A

AUGUSTINUS, AURELIUS

AUGUSTINUS, AURELIUS (354–430) is in Thagaste in Noord-Afrika gebore uit ’n pa, Patrisius, wat tot laat in sy lewe nie ’n Christen was nie, en ’n ma, Monica, wat die Christelike geloof* aangehang het. Uiteindelik sou dit blyk dat sy ’n baie groot invloed op sy lewe uitgeoefen het, onder meer deurdat sy jare lank… Lees Meer »

AVESTA

AVESTA. Kyk by: Zoroaster

AUTSHUMAO (HERRIE DIE STRANDLOPER, KING HARRY)

AUTSHUMAO (HERRIE DIE STRANDLOPER, KING HARRY) (circa 1600-1663). Die bekende Herrie die Strandloper se Khoekhoen-naam was Autshumao en hy was volgens sy aanspraak kaptein van die Goringhaikoma (Strandlopers) – ’n Khoekhoen*-stam wat met die landing van Jan van Riebeeck* in 1652 in die Tafelvallei gewoon het. Hy het vroeër (ongeveer 1631-1632) die Engelse kaptein, John… Lees Meer »

AUGUSTUS

AUGUSTUS (63 vC–14 nC) was ’n Romeinse keiser* en aan bewind tydens Jesus* Christus* se geboorte (Luk 2:1). Ná die moord op sy oom, Julius Caesar*, het hy bekend gestaan as Gaius Julius Caesar Octavianus. Augustus se suster was getroud met Antonius, wat haar gelos het vir die Egiptiese* koningin Kleopatra*, en Augustus het beide… Lees Meer »

AUGSBURGSE KONFESSIE

AUGSBURGSE KONFESSIE (1530) of die Confessio Augustana het ’n ingewikkelde voorgeskiedenis. Keiser Karel V wou ’n einde maak aan die godsdienstige twisgesprekke tussen Katolieke* en Protestante* in sy ryk. Gevolglik het hy ’n Ryksdag uitgeskryf wat in 1530 in Augsburg byeen sou kom. Protestantse leiers het ’n dokument saamgestel waarin die hand van Melanchton*, veral… Lees Meer »

AUFKLÄRUNG

AUFKLÄRUNG (Kyk ook by: VERLIGTING) word vandag gebruik as aanduiding van die tipiese 18de-eeuse Europese denkklimaat en is gekenmerk deur rasionalisme* en empirisme*. In vele opsigte was die Verligtingsdenke ’n voortsetting van die opbloei van natuurwetenskap in die 17de eeu, en het dit voortgebou op die basis van denkers soos Descartes*, Locke* en Newton*. Die… Lees Meer »

AUCAMP, HENDRIK CHRISTOFFEL LOURENS (HENNIE)

AUCAMP, HENDRIK CHRISTOFFEL LOURENS (HENNIE) (1934–2014) se prosawerk sluit op ’n vreemde manier aan by die digwerk van Ernst van Heerden*. Alhoewel Aucamp dikwels, veral in sy vertellings uit die verlede, tradisionele verwysings na die godsdiens en die Bybel* maak, dra sy werk nie ’n uiterlike godsdienstige element nie. Aucamp, wat gay was, se werk… Lees Meer »

AUALA, BISKOP

AUALA, BISKOP. Kyk by: Leonard, Nangolo Auala.

ATTESTAAT

ATTESTAAT. Bewys van lidmaatskap van ’n kerk. Kyk by: Lidmaat.

ATOOMBOM

ATOOMBOM. Kyk by: Kernbewapening.

ATHENE

ATHENE. Kyk by: Atene/Athene.

ATENE/ATHENE

ATENE/ATHENE was van oudsher Griekeland se vernaamste stad, ongeveer 5-8 km van die Saroniese golf, in die Akropolis (“kruin” + “stad”) se omgewing. Paulus* se Areopagusrede vind in Atene plaas (Hand 17:16-34). Vroeër was daar ’n raad by die Areopagus (’n heuwel oorkant die Partenon wat oor die stadsplein gekyk het) gesetel, met ’n regsprekende… Lees Meer »

ATEÏSME

ATEÏSME, ontleen aan die Griekse a-theos (sonder-god), staan teenoor teïsme*, naamlik die geloof in God of gode wat ’n invloed uitoefen op gebeure in die wêreld. Ateïsme is te onderskei van deïsme* waar die bestaan van God as ontwerper van die wêreld wel erken word, maar nie dat God vandag nog betrokke is by die… Lees Meer »

ATANASIUS

ATANASIUS (circa 296–373) is in Egipte gebore as die seun van skatryk ouers, en ontvang sy opvoeding in Griekeland. Sy stryd teen Arius* se Arianisme* word verskerp tydens die Sinode van Nisea* (325), waar Atanasius as sekretaris van biskop Aleksander die sinode bywoon en ’n betekenisvolle verskil maak. In Aleksandrië speel hy as teoloog ’n… Lees Meer »

ATALIA

ATALIA was ’n koningin van Israel*4 wat ná die dood van haar seun, Ahasia*1, ses jaar lank oor Israel regeer het (842–836 vC). Atalia het probeer om die hele koninklike familie uit te wis (2 Kon 11). Een van haar kleinseuns, Joas*, word in die tempel deur sy tante, Jehoseba, weggesteek. Ná ’n staatsgreep word… Lees Meer »

ASUBA

ASUBA is die naam van twee vroue in die Ou Testament*. Die dogter van Silgi en vrou van Asa*, die koning van Juda* (1 Kon 22:42). Die vrou van Kaleb* (1 Kron 2:18).    

ASTROLOGIE

ASTROLOGIE werk met die veronderstelling dat die hemelliggame en hulle bewegings mense se doen en late op aarde beïnvloed. Vandag word dit bedryf as ’n populêre pseudo-wetenskap in veral glanstydskrifte en nuusblaaie (bv “Wat sê die sterre?”). Die Christelike oortuiging is dat die mens se lewe deur God beskik word en dat die bewegings van… Lees Meer »

ASTARTE

ASTARTE is die naam van ’n godin wat in ál die kulture van die Ou Nabye Ooste voorkom. Sy is geassosieer met aspekte soos vrugbaarheid, seksualiteit en oorlog. In die Ou Testament* kom die naam nege keer voor. In Rig 2:13 word die afvalligheid van die voor-koningskaptydperk opgesom met die volgende woorde: “Hulle het opgehou… Lees Meer »

ASSURBANIPAL

ASSURBANIPAL was die laaste belangrike koning van Assirië* (668–627 vC). Sy naam verskyn nie in die Bybel* nie, alhoewel Juda*4 onder sy beheer was en sy troepe meermale deur Palestina* gemarsjeer het op pad na Egipte* toe (vgl Nah 3:8-10). Hy was waarskynlik die koning Asenappar wat bannelinge na Samaria* gestuur het (Esra 4:9-10) en… Lees Meer »

ASSUR

ASSUR. Die Hebreeuse* term Assur hou verband met die aartsvader (seun van Sem – Gen 10:22; 10:8-12; 1 Kron 1:17), met die land Assirië (bv Jes 7:18), met die Assiriërs (14:25; 19:23-25; 30:31), met die konings van Assirië (10:12; 20:1, 4, 6) en met Babilonië* (14:4), die Persiese koning (Esra 6:22), die Seleukiede (Jes 19:13)… Lees Meer »

ASSOCIATION OF VINEYARD CHURCHES

ASSOCIATION OF VINEYARD CHURCHES het in 1982 tot stand gekom. Hulle is hoofsaaklik evangelies (Kyk by: Evangeliese spiritualiteit) in benadering. Die Vineyard Churches se hoofkantoor is in Randburg. Hulle lidmaatskap tel nagenoeg 2 500 lidmate asook 1 000 kinders en heelwat volgelinge.  

