VORSTER, BALTHAZAR JOHANNES (JOHN)

 

VORSTER, BALTHAZAR JOHANNES (JOHN) (1915–1983) het aan die Univer­siteit van Stellenbosch in die regte gestu­deer waar hy ’n prominente studenteleier was. Hy het hierna as prokureur en advo­kaat in Port Elizabeth en aan die Witwa­tersrand gepraktiseer. Voortvloeiend uit die Ossewagedenktrek tydens die honderdjarige herdenking van die Groot Trek* in 1938, het Vorster by die radikale Ossewa-Brandwag aangesluit. Hy is hier spoedig tot die rang van generaal bevorder en is in 1942 tydens die Tweede Wêreldoorlog* geïnterneer. Ná Vorster se vrylating in 1944 het hy in 1948 as onafhanklike kandidaat vir die volksraad met net vier stemme verloor. Hy word in 1953 wel as volksraadslid vir die Nasionale Party verkies. As minister van Justisie vanaf 1961, word hy dr HF Ver­woerd* se regterhand om enige verset teen die beleid van apartheid* te onderdruk. Hy het drastiese maatreëls gebruik en die Suid-Afrikaanse Veiligheidspolisie se magte dramaties uitgebrei – onder meer deur maat­reëls soos aanhouding sonder verhoor. Genl Hendrik van den Berg het as streng en pe­rio­diek onverbiddelike hoof van die Vei­ligheidspolisie en as mede-oud-geïnter­neerde ten nouste met Vorster saamge­werk – ook nadat lg in 1966 premier geword het. In politieke konteks het Vorster met ’n “uitwaartse beweging” begin om groter steun van en samewerking met Afrika- en Latyns-Amerikaanse state te be­werkstellig. Sy toenadering en toege­wings ten opsigte van die sogenaamde “klein apartheid” (wat die daaglikse lewe van wit en swart gereël het) lei tot verset in eie geledere en die stigting van die Her­enigde Nasionale Party (HNP) in 1968. Vorster het nie daarin geslaag om die apartheidsbeleid, wat Verwoerd as “aparte vryhede” ’n eties-aanvaarbare beeld pro­beer gee het, só uit te voer dat dit aan die stigma van onreg wat teen die meeste inwoners van die land gepleeg word, kon ontkom nie. Die gebruik van staatsgeld om inligtingsaktiwiteite soos die stigting van ’n Engelstalige koerant te bevorder (wat deur Vorster ontken is), het die einde van sy politieke loopbaan beteken. Vorster is finaal uitgefaseer ná sy tydelike aanwysing in die destyds nog seremoniële pos van staatspre­sident. John Vors­ter was sy lewe lank ’n belydende Chris­­ten en was geheg aan sy konserwatiewe predi­kant-broer, dr JD Vorster*, wat self ’n groot invloed as mode­rator* van die Algemene Sinode van die NG Kerk* gehad het.

Sidebar