NAUDÉ, CHRISTIAAN FREDERIK BEYERS (BEYERS)

NAUDÉ, CHRISTIAAN FREDERIK BEYERS (BEYERS) (1915–2003) is uit stoe­re Afrikaner*ouers gebore – vandaar ook sy vernoeming na ’n Boere-generaal. Ná sy studie aan die Teologiese Kweekskool* (Stellenbosch), het Naudé twintig jaar lank in die bediening van die NG Kerk* gestaan. Ten spyte van sy relatiewe jeugdigheid, het hy vroeg reeds talle leiersposisies beklee, onder andere as moderatuurslid – en later ook moderator* – van verskeie sinodes*. Die Cottesloe-beraad*, wat in 1960 deur die Wêreldraad van Kerke* byeengeroep is om die Sharpeville-menseslagting te bespreek, het vir Naudé ’n “Damaskuspad-ervaring” mee­gebring. Apartheid was verkeerd, het hy besef, en hy kon nie langer stilbly nie. Van hom en sy gesin het dit ’n hoë prys gevra – veral toe hy in 1962 sy predikants­amp neer­gelê het om direkteur van die Christelike Instituut* en redakteur van die instituut se lyfblad, Pro Veritate, te word. In 1977 het die BJ Vorster*-regering hom vanweë sy aktiewe teenstand teen die apartheids­beleid en sy skakeling met wat beskou is as rewolusionêre magte, sewe jaar lank onder huisarres geplaas. Ná sy vrylating in 1984 het hy Desmond Tutu* as algemene sekretaris van die SA Raad van Kerke (SARK)* opgevolg. Die SARK was gedurende die 1980’s feitlik die enigste effektiewe kanaal waardeur geld uit die buiteland na apart­heidslagoffers gekanaliseer is, wat meegebring het dat Naudé hom dikwels in moeilike en soms gevaarlike situasies bevind het. Kritiek is teen hom uitgespreek dat hy die struggle as “gewapende stryd” gesteun het en geweld as middel tot die doel aanvaar het, en dat hy nie sterk standpunt ingeneem het teen die kommunisme* – veral ook soos dit in die Sowjet-Unie uitdrukking gevind het – nie. Alhoewel hy nie ’n lid van die ANC was nie, het dié organisasie hom in die vroeë 1990’s genooi om lid van hulle afvaardiging te wees wat die eerste hoëvlak-samespre­kings met die FW de Klerk*-regering by Groote Schuur in Kaapstad gevoer het.

In 1994 het die Algemene Sinode van die NG Kerk Beyers Naudé as een van die “profete van die verlede” om verskoning gevra dat nie ag geslaan is op sy waarskuwings oor die Skriftuurlike begronding en praktiese toepassing van apartheid nie, en hom in die kring van dié kerk terugverwelkom.

Talle eredoktorsgrade (waaronder een van sy alma mater, die Universiteit van Stellenbosch) asook die Franklin D Roose­veldt-Vredesprys, die Robert Kennedy-Men­se­regteprys en die Orde van Oranje-Nassau is aan hom toegeken. Die Beyers Naudé-Sentrum vir Publieke Teologie aan die Kweekskool op Stellenbosch is na hom vernoem.

Vir verdere lees: Beyers Naudé 1997. My land van hoop: Die lewe van Beyers Naudé. Kaapstad: Human en Rousseau.

 

Sidebar