VENTER, JACOBUS JOHANNES (KOOS)

VENTER, JACOBUS JOHANNES (KOOS) (1807–1889) kom na vore in die aanloop tot die stigting van die Gerefor­meerde Kerke* in Suid-Afrika (1859). Hy was die leidende figuur van die Gereformeerdes (“Doppers”) in die Bloemfontein-omgewing. Die “Doppers” was beskryf as “godsdienstig, konserwatief en ortodoks”. Hulle het weerstand gebied teen die liberale stromings van die 19de eeu en beswaar gehad teen die invoering van sg onreg­sinnige Gesange in 1814 in die Kaapse Kerk sowel as onregsinnige prediking.

Venter het Bloemfontein verteenwoordig by die selfstandigwording van die Oranje-Vrystaat en was een van die ondertekenaars van die Bloemfonteinkonvensie (1854). Daarna word hy een van die eerste volks­raadslede van die Vrystaatse Republiek. Hy het ’n paar keer as visepresident van die Vrystaat waargeneem.

Op 10 Maart 1858 het Venter in same­werking met die kerkraad van Lydenburg ’n brief aan oudl J van Andel geskryf waarin hy gevra het dat ’n gereformeerde predi­kant* uit Nederland gekry moet word wat hom daartoe verbind om te hou by die leer van die Sinode van Dordrecht* (1618–1619). Hy was gewillig om al sy besittings te verpand vir die reis- en onderhoudskoste. In oorleg en met hulp van ds Dirk Postma* is op 12 Mei 1859 die eerste gemeente in die Vrystaat gestig. Venter het hierin ’n beduidende leiersrol gespeel. Sy afkerigheid teenoor die sending*beleid van die Gereformeerde Kerke – dat boere as sendelinge* op hulle plase moet optree – en beskuldigings van afwykende leringe by ds Postma, het mee­ge­bring dat hy en sy broer, ds SD Venter* van Bethulie, hulle in ’n stadium van die res van die Gereformeerde Kerke afgeskei het. Kort voor sy dood het hy weer met die Gereformeerde Kerke vrede ge­maak. Sy broer, SD Venter, was die eerste Suid-Afri­kaans­gebore predikant van die Gerefor­meer­de Kerke.

Vir verdere lees: JP Jooste 1959. Die ge­skiedenis van die Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika 1859–1959. Potchefstroom: Pot­chefstroom Herald. B Spoelstra 1963. Die Doppers in Suid-Afrika. 1760–1899. Kaap­stad: Nasionale Boekhandel.

Sidebar