15-16). Origens gebruik die Nuwe Testament die naam wat ons in Afrikaans met Jakobus vertaal. Verskeie persone met hierdie naam is bekend.

  1. ‑Jakobus, die seun van Sebedeus. Hier­die apostel* word ook “Groot-Jakobus” ge­noem. Hy en sy broer Johannes* was vissers. Hulle het Sebedeus* se bedryf verlaat en Jesus se eerste dissipels* geword (Mark 3:17). Hulle bynaam was Boanerges, “mans van die donder”, omdat hulle vurig van karak­ter was (Luk 9:52-55; Mark 10:35-45; Matt 20:20-28). Sebedeus se seuns het behoort tot die kern van die twaalf dissipels (Mark 9:2-8; Matt 26:37). Ná die opstanding* het Jakobus saam met die ander apostels, ’n aantal vroue en Jesus* se ma en broers in die bovertrek gebid (Hand 1:13-14). Alhoewel hy ’n vooraanstaande dissipel was, is daar nie baie bekend oor sy werk ná Jesus se hemel­vaart* nie. Hy is in 44 nC deur Herodes*2 Agrippa I gedood. Nadat ook Petrus* uit Jerusalem* moes vlug, het Jesus se broer, ook met die naam Jakobus*2, die leiding in Jerusalem oorgeneem (Hand 12:2,17).

‑   Dikwels word die ma van die seuns van Sebedeus (Matt 27:56) vereenselwig met Maria se suster (Joh 19:25), wat in Mark 15:40 Salome* genoem word. Dan sou Groot-Jakobus ’n neef van Jesus gewees het.

  1. ‑Jakobus, broer van Jesus, was die leier van die Christelike gemeente* in Jerusa­lem*. Hoewel Jesus* se broers Hom partykeer gevolg het, het hulle sy sending nie verstaan nie. Of hulle ongelowig was soos uit Joh 7:5 afgelei kan word, is nie seker nie. In die 1983-Afrikaanse Vertaling word “die­gene met Hom” in Mark 3:21 vertaal met “sy familie”, en in Nuwe Testament en Psalms – ’n Direkte Vertaling (2014) met “sy eie mense”. Hierdie interpretasie is om­strede en is ge­volglik nie ’n bewys dat sy broers nie geglo het nie. Ná die op­stan­ding word Jesus se broers ge­noem terwyl hulle saam met die dissi­pels* in ge­bed is (Hand 1:14). In 1 Kor 15:7 verskyn Jesus spesifiek aan Jakobus. Sy populari­teit as ouderling* in die Jerusa­lemse ge­meente het lang­same­rhand toegeneem (Hand 12:17), sodat hy tydens die Apos­telkonvent met gesag gepraat het (Hand 15:13-21). Daarom vermeld Paulus* hom in Gal 1:19 onder die apostels* en noem hy Jakobus selfs voor Petrus* en Jo­han­nes* wanneer hy oor die drie pilare van die Jerusalemse gemeente skryf (Gal 2:9).

‑   Jakobus het ’n groot ontsag vir die Joodse* wet* gehad en het die onderhouding daarvan bevorder (Jak 1:22-25; 2:8-13 en 4:11). Moontlik het dit verband gehou met sy sending onder sy volks­genote. In Hand 21:18-26 het hy Paulus aangeraai om hom ritueel te reinig (Kyk by: Rein) om geen aanstoot te gee aan die Joods-Christelike gemeenskap nie. Paulus het daartoe ingestem, want volgens hom moes Chris­tene* van Joodse en nie-Joodse afkoms mekaar se leefwyse respekteer sonder om ontrou aan hulle eie gebruike te wees (1 Kor 7:17-19; 9:19-22; 10:32-11:1). Jakobus se volgelinge was miskien yweriger om die wet te onderhou as hy self, want in Gal 2:12 word hulle genoem as die oorsaak van ’n geskil tussen Paulus en Petrus.

‑   Jakobus was waarskynlik ’n kind van Maria en Josef. Hy word ook die Reg­ver­dige genoem, vanweë sy vroomheid en omdat hy in 62 nC as martelaar gesterf het.

  1. ‑Jakobus, seun van Alfeus was een van Jesus se dissipels* (Mark 3:18). In Matt 10 het Jesus hom saam met elf ander dissipels afgesonder om te preek “en hulle mag gegee om bose geeste uit te dryf en om elke soort siekte en kwaal gesond te maak”. Die apostels*, soos hulle voortaan genoem word, is ooreenkomstig die Jood­se tradisie in pare uitgestuur. Jako­bus, die seun van Alfeus, vorm ’n paar met Taddeus*. Hier­die Taddeus staan in Luk 6:15 as Judas* bekend. In die Griekse teks van Luk 6:15 en Hand 1:13 is sprake van “Judas van Jako­bus”. Dit beteken waarskynlik “Judas, seun van Jakobus”. Sommige vertaal dit egter met “Judas, broer van Jakobus”, wat dan sou verwys na Jakobus, die seun van Alfeus.

‑   Jakobus, die seun van Alfeus is waarskynlik Klein-Jakobus (of Jong Jakobus) genoem om­dat hy minder prominent is as Jakobus1, die seun van Sebedeus. Volgens Mark 15:40 was Maria*3, die ma van Klein-Jako­bus, en Joses* aanwesig by Jesus se sterwe. In Joh 19:25 word egter Maria van Klopas* en Maria, ma van Jesus, by die kruis* genoem. Daarom vermoed sommige dat Klein-Jakobus se ma een van hierdie Marias was. Gevolglik sou Klein-Jakobus ’n neef of broer van Jesus kon gewees het. Dit is beter om genoemde Maria’s nie met me­kaar te vereenselwig nie en Jakobus, die seun van Alfeus, as Klein-Jakobus te beskou, die seun van Maria uit Mark 15:40.

‑   Dis onbekend of Levi* (Matteus*), seun van Alfeus, ’n broer van Jakobus was (Mark 2:14).

‑   Vir verdere lees: PJ Tomson 1997. “Als dit uit de hemel is …”: Jezus en de schrij­vers van het Nieuwe Testament in hum verhouding tot het Jodendom. Hilver­sum: B Folkertsma Stichting voor Tal­mudica.

Sidebar