NUWE-TESTAMENTIESE APOKRIEWE

Nuwe-Testamentiese apokriewe. “Apokrief” het in die vroeë kerk algaande die betekenis gekry van geskrifte oor Jesus* en figure uit die tyd van die apostels* wat in latere eeue geskryf is om skrapse mededelings in die Nuwe Testament* aan te vul. Die apokriewe geskrifte van die Nuwe Testament kan ’n mens die beste verdeel aan die… Lees Meer »

ASSIRIESE RYK

Assiriese Ryk het ’n belangrike rol in die geskiedenis van die Ou Nabye Ooste van ongeveer 2000 tot 609 vC gespeel. Dit was een van die belangrikste ryke van die Ou Nabye Ooste en het ’n groot invloed op die geskiedenis van die volk van God in die tyd van die Ou Testament* uitgeoefen. Die… Lees Meer »

ASSEMBLIES OF GOD

ASSEMBLIES OF GOD het in 1910 in Suid-Afrika begin en behoort tot die pinkstertradisie (Kyk by: Pinksterbeweging – teologies). Hierdie kerk beskik oor bykans 2 000 gemeentes in Suid-Afrika en in die buurlande (Lesotho, Swaziland, Namibië, Mosambiek en Zimbabwe). . Die kerk het nagenoeg een miljoen lidmate (2015). Hulle hoofkantoor is in Durban.  

ASPENAS

ASPENAS was die hoofpaleisbeampte aan die hof van die Babiloniese koning, Nebukadnesar* (Dan 1:3). Met die Babiloniese ballingskap*2 moes hy Israelitiese* jongmans uit die koninklike geslag en die geslagte van vername mense kies om onderrig te word in die Galdeërs* se skrif en taal en om in die paleis van Nebukadnesar diens te doen. Onder… Lees Meer »

ASKEW, ANNE

ASKEW, ANNE (1521–1546) is in ’n adellike familie in Stallingborough, Engeland, gebore. Haar pa, sir William, het haar toe sy 15 jaar oud was gedwing om met ’n Katoliek* te trou. Anne het hierteen in opstand gekom deur te weier om haar man se van te aanvaar. Alhoewel daar twee kinders uit die huwelik gebore… Lees Meer »

ASKETISME

ASKETISME verwys na ’n lewenshouding van tydelike of meer permanente onttrekking aan die gewone loop van die lewe, veral aan die aspek van sinlike genot. Hoewel askese vir sommige wêreldmyding impliseer, beteken ’n konstruktiewe beskouing van askese eerder ’n vorm van onttrekking van die wêreld met die oog op die welsyn van die wêreld. Die… Lees Meer »

ASKESE

ASKESE is ’n sisteem wat ontwerp is om deur selfdissipline aan die ondeugde van die menslike natuur te ontkom en reinheid te ontwikkel. Voor die tyd van Christus* was daar al sisteme van askese onder die Jode* en die heidene*. Die Esseners (Kyk by: Qumran) was ’n Joodse sekte* wat nuwe lede deur die gebruik… Lees Meer »

ASKELON

ASKELON, ’n groot hawestad en een van die vyf groot stede van die Filistyne*, oftewel Pentapolis*, wat in die Ou Testament* genoem word. Simson* het dertig mans in Askelon doodgemaak en hulle klere gevat om die persone te vergoed wat sy raaisel uitgelê het (Rig 14:19-20). Die stad word genoem in die profesieë teen die… Lees Meer »

ASIELSTEDE

ASIELSTEDE. Kyk by: Num 35:9-34; Deut 19:1-13 en Jos 20:1-9; en ook: Sigem*, Hebron* (Kirjat-Arba). Die ander asielstede was Kedes in Galilea op die Naftaliberge; Beser in die woestyn op die hoogvlakte van Ruben; Ramot in Gilead*, en Golan in Basan*.  

ASIË

ASIË verskyn die eerste keer by Herodotos (ongeveer 440 vC), en dui Klein-Asië of die Persiese* Ryk aan, in teenstelling met Griekeland en Egipte*. Homeros maak vroeër melding van ’n Trojaanse bondgenoot met die naam “Asios”. Die Grieke het Klein-Asië waarskynlik in gedagte gehad as hulle hierdie term gebruik het. In die Nuwe Testament* is… Lees Meer »

ASER

ASER was die agste seun van Jakob*. Sy ma was Silpa*, die slavin van Lea* (Gen 30:12-13). Aser was die stamvader van die gelyknamige stam waarvan die stamgebied die heuwelagtige landskap in die weste van Gilead* beslaan het (Jos 19:24-31). Die naam “Aser” is moontlik afgelei van die naam vir die manlike genoot van die… Lees Meer »

ASENAT

ASENAT was die dogter van Potifera*, die priester van On in Egipte*. Die farao* het haar aan Josef*1, seun van Jakob*, as vrou gegee (Gen 41:45). Sy was die ma van Josef se twee seuns, Efraim* en Manasse* (Gen 41:50-52). ’n Griekse werk uit die later Joodse tradisie, Josef en Asenat, het geworstel met die… Lees Meer »

ASDOD

ASDOD is een van die vyf groot stede van die Filistyne*, oftewel Pentapolis*, wat in die Ou Testament* genoem word. Die ark*2 van die verbond* is na Asdod geneem en in die tempel van Dagon* geplaas as buit. Dit is egter later teruggestuur na Israel* (1 Sam 5:1-8, 6:17). Die stad word veral genoem in… Lees Meer »

ASASEL

ASASEL. Hoewel Asasel vroeër anders verstaan is, verstaan die meeste geleerdes dit nou as die een of ander demoniese figuur na wie die een bok in Lev 16 gestuur is op die dag van versoening (Kyk by: Versoendag). Die naam beteken iets soos “kwaai god” en verder was die “wildernis” altyd ’n plek wat met… Lees Meer »

ASARJA

ASARJA is die naam van verskeie persone in die Ou Testament*. Die koning van Juda*4 (785–733 vC; 2 Kon 15:1-7; ook Ussia*1 in 2 Kron 26 genoem). Een van die seuns van koning Josafat* (2 Kron 21:2). ’n Profeet wat vir koning Asa* gemaan het om God te bly soek (2 Kron 15:1). Die hoëpriester*… Lees Meer »

ASALJA

ASALJA, seun van Mesullam en pa van Safan* (2 Kon 22:3). Asalja se seun, Safan, was die staatsekretaris in die regering van koning Josia* van Juda* en het aan die koning die wetboek voorgelees wat die hoëpriester, Gilkija*, in die tempel gekry het.  

