PERSVRYHEID / MEDIAVRYHEID

PERSVRYHEID / MEDIAVRYHEID is ’n aspek van vryheid van spraak (“freedom of expression”) en dui gewoonlik op die vryheid wat alle massakommunikasiemedia soos koerante, tydskrifte, radio en televisie het om onafhanklik van eksterne druk ruimte te gee aan diverse menings, al gee dit aanstoot aan sommige. Persvryheid (deesdae by voorkeur mediavryheid genoem) is ’n integrale komponent van Westerse demokrasieë, waarvan ons ’n variasie in Suid-Afrika het. Sedert 1996 waarborg ons Grondwet vir die eerste keer die vryheid van spraak, tesame met onder meer artistieke en akademiese vryheid.

Soos in alle ander demokrasieë, is pers­-/mediavryheid nooit absoluut nie. In Suid-Afrika is die media ook aan bepaalde wetlike beperkings onderhewig, soos dat haat en geweld nie aangemoedig mag word nie. Indiwidue mag ook nie belaster word nie. Buiten vir wetgewing, is daar ook ’n mate van selfregulering deur die media aan die hand van etiese kodes.

Tog voer kritici van die media dikwels aan dat die media “onverantwoordelik” optree en ter wille van die openbare belang ingeperk moet word. Die owerheid (regering) het ook dikwels bedenkinge oor mediavryheid en hoe dit beoefen word, en dreig soms subtiel en minder subtiel om die media aan bande te lê – veral as korrupsie ens in regeringskringe sonder aansien des persoons deur die media uitgesnuffel word. Daar is dus steeds ’n stryd tussen dié wat groter klem op vryheid plaas en dié wat verantwoordelikheid ster­ker wil beklemtoon. Christene bevind hulle­self aan weerskante van hierdie argument. Aan die een kant is daar diegene wat aanvoer dat vryheid ondeelbaar is en dat beperkings op mediavryheid uiteindelik ook ander vryhede aantas. Dit sou selfs gods­diensvryheid* in die gedrang kon bring. Daarom moet die negatiewe of aanstootlike maar verduur word, word geargumenteer. Die meer behoudende standpunt lui dat God se eer en indiwidue en die gemeenskap se regte deur ’n bandelose media aan­getas word. Daarom moet mediavryheid soms beperk word, al beteken dit ’n minder vrye samelewing.

Waar mediavryheid toeneem en Christene daagliks deur aanstootlike beelde en uitdagende menings gekonfronteer word, word gelowiges gedwing om die media met groot verantwoordelikheid en onderskei­dingsvermoë te gebruik.

Sidebar