KOLONIALISME

KOLONIALISME is die ekonomiese, politieke en maatskaplike beleid waardeur ’n groot moondheid sy kontrole oor landstreke en volke handhaaf of uitbrei; dis die beleid waardeur kolonies verkry of behou word. Een van die vernaamste beweegredes vir die kolonisering van ander lande was in die geskiedenis die soeke na natuurlike of minerale rykdom gepaardgaande met die verkryging van groter afsetgebiede vir produkte. Vroeë kolonialisme het die vorm aangeneem van die stigting van nedersettings langs die kus van Afrika* en Amerika. Lande soos Portugal en Spanje het so vroeg as die 16de eeu reeds met hierdie soort ekspansionisme begin en is later gevolg deur Engeland, Frankryk, Nederland en België.

Wat aanvanklik bedoel was om kleiner nedersettings te wees, het later groeiende handelsposte geword en, in die geval van Spanje, was dit gemik op die vorming van ’n uitgebreide Spaanse imperium wat oor groot gebiede sou strek. Die Engelse koloniale ryk was in ’n stadium so wyd dat ge­spog is dat die son nooit oor die British Empire ondergaan nie. ’n Besliste wending in die vroeë kolonialisme was die Ameri­kaanse rewolusie waardeur Engeland sy eerste kolonie verloor het. Met die verowe­ring van groot dele van Indië, het Engeland egter sy tweede koloniale ryk gevestig. In Afrika het Cecil John Rhodes* gedroom van die dag dat die Britse vlag van die Kaap tot in Kaïro sou waai. Geskiedkundiges onderskei tus­sen twee periodes, naamlik die vroeë kolonialisme wat strek vanaf die 15de tot die 17de eeu en die moderne kolonialisme van die 19de eeu. Kolonisasie het vir die verowerde gebiede voordele én nadele ingehou waarvan laasgenoemde in baie gevalle oor­heersend was.

Sidebar