ASAF

ASAF is die naam van drie persone. Die pa van Joag, die hoof-uitvoerende beampte tydens die regering van Hiskia* (2 Kon 18:18, 37 = Jes 36:3, 22). Die opsigter van die staatsbos tydens Artasasta (Kyk by: Artaxerxes *1) se regering (Neh 2:8). Hy moes aan Nehemia* hout voorsien vir die poorte van die vesting by… Lees Meer »

ASA

ASA was ’n koning van Juda*4 (908–867 vC). Hy het sommige godsdienstige hervormings teweeggebring (2 Kron 15:2-7). Sy veldslag teen die Kussiet Serag was suksesvol (2 Kron 14:8-15). Tydens sy grensoorloë met Baesa*, die koning van Israel*, het Asa vir Ben-Hadad*, die koning van Aram*, omgekoop om vir Israel* aan te val. Die siener, Ganani,… Lees Meer »

ARTEMIS

ARTEMIS (Diana in Latyn – sien Hand 19:24, 1933/1953-Afrikaanse Vertaling) was in klassieke tye die godin van die jag, natuur en wilde diere wat ook by geboortes teenwoordig sou wees. Volgens klassieke verhale is sy op die eiland Delos gebore as die dogter van die hoofgod Zeus* en sy vrou Leto en as tweelingsuster van… Lees Meer »

ARTAXERXES

Artaxerxes was die naam van drie konings van die Persiese Ryk*. Artaxerxes I (koning van 464–424 vC) het sy pa Xerxes* I opgevolg. Hy was nie ʼn sterk koning nie. Hy het te kampe gehad met ’n langdurige opstand van Egipte* en moes ook oorloë teen die Grieke in die weste voer. In Esra 7:1… Lees Meer »

ARTASASTA

ARTASASTA. Kyk by: Artaxerxes1.

ARPAGSAD

Arpagsad was volgens Gen 10:22 en 1 Kron 1:17 en 24 een van die seuns van Sem*. Hy is twee jaar ná die sondvloed* gebore (Gen 11:10). Hy was ʼn regstreekse voorsaat van Abraham* (1 Kron 1:24-27). Verder is daar niks van hom bekend nie.    

ARNON

ARNON is ’n rivier waarvan die oorsprong in Transjordanië geleë is en uit die ooste uitmond in die Dooie See. Dit vorm ’n natuurlike grens en word in die Ou Testament* so genoem (Num 21:24; Deut 3:8; Jos 13:16; Rig 11:18).  

ARMONI

  ARMONI was ’n seun van Saul* en sy byvrou Rispa*. Tydens Dawid* se regering was daar ’n hongersnood wat drie jaar lank geduur het. Dit was die gevolg van Saul se poging om die Gibeoniete (Kyk by: Gibeon) uit te roei. Om hiervoor te vergoed, het die Gibeoniete sewe mans uit die familie van… Lees Meer »

ARMOEDE

ARMOEDE is ’n saak wat die Christelike gewete op ’n besondere manier raak. Vir Jesus* is diens aan armes en behoeftiges ’n maatstaf wat sal bepaal wie deur sy Vader* geseën sal word en vir wie die koninkryk voorberei is (Matt 25:34-40). Armoede is ’n voortdurende tekort aan middele om ’n menswaardige lewe te onderhou…. Lees Meer »

ARMINIUS, JAKOB

ARMINIUS, JAKOB (1560–1609). As Nederlander, studeer hy teologie* onder andere te Leiden en Genève onder Beza*. In 1588 word hy predikant van Amsterdam. As hy versoek word om opvattings van Dirk Coornhert, wat bepaalde aspekte van Calvyn* se predestinasieleer* verwerp het, te weerlê, skaar hy hom aan die kant van Coornhert. Hoewel dit bedenkings van… Lees Meer »

ARMINIANISME

ARMINIANISME. Kyk by: Arminius, Jakob; kyk ook: Dordtse Leerreëls.

ARMAGEDDON

ARMAGEDDON is die Hebreeuse* naam van die plek waar “die oorlog op die groot dag van God” teen “die konings van die hele wêreld” in die eindtyd (Kyk by: Laaste Dae) volgens Op 16:14-16 gaan plaasvind. Letterlik beteken dit “berg (har-) van Megiddo*”, wat verwys na die pas in die Karmel*-bergreeks waar talle beslissende veldslae… Lees Meer »

ARK

ARK is die benaming van twee voorwerpe in die Ou Testament*. Noag se ark is in die Bybelse* verhaal ’n reghoekige bootstruktuur wat Noag* volgens spesifieke afmetings moes bou (Gen 6:14). God was teleurgesteld met die boosheid van die mens en het besluit om die skepping deur ’n vloed te vernietig (Gen 6–9). Noag, sy… Lees Meer »

ARIUS

ARIUS (circa 256 – 336) is in Libië in Noord-Afrika gebore uit een van die Berber-stamme. Sy pa was Ammonius. Epifanius van Salamis, een van Arius se teenstanders, het Arius beskryf as aantreklik, lank en slank; vroue is deur sy sjarme en goeie maniere beïndruk en mans het sy intellek en suiwer morele waardes bewonder…. Lees Meer »

ARISTOTELES

ARISTOTELES (382-322 vC) het as jongman lid van die Akademie in Atene* geword, en later leermeester aan die Masedoniese hof van kroonprins Alexander. In 335 het hy na Atene teruggekeer waar hy ’n skool opgerig het, en as “wandelende leermeester” bekend geword het. Ná die dood van Alexander was daar pogings om hom, synde ’n… Lees Meer »

ARIMATEA

ARIMATEA. Kyk by: Rama2.

ARIËL

ARIËL is ’n naam wat in twee verbande in die Ou Testament* voorkom: 1. Dit is een van die leiers wat Esra* gehelp het om Leviete* op te spoor ná die ballingskap*. Die leiers moes vir Iddo*, die leier in Kasifa, vir sy ampsgenote en vir die tempelslawe daar, vra om vir hulle mense te… Lees Meer »

ARIANISME

ARIANISME. In 318 het Arius* betoog dat Christus* nie ewig saam met God die Vader* is nie, maar ʼn skepsel, ondergeskik aan die Vader, wél gelykvormig in wese aan die Vader, maar nie van wese nie (“similar but not the same”). Christus is dus nie God nie. Die konsilie van en Belydenis van Nisea* (325)… Lees Meer »

ARGEOLOGIE

ARGEOLOGIE is die studie van die materiële nalatenskap van antieke gemeenskappe. Die doel is om geskiedenis en kultuur te beskryf en sodoende ’n vergange werklikheid te (her)skep. Wanneer ’n mens dit gedoen het, is dit moontlik om die antieke mense en hulle kulturele prestasies in terme van ’n leefwêreld te interpreteer. Wat opgegrawe word, sluit… Lees Meer »

ARETAS

ARETAS. Vier heersers van Nabatea se naam was Aretas. In die Bybel* word na Aretas IV verwys, wat vanaf 9/8 vC tot 40/41 nC uit Petra geheers het. Een van sy dogters was met Herodes Antipas*4 getroud. Hy het van haar geskei en met Herodias*, sy half-broer se vrou, getrou. Johannes die Doper* se protes… Lees Meer »

ARENDE

ARENDE. Kyk by: Diere van die Bybel.  

