RELATIWISME

RELATIWISME is die benadering van menslike kennis waarvolgens geen enkele vorm daarvan aanspraak kan maak op absolute waarheid nie (Kyk by: Skep­tisisme). Ons kennisuitsprake is per definisie relatief, dit wil sê gebonde aan die historiese en kulturele konteks waarin ons ons bevind en aan die invloed waaraan ons ons onmoontlik kan onttrek. Afhangend van die spesifieke konteks waarop ’n mens klem lê, word daar dan van kulturele of historiese relatiwisme gepraat. In albei gevalle geld dat dit wat ons deurgaans as kennis van die werklikheid beskou, slegs ons spesifieke interpretasie van die werklikheid weergee. In ’n uiterste vorm is relatiwisme onhoudbaar, omdat dit volgens sy eie definisie self nie daarop aanspraak kan maak om kennis, oftewel absolute waar­heid, te wees nie. In ’n minder ekstreme vorm is dit tog baie invloedryk, veral waar dit gaan oor die eva­luering van godsdiens­tige waarheidsaans­prake: Aangesien ons in ons multireligieuse wêreld met ’n oorweldigende hoeveelheid teenstrydige godsdienstige waarheidsaan­sprake te maak het, is godsdienstige kennis blykbaar relatief, dit wil sê geen enkele godsdiens kan aanspraak maak op (absolute) waarheid nie.

Naas hierdie vorms van kognitiewe rela­ti­wisme kan daar ook sg morele relatiwisme onderskei word. Daaronder verstaan ons die opvatting waarvolgens daar geen absolute (dit wil sê universeel geldige) norme* en waardes* bestaan nie, omdat (ook) hulle ingegee word deur die toevallige kulturele en historiese om­standighede waarin ons ons bevind, dan wel deur ons indiwiduele keuses. Aan­hangers van morele relatiwisme wys op die groot verskeidenheid morele sisteme: Wat goed en kwaad geag word, verskil radikaal van kultuur tot kultuur. Aan hierdie waarneming verbind hulle die gedagte dat alle morele beginsels hulle geldigheid ontleen aan hulle kultureel-historiese konteks. Hoewel ook morele relatiwisme in sy uiterste vorm teen-intuïtief is (’n mens moet dan aanneem dat bv volksmoord nie per se verwerplik is nie), is dit in ’n minder ekstreme vorm, met name binne die Westerse kultuur wat deur die postmo­dernisme* beïnvloed is, besonder invloedryk.

Sidebar