JUDAÏSME

JUDAÏSME het veral ná die val van Jerusalem* in 70 nC as selfstandige godsdiens ontwikkel. Die kruin hiervan is bereik met die vasstelling van die Misjna in 200 nC. Die aanloop strek egter so ver terug as die hervorming van koning Josia* (621 vC). Die Babiloniese ballingskap* (586–538 vC) het dié sentimente sterk gevestig en die tora* (wet) het in afwesigheid van die tempel*, die sentrale rol gespeel. Esra* was die volgende figuur wat die Judaïsme sy beslag laat kry het toe hy die tempel laat herbou het. Die tempelkultus en sinagogediens het hier­deur sterk ontwikkel. ’n Volgende hoofstuk is die Seleukiede wat die Joodse geloof wou vergrieks (Kyk by: Grieks). Hierna het ’n eie Joodse ko­ningshuis, die Hasmoneërs, aan bewind gekom, maar is deur die Romeine in 63 vC vervang. Daarom was die vernietiging van die tempel in 70 nC so ’n keerpunt vir die Jode en was hulle in diaspora (verstrooiing) tot en met 1948 toe Ben Gurion, met internasionale steun, die self­standige staat Israel* uitgeroep het.

Die Joodse heilige geskrif word die Tanach genoem (ongeveer die Ou Testa­ment*). Die ander belangrike geskrif is die Talmoed*, bestaande uit die Misjna en die Gemara. Moses Maimonides het in die 12de eeu die leerstellings van Judaïsme in dertien hoofpunte probeer saamvat. Die Judaïsme leer in kort dat God één is, dat die mens goed én sleg is, dat jy ander moet liefhê soos jouself en dat die Messiaanse (Kyk by: Messias) vrederyk eendag nog sal aanbreek.

Ons kry vandag etlike groeperings onder die Judaïsme, naamlik Ortodokse, Refor­miste, Konserwatiewes, Rekonstruksie-ge­sin­des en die Sioniste. Verreweg die meeste van die ongeveer 18 miljoen Jode wêreldwyd woon vandag in Israel en die VSA. Die Jode verdeel in die volgende groepe: Asjkenazis (84%), Oosters (10%) en Sefardis (4%). Gemeet aan die totale wêreldbevol­king, is daar min Jode op aarde, maar hulle invloed is groot. (Kyk ook by: Jode.)

Vir verdere lees: PGJ Meiring 1996. Suid-Afrika, land van baie godsdienste. Pretoria: Kagiso-Uitgewers. J de Gruchy 1991. A South African Guide to World Religions. Kaap­stad: P Philip. GC Oosthuizen 1977. Gods­dienste van die wêreld. Pretoria: NGKB. WC van Wyk 1991. Ons Joodse bure. Pretoria: Kital.

Sidebar