ARAUNA

ARAUNA is ’n Jebusiet (Kyk by: Jebus) wat sy dorsvloer aan Dawid* verkoop het. Dawid het ’n altaar daar opgerig en, in opdrag van die siener Gad*, offergawes gebring om ’n einde te maak aan die epidemie wat uitgebreek het ná Dawid se sensusopname (2 Sam 24:18-25). Arauna se dorsvloer is die plek waar Salomo*… Lees Meer »

ARARAT

ARARAT verwys na die bergreeks waarop Noag* se ark* gerus het ná die afloop van die sondvloed* (Gen 8:4), en na ’n landstreek (2 Kon 19:37; Jer 51:27). Ararat was in oostelike Klein-Asië*, wat dele van hedendaagse Iran, Irak, Rusland en Turkye insluit, ’n gebied met hoë bergreekse. Meer as een piek is al deur… Lees Meer »

ARAMEES

ARAMEES. Tale word volgens geografiese kriteria geklassifiseer. Die groep Semitiese tale* word aangetref vanaf Mesopotamië, tot in Suid-Arabië, Etiopië en in Siro-Palestina. Hierdie tale het oor eeue heen ontwikkel en vertoon spesifieke kenmerke. Op grond van hierdie kenmerke word die Semitiese tale* in die volgende groepe verdeel: Noordwes-Semitiese tale (Amorities* en Ugarities*; Kanaänities* en Aramees);… Lees Meer »

ARAM

ARAM as persoonsnaam kom in die hele Ou Nabye Ooste voor: in Akkad*, in die Mari*-tekste en as pleknaam ook in Egipte*. Dit word in die Ou Testament* gevind, veral as samestelling, bv Aram-Damaskus. Die Arameërs* was aanvanklik nomadiese of semi-nomadiese stamme wat uit die Siro-Arabiese woestyn getrek het op soek na beter weivelde. Met… Lees Meer »

ARAD

ARAD is ’n belangrike Kanaänitiese* stad in die woestynagtige suide van Israel*, oftewel die Negev. Die stad word genoem in Israel se opmars na Kanaän waar die koning van Arad Israel aangeval en sommige Israeliete gevange geneem het (Num 21:1-3). Die koning van Arad tel onder die konings van Kanaän wat deur Josua* verslaan is… Lees Meer »

ARABIES

ARABIES is die taal van die Arabiere, ’n groep stamme afkomstig uit die woestyn oos van Kanaän* en verder suid in die Arabiese skiereiland. Arabies is ’n Suidwes-Semitiese taal, teenoor Hebreeus* en verwante tale (Noordwes-Semities) en Akkadies (Oos-Semities; Kyk by:  Semitiese tale). Aangesien Arabies vandag die grootste lewende Semitiese taal is met meer as 200… Lees Meer »

ARABIERE

ARABIERE. Die term “Arabiere” word min in die Bybel* gebruik. Stamme soos die Sabeërs, Maoniete, Nabateërs, Ismaeliete (Kyk by: Ismael) en selfs die Midianiete (Kyk by: Midian) en Amalekiete (Kyk by: Amalek) kan as Arabies beskou word. Ná die koms van Islam* in die 6de eeu nC is die Arabiese stamme verenig en het die… Lees Meer »

ARABA

ARABA, die slenkdal wat suid van die See van Galilea* lê en drie hoofgebiede insluit: die Jordaanvallei*, die laagliggende gebied rondom die Dooie See* en die gebied wat strek vanaf die Dooie See tot aan die Rietsee* (Deut 3:17). Die Jordaanvalleipad is in hierdie streek geleë (2 Sam 4:7).  

AQUINO, THOMAS VAN

AQUINO, THOMAS VAN (1224/25–1274) is een van die grootste teoloë uit die Middeleeue en een van die mees invloedryke teoloë van alle tye wat veral op die Katolieke Kerk* ’n onuitwisbare invloed uitgeoefen het. Hy word selfs in ons tyd as ’n gesaghebbende in baie breë kerklike en teologiese kringe gebruik en aangehaal. Hy was… Lees Meer »

APPLEYARD, JOHN WHITTLE

APPLEYARD, JOHN WHITTLE (1814–1874) is in Cirencester, Engeland, gebore. Hy was aanvanklik ’n vakleerling in die boekdrukkuns waarna hy teologie aan die Wesleyaanse* opleidingsentrum by Hoxton bestudeer het. Appleyard het hom veral onderskei met sy unieke aanleg vir tale (aanvanklik Klassieke tale) en ná sy aankoms in Suid-Afrika in Januarie 1840, het hy spoedig Nederlands… Lees Meer »

APPELKOSE

APPELKOSE. Kyk by: Plante in die Bybel.

APPELS

APPELS. Kyk by: Plante in die Bybel.  

APOSTOLISITEIT

APOSTOLISITEIT. Die kerk* word in die Geloofsbelydenis van Nisea* beskryf as een, heilige, algemene kerk, gegrond op die leer van die apostels*. Laasgenoemde beteken dat die leer van die apostels die fondament is waarop die kerk gebou is, terwyl Christus* self die hoeksteen is. Die apostels was nie net die eerste lidmate van die Christelike… Lees Meer »

APOSTOLIESE VADERS

APOSTOLIESE VADERS is ’n benaming wat in die 17de eeu gegee is aan skrywers wat direk ná die skrywers van die Nuwe-Testamentiese geskrifte opgetree het. Dit is skrywers wat min of meer in die 2de eeu nC geskryf het, en wie se werke teologies reflekteer/reageer op wat later as die Ou* en die Nuwe Testament*… Lees Meer »

APOSTOLIESE SUKSESSIE

APOSTOLIESE SUKSESSIE. Daar is sowel ’n breë as ’n enger siening van die apostoliese suksessie. Die breë siening is dat die kerk* in geheel die opvolgers van die apostels* is. Jesus*, die apostolos van God (Heb 3:1), het die apostels met eie gesag/mag uitgestuur (Matt 10:4) om sy Woord* te verkondig (Mark 6:6-13) en mense… Lees Meer »

APOSTOLIESE GELOOFSENDING (AGS) SE SENDINGAKSIE

  APOSTOLIESE GELOOFSENDING (AGS) SE SENDINGAKSIE. Die AGS* het ontstaan as ’n regstreekse gevolg van die sendingmissie van twee Amerikaanse sendelinge, John G Lake* en Thomas Hezmalhalch. Past PL le Roux, ’n vriend van dr Andrew Murray*, wat van 1913 tot 1943 president van die AGS was, was vroeër ’n sendeling* van die NG Kerk*… Lees Meer »

APOSTOLIESE GELOOFSENDING VAN SUID-AFRIKA (AGS),

APOSTOLIESE GELOOFSENDING VAN SUID-AFRIKA (AGS), wat in Mei 1908 deur die bediening van twee Amerikaanse sendelinge, John G Lake* en Thomas Hezmalhalch, tot stand gekom het, is die oudste en grootste pinksterkerk in Suid-Afrika. Dit vorm deel van die klassieke pinksterbeweging* wat aan die begin van die 20ste eeu spontaan wêreldwyd ontstaan het. In Suid-Afrika… Lees Meer »

APOSTOLIESE GELOOFSBELYDENIS

APOSTOLIESE GELOOFSBELYDENIS. Die Apostoliese Geloofsbelydenis (Symbolum Apostolicum – in die omgangstaal ook die Twaalf Artikels genoem) is, naas die Geloofsbelydenis van Nisea* en die Geloofsbelydenis van Atanasius*, een van die drie algemene belydenisse wat baie wyd in die kerk gebruik word. Alhoewel dit soms ’n ekumeniese* belydenisskrif* genoem word, word dit nie liturgies in die… Lees Meer »

APOSTOLAATSTEOLOGIE

APOSTOLAATSTEOLOGIE is gemunt deur Nicolas Dally in sy publikasie Histoire de l’apostolat (1846), en daarna opgeneem in Duitse konteks deur Wolfgang Gröszel in sy Lehre vom Apostolat (1897). Eers vroeg in die 20ste eeu vind ons die gebruik van die term in Nederlandse konteks by Barend Schuurman in sy Discipelschap en apostolaat (1920). Sedert die… Lees Meer »

