PLAATJE, SOLOMON TSHEKISHO (SOL)

PLAATJE, SOLOMON TSHEKISHO (SOL) (1876–1932) is op die plaas Doorn­fontein naby Boshof gebore en het by die Lutherse* sending*skool op Pniel sy oplei­ding gekry. In 1892 het hy ’n leerder-onderwyser geword. Plaatje kon sewe tale vlot praat. Hy het tydens die beleg van Mafeking (tans Mafikeng) as hoftolk opgetree en werke van William Shakespeare in Setswa­na vertaal waarvan twee behoue gebly het. Hy was ook redakteur en mede-eienaar van Koranta ea Becoana (Betsjoeana-koerant) op Mafikeng, en in Kimberley van Tsala ea Becoana (Betsjoeana-vriend) en Tsala ea Batho (Vriend van die mense). Hy was die eerste swartman wat ’n roman in Engels gepubliseer het, Mhud, en het die merkwaardige Native Life in South Africa ge­skryf. Tydens die Anglo-Boereoorlog* het hy dagboek gehou wat 40 jaar ná sy dood gepubliseer is as Boer War Diary.

Plaatje se passie was die bemagtiging en bevryding van swartmense. Hy was in 1912 stigter en eerste sekretaris-generaal van wat later as die African National Congress (ANC) bekend sou staan. Hy was ’n toege­wyde Christen* en het ’n interkerklike groep, die Christelike Broederskap, in Kim­berley gestig wat hulle toegelê het op gelykheid en broederskap. Sy betrokkenheid by die Onafhanklike Orde van Ware Tempeliers het gespruit uit sy oortuiging dat die ware opheffing van sy mense net deur morele herlewing moontlik is.

In 1923 het Plaatje opnames vir die Zonophone-platemaatskappy in Engeland gemaak. Aan die einde van een van die opnames het hy op die ingewing van die oomblik Nkosi Sikel’ iAfrika* gesing – die eerste opname van wat tans deel van die nasionale lied van Suid-Afrika is. Die universiteit wat in 2014 in Kimberley tot stand gekom het, is na Plaatje vernoem.

 

Sidebar