PHILIP, JOHN

PHILIP, JOHN (1777–1851) was ’n om­strede kerklike en politieke figuur sedert sy aankoms aan die Kaap in 1819. Hy was ’n filantroop, soos ook geblyk het uit sy op­trede as superintendent van die Lon­dense Sendinggenootskap* (LMS) wat later die Kongregasionalistiese Kerk* sou word. Ho­e­wel hy nie formele opleiding gehad het nie, het dr Philip (soos hy algemeen bekend was) met sy uitsondelike dryfkrag die aantal sending*stasies onder beheer van die LMS tussen 1819 en 1834 van vyf tot agtien vermeerder. In 1833 oorreed hy die Ame­rican Board of Commissioners for Foreign Missions in Boston om sendelinge* na Suid-Afrika te stuur. Sendingwerk was vir Philip ten nouste gekoppel aan onderwys en op­voeding, en skole vir kinders en volwassenes is by al die sendingstasies onder sy beheer opgerig. Philip beywer hom hierbenewens vir die gelykstelling tussen blanke koloniste enersyds en die Khoe­khoen*, Griekwas* en swartgroepe andersyds, asook vir die emansipasie van die slawe (Kyk by: Slawe aan die Kaap.)

Om hierdie doelwit te verwesenlik, het hy onder meer in 1828 tydens ’n besoek aan Brittanje sy Researches in South Africa gepubliseer om belangstelling in en simpatie vir die Khoekhoen te wek. Die doen en late van die koloniste is in dié boek verdoem op grond van hoorsê-getuienis wat noodwendig tot vyandigheid teenoor hom onder die koloniste gelei het. In ’n klaarblyklike verwysing na Philip, het Piet Retief* in sy bekende Manifes onder meer ge­meld dat die Voortrekkers* beswaar maak teen die onregverdige blaam wat on­der die dekmantel van godsdiens op hulle geplaas is deur persone met vals motiewe wie se getuienis in Engeland geglo is.

Vir verdere lees: PH Kapp 1985. Dr John Philip: “Die grondlegger van liberalisme in Suid-Afrika” in: Argiefjaarboek vir Suid-Afri­kaanse Geskiedenis, II. Pretoria: Die Staats­drukker.

Sidebar