APOSTOLAAT

APOSTOLAAT verwys na die apostelamp. Die apostels* was direkte ooggetuies van Christus* en sy werk. Ná die apostels was daar geen apostoliese suksessie*/opvolging nie – ’n verskilpunt tussen die Reformasie* en die Katolieke Kerk*. Die apostels is self deur Christus* geroep om sy boodskap te verkondig. Naas die apostelamp verwys die Nuwe Testament* ook nog… Lees Meer »

APOSTEL

APOSTEL. Die woord “apostel” kom van ’n Griekse* werkwoord wat “stuur” beteken. ’n Apostel is altyd ’n met volmag “gestuurde”. Reeds die Griekse geskiedskrywer Herodotus (vyfde eeu v C) ken hierdie begrip. Die Nuwe-Testamentiese* apostelbegrip toon heelwat variasie. Tog is dit altyd iemand wat met volmag gestuur word om namens iemand anders ’n bepaalde opdrag… Lees Meer »

APOLOGETIEK

APOLOGETIEK. In die teologiese leerplan word daar soms tussen twee vakgebiede onderskei wat beide ten doel het om die waarhede van die Christelike* geloof* teenoor allerlei dwalleringe* te verdedig, naamlik polemiek en apologetiek. Waar die toespitsing in eersgenoemde op dwalings binne die Christendom self is (lerings van sektes* en ander Christelike stromings), gaan dit in… Lees Meer »

APOLLOS

APOLLOS is in Aleksandrië* gebore, was goed onderlê in die Ou Testament*, met ’n kragtige bediening in Efese* en Korinte* (Hand 18:24-28). Sy Skrifkennis het hy waarskynlik reeds in Aleksandrië opgedoen, terwyl sy kennis van Jesus* moontlik uit kontak met volgelinge van Johannes die Doper* of met Palestynse Christene* gekom het. Hy het ’n rondreisende… Lees Meer »

APOLLIS, NICHOLAS ABRAHAM (NICK)

APOLLIS, NICHOLAS ABRAHAM (NICK) (1933–2008) het op Genadendal* gematrikuleer en studeer vir sy Hoër Onderwysdiploma aan die Bridgestone-kollege in Oudtshoorn. Hy gee onderwys op Ceres, Retreat en Porterville. Op 25-jarige ouderdom gaan bekwaam hy hom as predikant by die teologiese skool van die NG Sendingkerk* op Wellington, met geld wat hy van ’n plaasboer gekry… Lees Meer »

APOLLINARIUS VAN LAODISEA

APOLLINARIUS VAN LAODISEA (310– 392). Hierdie biskop* staan bekend as een van die beste apologete van die 4de eeu. As voorstander van die besluite van die Konsilie van Nisea* het hy die Arianisme* meedoënloos in sy geskrifte aangeval. Hy het veral bekend geword deur sy leerstelling oor die verhouding tussen Jesus* se menslike en Goddelike… Lees Meer »

APOKRIEWE BOEKE

Apokriewe boeke, ook bekend as die deutero-kanonieke boeke, is ʼn aantal boeke wat nie deel van die kanon* van die Ou* en Nuwe* Testament in die Protestantse* Bybel* is nie, terwyl van hulle wel deel vorm van die Katolieke* Bybel. Die woord “apokrief” beteken “verborge”. Hulle is verborge weens hulle uitsonderlike karakter of omdat hulle… Lees Meer »

APOKRIEF

APOKRIEF kom van apokryphos (Grieks*) wat “weggesteek, verborge” beteken. In die eerste eeue het gnostiese* skrywers hulle kosbare geheime geskrifte wat alleen vir die binnekring van ingewydes bedoel was, so genoem. Later het die woord in die kerkgeskiedenis* ’n tegniese term geword vir geskrifte wat nie deel van die Ou Testament* en later van die Nuwe… Lees Meer »

APOKATÁSTASIS PANTOON

APOKATÁSTASIS PANTOON. Hiervolgens sal in die eindtyd* alle sonde* uit die skepping* verwyder word. Alles sal weer nuut gemaak word soos dit in die oorspronklike sondelose toestand was. Dié leerstuk vind sy oorsprong in Hand 3:21: “Hy moet in die tempel* bly totdat God alles nuut gemaak het.” Die leerstuk impliseer dat álle mense tot… Lees Meer »

APOKALIPTIEK

APOKALIPTIEK is ’n literatuursoort wat in die Hellenistiese Judaïsme* en in die vroeë Christendom* voorkom (ongeveer 200 vC tot 200 nC; Kyk ook: Hellenisme*). Die woord is afgelei van apokalupsis, Grieks* vir “openbaring*”. Die geskiedenis se verloop word in ’n openbaring onthul, met as hoogtepunt die lyding* van Israel* of die kerk* (in Christelike apokaliptiek)…. Lees Meer »

APARTHEIDSTEOLOGIE

APARTHEIDSTEOLOGIE. Die Afrikaanse kerke, by name die NG Kerk*, het vir die grootste gedeelte van die 20ste eeu die politieke beleid van apartheid* met teologiese argumente probeer regverdig. Die rede daarvoor moet onder meer in die godsdienssin van Afrikaners* gesoek word: ’n politieke beleid, soos alles in die lewe, moet Bybels* geregverdig kan word. Veral… Lees Meer »

APARTHEID

APARTHEID kan verduidelik word deur dit te vergelyk met ’n verwante begrip, segregasie*. Die beleid van segregasie kan in Suid-Afrika teruggevoer word tot in die 19de eeu. Dit was ’n verlengstuk van die Europese standebewussyn wat in Suid-Afrika deur die draers van die Europese lewenstyl, die blankes, toegepas is. Die segregasiebeleid was daarop gemik om… Lees Meer »

ANTROPOSENTRISME

ANTROPOSENTRISME plaas die mens* in die sentrum van alles. Die mens is nie net in die bekende geestestromings van ons tyd die middelpunt nie, maar óók op natuurwetenskaplike terrein word die mens al meer die objek van teoretiese analises en selfs van praktiese eksperimente. Alhoewel die antroposentriese wending sterk in die 20ste eeu na vore… Lees Meer »

ANTROPOMORFISME

ANTROPOMORFISME beskryf God in menslike terme sodat ons God met ons beperkte vermoë beter kan begryp. Hoewel God onsienlik, onsterflik en sonder ’n menslike liggaam is, verwys die Bybel* na God as Iemand wat loop, praat, lag, hoor en ’n hart het. Alhoewel God sonder geslag is, word na God in manlike sowel as vroulike… Lees Meer »

ANTROPOLOGIE

ANTROPOLOGIE. Die begrip “antropologie” het verskillende betekenisse. Basies beteken die woord die “leer oor of wetenskap van die mens” of “menskunde” (afgelei van die Griekse woorde anthropos: mens, en logos: woord of leer). Die bekendste betekenis van die begrip is dié van ’n sosiale wetenskap wat in noue samehang met die sosiologie beoefen word. Hierdie… Lees Meer »

ANTITRINITARIËRS

ANTITRINITARIËRS. Daar was van die begin van die kerkgeskiedenis* af en herhaaldelik daarna heftige verset teen die leer van die Drie-eenheid* van God. Al hierdie teenstanders kan “antitrinitariërs” genoem word, dit wil sê mense wat teen (anti-) die Drie-eenheid (Triniteit) standpunt ingeneem het. In die vroeë Christelike kerk* was daar veral twee antitrinitariese stromings: Die… Lees Meer »

