MANDELA, NELSON ROLIHLALE

MANDELA, NELSON ROLIHLALE (1918–2013) is as seun van ’n Tembu-kaptein gebore. Hy het sy regsopleiding aan die Universiteit van die Witwatersrand ontvang en praktiseer vanaf 1952 as prokureur in Johannesburg. Hy word reeds in 1944 lid van die African National Congress (ANC) en was van 1951 af president van die ANC-jeugliga. Mandela het hierbenewens ’n leiersrol in die lydelike versetveldtog van 1951 en 1952 teen apartheid* gespeel waarvoor hy ’n vonnis van nege maande tronkstraf moes uitdien. In 1956 is hy saam met Albert Lutuli* en ander ANC-leiers van hoogverraad aange­kla, maar die saak is later laat vaar. Ty­dens die Sharpeville-onluste van Maart 1960 is Mandela en ander leiers weer gearresteer, waarna die All African National Action Council ’n nuwe strategie van verset ingelei het met Mandela as sekretaris. Hy word een van die stigters en daarna hoof van die mi­litêre vleuel van die militante beweging Umkhonto we Sizwe (“Spies van die Nasie”) wat sabotasiedade beplan het. In Augustus 1962 het die polisie tydens ’n strooptog op ’n huis in Rivonia op bewysmateriaal oor die beplande sabotasie beslag gelê. In die bekende Rivonia-verhoor het hy met sy verklaring oor die regverdig­heid van die verset, sy oortuigings ver­woord en verantwoord. Hy het daarna tronk­straf van 27 jaar op Robbeneiland*, in Polls­moor en by die destydse Victor Verster-gevangenis uitgedien, waartydens hy sy LLB-graad per korrespondensie by Unisa behaal het. Tydens dié gevange­skap is sy beeld as vryheidsvegter internasionaal gebou.

Mandela se vrylating en die ontbanning van verbode politieke organisasies deur pres FW de Klerk* in Februarie 1990, het die weg gebaan vir betekenisvolle onderhandelings om ’n politieke skikking te bereik. Sy mitiese beeld en sy waardige en versoenende benadering tydens die onderhande­lingsproses, het hom hierná in ’n byna on­aan­tasbare posisie geplaas. Met sy verkie­sing tot eerste swart president van ’n demo­kra­tiese Suid-Afrika in 1994 het hy die revolusionêre retoriek van die ANC bewustelik afgekoel en daarna gestrewe om alle groe­pe­rings by die demokratiese stelsel te be­trek. Mandela en De Klerk het gesamentlik die Nobelprys vir Vrede ontvang. Mandela het in 1999 ná net een termyn uitgetree as president – iets unieks vir ’n Afrika-president – maar daarna, totdat ouderdom en siekte hom gekniehalter het, voortgegaan om ’n rol in maat­skaplike kwessies soos vigs, armoedebestryding en opheffing te speel.

In godsdienstige konteks het Mandela in die openbare lewe neutraal gebly. In ’n on­der­houd met Kerkbode* het hy op ’n vraag oor sy persoonlike belewing van geloof*, geantwoord: “Die verhouding tussen ’n mens en sy God is baie persoonlik. Maar dit kan ek sê: godsdiens en geloof is in die wêreld van vandag nog altyd van die grootste belang. Die kerk het in my lewe ’n groot rol gespeel. Die Metodistekerk* het aan my my basiese opvoeding gegee. Ek is ook in daardie kerk gedoop. Toe die regering nie gesorg het nie, het die kerke deur kerkskole ingegryp en groot en blywende werk gedoen. Dit sal ek altyd onthou. En Jesus Christus … ja, geloof in Jesus word deur ons almal aanvaar” (Kerkbode, 18 Oktober 2002). Mandela was die eerste en tot dusver enigste staats- en regeringshoof wat ’n algemene sinode van die NG Kerk* toegespreek het. Hy het by die sinode van 1994 onder meer erkenning aan dié kerk gegee vir sy rol in die vreedsame oorgang na ’n nuwe bedeling in Suid-Afrika. Nelson Mandela is op 5 Desember 2013 op 95-jarige ouderdom in Johannesburg oorlede en met wêreldwye eerbetoon op 15 Desember in sy tuisdorp, Qunu, begrawe.

 

Sidebar