POTGIETER, ANDRIES HENDRIK

POTGIETER, ANDRIES HENDRIK (1792–1852) was die leier van die eerste groot georganiseerde trekgeselskap wat die noord-oostelike grensgebied van die destydse Kaapkolonie teen die einde van 1835 verlaat het. Hy was besiel met die ideaal om die Britse oorheersing af te skud. Hy was ’n natuurlike leier met ’n groot aanhang onder ’n deel van die Voortrekkerge­meenskap, en ’n ernstige, toegewyde Christen, maar sy sterk selfstandigheidsdrang, sy indiwidualisme en hardkoppigheid het samewerking met ander mense bemoeilik. Dit het aanleiding gegee tot geskille en misverstande met ander leiersfigure van die Groot Trek* en bygedra tot sy ongewildheid onder ’n aansienlike deel van die Voortrekkers*.

Benewens Potgieter se mikpunt om hom so ver as moontlik van die Britse owerheid op die Hoëveld noord van die Vaalrivier te vestig, wou hy handelsbande met die Portugese van Delagoabaai bewerkstellig. Dit is aan sy leierskap te danke dat die destydse Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR) ook vir blanke bewoning op grond van verowering (die Ndebele van Mzilikazi) en die sluiting van verdrae met swart opperhoofde (Sekwati van die Pedi) oopge­stel is. Dit was ironies dat die onafhanklikheid van die ZAR nie die vrug van sy arbeid was nie, maar wel dié van Andries Pretorius, sy belangrikste opponent in die pioniersjare.

Vir verdere lees: CS Potgieter en NH Theunissen 1938. Kommandant-generaal Hendrik Potgieter. Johannesburg.   

Sidebar