ANTISEMITISME

ANTISEMITISME is ’n benadering in terme waarvan die Jode* (die vermeende nageslag van Noag* se seun Sem*, vgl Gen 9–10) verag word. Jode is in stadiums van sowel Engeland as Spanje se geskiedenis uit daardie lande verdryf. Die 20ste eeu is die tydperk waarin antisemitisme tot die uiterste gevoer is. Die eerste blyke daarvan was… Lees Meer »

ANTIOGUS IV

ANTIOGUS IV. Ná die val van Aleksander*1 (322 vC) is sy ryk verdeel tussen die Diadogi (opvolgers), die generaals van die Masedonies-Persiese ryk. Dit is in drie dele verdeel. Antigonis het Klein-Asië* en omstreke gekry, Seleukos Siro-Palestina en Ptolomeus vir Egipte. Robuuste veranderings is deur die Diadogi aangebring. Palestina* het erg onder die eksterne verdrukking… Lees Meer »

ANTIOGIË IN SIRIË

ANTIOGIË IN SIRIË. Seleukus Nikator, een van Aleksander* die Grote se generaals, stig in 301 vC Antiogië (nou Antakya in Turkye) aan die Orontesrivier waar die Libanon- en Taurusgebergte bymekaarkom (asook 15 ander stede met dieselfde naam) ter ere van sy pa Antiogus*. Net in Sirië was daar vyf stede met dieselfde naam. In 64… Lees Meer »

ANTIOGIË IN PISIDIË

ANTIOGIË IN PISIDIË was ’n stad in die suide van sentraal-Klein-Asië* gestig in die 3de eeu vC deur een van die Seleukiede konings. In 25 vC lyf keiser* Augustus* dit by die nuwe Romeinse provinsie, Galasië*, in en herstig Antiogië as ’n Romeinse kolonie (Kyk by: Romeinse Ryk). Baie Romeinse militêre veterane het hulle hier… Lees Meer »

ANTINOMISME

ANTINOMISME is die etiese oortuiging, veral by die eksistensialisme*, dat vir selfverwesenliking ’n mens nie ’n wet* (Grieks: nomos) benodig nie. In die Christendom* het die gnostici (gnostisisme*) hulle teen die wet van Moses* verset. Tydens die Kerkhervorming* leer die Anabaptiste* dat Christus* alles volbring het en ons daarom nie onder die wet staan nie…. Lees Meer »

ANTICHRIS

ANTICHRIS. Die naam “Antichris” kom net in die Briewe van Johannes* voor (1 Joh 2:18, 22; 4:3; 2 Joh :7), maar dit word taamlik algemeen aanvaar dat daar ook ander verwysings na hom is soos “’n gruwel wat verwoesting aanrig” (Matt 24:15; vgl ook Dan 9:27; 11:31; 12:11), “die wettelose mens” (2 Tess 2:3-12), en… Lees Meer »

ANTHONISSEN, JACOBUS ADRIAAN STEPHANUS (KOBUS)

ANTHONISSEN, JACOBUS ADRIAAN STEPHANUS (KOBUS) (1942–) is ’n Calvinianer wat op Stellenbosch teologie studeer en ’n doktorsgraad in praktiese teologie* behaal het. Hy het in 1997 ’n diploma in psigoanalitiese psigoterapie aan die Suid-Afrikaanse Instituut vir Psigoterapie verwerf, en was jare lank verbonde aan die Karl Bremer-hospitaal terwyl hy ook deeltyds aan die Teologiese Fakulteit,… Lees Meer »

ANTHONISSEN, CAREL AÄRON

ANTHONISSEN, CAREL AÄRON (1948–) het op Calvinia grootgeword. Hy studeer op Stellenbosch en begin sy bediening as NG Kerk*-predikant op Somerset-Oos, waarna hy sy werk in Aasvoëlkop (Johannesburg) en die Stellenbosse Studentekerk voortsit. Hy studeer verder onder Wolfgang Hüber in Heidelberg, Duitsland, en promoveer in dogmatiek* oor die teologie van Dietrich Bonhoeffer*. Anthonissen was profeties… Lees Meer »

ANSKAR

ANSKAR (801–856) was die “Apostel van die Noorde”. Hy is in Frankryk gebore en het sy opleiding aan die Benediktynse klooster* van Corbie ontvang. Anskar was ’n mistikus (Kyk by: Mistisisme) en ’n dromer wat ’n sterk sending*roeping ervaar het. Daarom het hy in 826 op uitnodiging van koning Harold sendingwerk in Denemarke gaan doen…. Lees Meer »

ANSELMUS

 ANSELMUS(1033–1109) is een van die prominente teoloë uit die Middeleeuse kerkgeskiedenis* en hy het groot invloed uitgeoefen op die ontwikkeling van die Katolieke* teologie*. In die tyd tussen Augustinus* en Tomas van Aquino* was hy waarskynlik die grootste teoloog. Hy was van geboorte ’n Italianer en uiteindelik van 1093 af die aartsbiskop* van Kantelberg* in… Lees Meer »

ANREITH, ANTON

 (1754–1822), ’n Duitser wat opgelei was in beeldhouwerk, houtsnywerk en wiskunde, kom in 1777 in Kaapstad aan, waar hy as arbeider begin werk. In 1786 word hy meesterbeeldhouer. Dié werk bring hom in aanraking met die argitek Louis Michel Thibault*, vir wie hy baie opdragte uitvoer. Anreith versier die Lutherse Kerk* in Kaapstad met Kaapse… Lees Meer »

ANONIEME CHRISTENE

ANONIEME CHRISTENE. Orals in die wêreld word die kerk gekonfronteer met die vraag na die moontlikheid van heil in nie-Christelike godsdienste. Kan mense wat toegewy is aan hulle eie godsdiens, maar Jesus* Christus* nog nooit leer ken het nie, ook gered word? Karl Rahner*, ’n teoloog van die Katolieke Kerk*, het gedurende die 1960’s die… Lees Meer »

ANNA

ANNA was ’n 84-jarige profetes, ’n dogter van Fanuel uit die stam Aser*. Sy het die Here voortdurend in die tempel*3 gedien (Luk 2:36). As jong vrou was sy sewe jaar getroud, maar ná haar man se dood het sy weduwee gebly. Sy het God gedank vir sy verlossing toe Jesus* se ANNA was ’n… Lees Meer »

ANIMISME

ANIMISME kom van die Latynse woord anima wat siel of asem beteken. Dit is die opvatting dat alles in die natuur, net soos ’n mens, ook ’n siel* het. Hiermee word die animisme ’n natuurreligie en die basis word gelê vir voorvaderaanbidding, die verering van die aarde, diere, bome, klippe, ens. Hierby kom ook die… Lees Meer »

ANHIPOSTASIE

ANHIPOSTASIE. Ná ’n langdurige stryd het die kerk* by die Sinode van Chalcedon* in 451 tot die belydenis gekom dat die twee nature van Christus*, naamlik die Goddelike en die menslike, in die één Persoon van die ewige Seun van God verenig is. In hierdie vereniging is die menslike persoon – anders as die Goddelike… Lees Meer »

ANGLO-BOEREOORLOG

ANGLO-BOEREOORLOG (1899–1902) (of Suid-Afrikaanse Oorlog) was ’n sentrale gebeurtenis in die Suid-Afrikaanse geskiedenis met sy diepgaande invloed op die 20ste eeu. Die oorlog was die onregstreekse gevolg van die Britse regering se persepsie dat sy internasionale prestige bedreig word deur die sneller ekonomiese ontwikkeling van veral Duitsland en Frankryk, asook vrees vir dié lande se… Lees Meer »

