MARX, KARL HEINRICH

MARX, KARL HEINRICH (1818–1883). ’n Duitse filosoof wat die tweede helfte van sy lewe in Londen deurgebring het nadat hy uit die destydse Pruise verban is. Sy werk dien as inspirasie vir die kommunisme* en die Marxisme*. Volgens Marx word alle geskiedenis onderlê deur materiële (gewoonlik ekonomiese) oorwegings. Die moderne wêreld word oorheers deur ’n klassestryd tussen die uitgebuite arbeidersklas en die ryk eienaars van die produksiemiddels. Marx het ’n revolusie voorspel waarin dié stelse deur ’n kommunistiese stelsel vervang sou word.

John Locke* en die klassieke skool in die ekonomie (Adam Smith) was daarvan oortuig dat ’n “afsydige owerheid” die maksimum vryheid aan die burgerlike samele­wing moes verleen (lassez faire, lassez passez). Tydens die Industriële Omwenteling het hierdie staatsidee daartoe gelei dat die ekonomiese regsbelange van die burgery oorgelewer is aan die uitbuitende kapita­listiese (Kyk by: Vryemarkekonomie) fabrieksbase; ’n proses wat Marx later die “verellendiging van die proletariaat” sou noem. (Proletariaat: Klas sonder besittings. Volgens Marx: die vyande van die bourgeoisie, die burgerstand.)

Marx en Engels* is reeds vroeg deur Lud­wig Feuerbach* tot die ateïsme* “bekeer”. Marx en Engels het mekaar in 1844 in Parys ontmoet en in 1848 tree hulle saam op die voorgrond met die publikasie van die be­kende Kommunistiese Manifes. Die dreigen­de aanvangswoorde van die Manifes konfronteer Europa met die “spook van die kommunisme*”, terwyl die slotwoorde heldhaftig klink: “… Laat die heersende klasse bewe van vrees vir ’n kommunistiese revolusie. Die proletariaat het ’n wêreld om te wen en kan niks behalwe hulle kettings verloor nie. Arbeiders van alle lande, verenig!”

Die teenstelling tussen die bourgeoisie en die proletariaat word veral uitgewerk in Marx se hoofwerk, Das Kapital. Die bourgeoisie is die moderne kapitaliste-klas wat alle sosiale produksiemiddele besit en wat aan die loonarbeiders werk gee. Daarteen­oor is die proletariaat die klas van moderne loonarbeiders wat oor geen produksie-middele beskik nie en daarom verplig is om, ter wille van hulle voortbestaan, hulleself te verlaag tot die vlak van die verkoping van hulle arbeidskrag. Op grond van sy beken­de meer-waarde-leer en die eskalering van klasseteenstellings, voorspel Marx dat die geskiedenis sy voleinding sal vind in die kommunisme wat deur die finale revolusie ’n klaslose wêreldsamelewing van ar­bei­ders sal daarstel.

Sidebar