ANGLISERING IN KERK EN SKOOL

ANGLISERING IN KERK EN SKOOL. Die pogings van die Britse bewind in die Kaapkolonie om die Hollandse skole en kerke te verengels, was ’n ingrypende vorm van kulturele manipulasie om ’n klas van lojale “Empire”-gesindes te ontwikkel in ’n kolonie waar Engelssprekende koloniste in die minderheid was. In 1822 is aangekondig dat Engels ingefaseer sou… Lees Meer »

ANGLIKAANSE TEOLOGIE

ANGLIKAANSE TEOLOGIE. Die Anglikaanse gemeenskap glo dat hulle deel is van die “een, heilige, algemene en apostoliese kerk* van Jesus* Christus*”. Anglikaanse teologie het uit twee bene gegroei: ’n klem op Katolisisme* en daarnaas ’n beklemtoning van die Protestantse* puriteine*. Daar is ’n hoogkerklike vleuel – met groot invloed in Suid-Afrika – sowel as ’n… Lees Meer »

ANGLIKAANS

 verwys na die Kerk van Engeland, die amptelike staatskerk in Engeland. Dié kerk het sy oorsprong in die Katolieke sending* na Kantelberg (Canterbury) in 597.’n Monnik*, Augustinus (nie Aurelius Augustinus* nie), het die kerk onder die Engelse (Latyn: Anglii) gevestig en is teen 602 as aartsbiskop* van Kantelberg aangestel. Koning Henry* (Hendrik) VIII het die… Lees Meer »

ANGLICAN CHURCH OF SOUTHERN AFRICA

ANGLICAN CHURCH OF SOUTHERN AFRICA (voorheen die Church of the Province of Southern Africa) se vroegste wortels in Suid-Afrika loop terug tot die Britse besetting van die Kaap in 1806. Dié kerk verteenwoordig die hoofstroom van die Protestantse* Anglikanisme* in Suid-Afrika en is “hoogkerklik” (neig na die Katolieke* kerkstyl) in instelling en oriëntasie. Dit staan… Lees Meer »

ANDREW MURRAYPRYSE, ANDREW MURRAY-DESMOND TUTUPRYSE en DESMOND TUTU-GERRIT BRANDPRYSE

ANDREW MURRAYPRYSE, ANDREW MURRAY-DESMOND TUTUPRYSE en DESMOND TUTU-GERRIT BRANDPRYSE. Die Andrew Murrayprys is in 1978, met die 150ste herdenking van dr Andrew Murray*2 se geboortedag, deur die Wamakersvalleise Kultuurraad van Wellington en Bybelkor* in samewerking met ’n tiental organisasies ingestel om Afrikaanse godsdienstige en teologiese boeke van gehalte te bekroon. Mettertyd het dit ’n prestigeprys… Lees Meer »

ANDREAS

ANDREAS was Simon Petrus* se broer en hy word 12 keer in die Nuwe Testament* genoem. Hulle was vissers, afkomstig uit Betsaida aan die noordekant van die See van Galilea*. Terwyl hulle besig was om vis te vang, roep Jesus* hulle om Hom as dissipels te volg. Volgens die Johannes-Evangelie het Andreas graag ander mense… Lees Meer »

ANDERSON, RUFUS

ANDERSON, RUFUS (1796–1880) het ’n groot invloed op die sendingtoneel in die wêreld en ook in Suid-Afrika uitgeoefen. Gebore as predikantkind in die Kongregasionaliste Kerk*, is hy van vroeg af aan die sending* blootgestel. Hy word later die algemene sekretaris van die Amerikaanse Paneel van Gestuurdes vir Buitelandse Sending (1832–1866). Saam met die ander bekende… Lees Meer »

ANATOT

ANATOT was ’n priesterlike stad in die stamgebied van Benjamin*. Die priester* Abjatar* is na Anatot verban omdat hy Adonia*1 as Dawid* se opvolger gesteun het in plaas van Salomo* (1 Kon 2:26). Die profeet* Jeremia* is in Anatot gebore en het daar ’n stuk grond van sy neef Ganamel gekoop as teken dat transaksies… Lees Meer »

ANAT

ANAT, ’n belangrike godin in die Kanaänitiese* vrugbaarheidsgodsdiens, was ook bekend as Astarte*. Sy was die suster en metgesel van Baäl* en bekend as ’n sadistiese en brutale vegter, maar met ’n besondere liefde en seksuele passie vir Baäl. Toe Baäl deur die god Mot* doodgemaak is, was dit Anat wat Mot ná ’n gewelddadige… Lees Meer »

ANANIAS

ANANIAS. Die Nuwe Testament* vertel van drie Ananiasse. Hy en sy vrou, Saffira*, was lidmate van die eerste gemeente* in Jerusalem* (Hand 5:1-11). Soos Barnabas*, verkoop hulle ’n eiendom en skenk die opbrengs aan die gemeente om aansien te verwerf. Hulle gee voor om die volle bedrag te gee, maar hou ’n deel terug. Petrus*… Lees Meer »

ANANI

ANANI was die sewende seun van Eljoënai, ’n nasaat van Jojagin*, die voorlaaste koning van Juda* (1 Kron 3:24).  

ANALITIESE FILOSOFIE

ANALITIESE FILOSOFIE is ’n stroming in die Angelsaksiese filosofie wat in die 20ste eeu ontstaan het en verbind word aan GE Moore, B Russell en L Wittgenstein. Dit staan ook bekend as taalfilosofie (“linguistic philosophy”). Hulle uitgangspunt is die gedagte dat alle belangrike wysgerige probleme uiteindelik taalprobleme is: probleme veroorsaak deur die misleidende formulerings wat… Lees Meer »

ANABAPTISME

ANABAPTISME. Gedurende die Reformasie* (Kerkhervorming*) van die 16de eeu het baie mense wat die Katolieke Kerk* verlaat het, nie met die idees van Luther*, Zwingli* en Calvyn* saamgestem nie. Die Anabaptiste ontwikkel vanaf 1520–1530 in veral Switserland, Duitsland en Nederland as teenbeweging en word ook die “radikale Reformasie” of “linkervleuel van die Reformasie” genoem. Anabaptisme… Lees Meer »

AMRAM

AMRAM is die naam van twee persone in die Ou Testament*: 1. Die seun van Kehat*, ’n Leviet* en pa van Aäron*, Moses* en Mirjam* (Eks 6:15-19). 2. Die seun van Bani en een van die ballinge wat met ’n vreemde vrou getroud was. Met hulle terugkeer na Jerusalem*, het hierdie mans van hulle vrouens… Lees Meer »

AMPSDRAER

AMPSDRAER. Die begrip “ampsdraer” is ’n kerklike term en dui ’n persoon aan wat deur Christus* en wel deur middel van die kerk* tot die amp* geroep word. In die Nuwe-Testamentiese* kerk, en in gereformeerde* kerke, is die ampsdraers die diakens*, ouderlinge* en predikante* (van wie sommige ook as “doktore” beroep word vir opleiding van… Lees Meer »

AMP

AMP. Ons lees in die Bybel* onder andere van die amp van skinker (Gen 40:13, 21), die priester*-amp (Eks 29:9), die amp van Leviet* (Num 8:25), die amp van dissipel* (Hand 1:20) en die amp van koning* (Hand 13:22). Ons praat vandag ook bv van die amp van die owerheid*. In die Bybel het die… Lees Meer »

AMOS (PERSOON EN BYBELBOEK)

AMOS (PERSOON EN BYBELBOEK). Amos se nering was aanvanklik om met vee te boer en wildevye te kweek. Hy was dus nie een van dié profete van wie sommige ter wille van “brood” geprofeteer het nie (7:12-14). Op ’n dag het die Here* ’n besoek aan Amos gebring. Dit was by Tekoa, ’n dorpie suidoos… Lees Meer »

AMORIETE

AMORIETE was, volgens Gen 15:19-21, een van die tien nasies wat in Kanaän* gewoon het vóór die Israeliete*. In Akkadies* dui die term “amurru”, waarvan Amoriet afgelei is, op die “weste/westerlinge”, met ander woorde, die volke wes van die eertydse Mesopotamië*. In die Ou Testament* is die aanduiding “Amoriet” gebruik vir die nie-Israelitiese inwoners van… Lees Meer »

AMON

AMON. Drie persone in die Ou Testament* dra dié naam: 1. Die seun van Manasse*2, die koning van Juda* (641–640 vC). Die burgers van die land het sy agtjarige seun, Josia*, op die troon geplaas nadat Amon deur samesweerders doodgemaak is (2 Kon 21:19-26). 2. Die stadsbevelvoerder tydens die regering van Agab* wat die profeet… Lees Meer »

AMNON

AMNON is die naam van twee persone in die Ou Testament*: 1. Die oudste seun van Dawid* wat sy suster, Tamar*, begeer het. Hy het haar onteer deur haar te verkrag en daarna weg te jaag (2 Sam 13:1-22). Hulle broer Absalom* het twee jaar later vir Amnon hieroor laat vermoor (2 Sam 23-38). 2…. Lees Meer »

AMMONITIES

AMMONITIES is die taal van die Ammoniete*, ’n volk verwant aan die Israeliete. Ammonities kom sterk ooreen met Hebreeus* (Kyk ook: Semitiese tale). Die Ammoniete stam af van Lot* by sy jongste dogter (Gen 19:38). Hulle is dus nou verwant aan die Moabiete*, hulle suidelike bure, wat van Lot se oudste dogter afstam (Gen 19:37)…. Lees Meer »

AMMONIETE

AMMONIETE. Kyk by: Ammonities, kyk ook: Ammon.

AMMON

AMMON was die gebied oos van die Jordaan*, rondom die Jabbok*, wat aan die Ammoniete* behoort het. Die Israeliete was die Ammoniete vyandiggesind: Geen Ammoniet (of Moabiet*) mag ’n lid van Israel* geword het nie (Deut 23:3). Gevolglik het die twee nasies dikwels slaags geraak. Ammonitiese nederlae teen Israel sluit die oorwinnings deur Jefta* (Rig… Lees Meer »

AMMINADAB

AMMINADAB. Drie persone met dié naam is bekend: 1. ’n Nasaat van Juda*1 en pa van Eliseba, die vrou van Aäron* (Eks 6:22). Hy is eweneens ’n voorvader van Dawid* en word as sodanig in die geslagsregister van Jesus* (Matt 1:4) genoem. 2. ’n Seun van Kehat en pa van Korag* uit die stam Levi*… Lees Meer »

AMITTAI

AMITTAI is die pa van die profeet Jona* (2 Kon 14:25 en Jona 1:1).  

AMILLENNIALISME

AMILLENNIALISME is nie ’n ontkenning van die Millennium* nie, maar ’n soort vergeesteliking daarvan. Teenoor die Postmillennialisme* wat oortuig is dat die evangelie* al sterker in die wêreld sal groei sodat ons geleidelik in die Millennium sal inbeweeg, glo die Amillennialisme dat ons alreeds sedert die hemelvaart* in die Millennium is. Hulle is oortuig dat… Lees Meer »

AMETIS

AMETIS. Kyk by: Juwele en edelstene.

AMESIUS, WILLIAM

AMESIUS, WILLIAM (1576–1633). Puriteinse (Kyk by: Puriteine) teoloog* en hoogleraar te Franeker. Gebore in Ipswich en studeer vanaf 1594 te Christ College, Cambridge in Engeland. Hier kom hy onder die invloed van die puriteinse teoloog W Perkins, maar die geestelike klimaat in Cambridge staan hom nie aan nie en ná veel spanning verlaat hy Engeland…. Lees Meer »

AME-KERK

AME-KERK. Kyk by: African Methodist Episcopal Church.  

AMEN

AMEN is ’n Hebreeuse* woord waarvan die betekenis herinner aan waarheid, waaragtigheid, betroubaarheid en standvastigheid. In beide die Ou* en Nuwe* Testament word dit gebruik ná koninklike, regterlike of Goddelike uitsprake, gebede of doksologieë om te bevestig wat gesê is (Deut 27:15-26; 1 Kron 16:36; Ps 41:13; 72:19; 89:52, Matt 6:13). In die Evangelies* begin… Lees Meer »

AMBROSIUS VAN MILAAN

AMBROSIUS VAN MILAAN (circa 339–397), die kleinseun van Konstantyn* die Grote, is in Trier in Gallië (tans min of meer Frankryk) gebore. Sy pa, Aurelius Ambrosius, was goewerneur van Gallië en die familie volg met oorgawe die Christelike geloof*. Aurelius sterf vroeg en die gesin verhuis na Rome*. Ná Ambrosius se studie in die regte… Lees Meer »

AMASIA

AMASIA is die naam van vier persone in die Ou Testament*: 1. Die seun van Joas*1, en vir 30 jaar die koning van Juda*4 (798–769 vC; 2 Kon 14). 2. ’n Priester in Bet-El* wat probeer het om die profeet Amos* te keer om verder daar te profeteer (Amos 7:10-17). 3. ’n Tempelsanger uit die… Lees Meer »

AMASA

AMASA. Twee persone dra dié naam: 1. Die persoon wat deur Absalom* aangestel is in die plek van Joab* as die hoof van Israel*3 se leër tydens sy rebellie teen Dawid* (2 Sam 17:25). Amasa het sy pos behou ná Absalom se dood, maar is later deur Joab vermoor (2 Sam 20:4-13). 2. Een van… Lees Meer »

AMARNA-BRIEWE

AMARNA-BRIEWE is dokumente wat deur argeoloë by Tel el-Amarna ontdek is, ongeveer 350 km suid van Kaïro. Toe Amenhotep IV (later bekend as Ikhnaton) in 1377 vC farao* van Egipte* geword het, het hy ’n nuwe hoofstad Akhetaton (Tel el-Amarna) gebou as deel van omvattende godsdienstige hervorming. In dié tydperk het die 18de Egiptiese dinastie… Lees Meer »

AMALEK

AMALEK. Die Amalekiete is volgens tradisie die afstammelinge van Elifas, die seun van Esau* (Gen 36:15-16). Hulle was ’n nomadiese groep uit Edom* en was tradisioneel die vyand van Israel*. Die eerste van hierdie vyandelikhede wat beskryf word, vind plaas gedurende Israel se verblyf in Sinai2* (Eks 17:8-15). Ook in die tyd van die rigters*… Lees Meer »

ALTRUÏSME

ALTRUÏSME is afgelei van die Latynse woord alter wat “die ander” beteken en dui gedrag “ter wille van die belange van ander” aan. Die Franse filosoof Auguste Comte het in sy Cours de philosophie positive (1830–1842) die term gemunt en sedert die 1850’s het dit in die Engelse werke van CS Lewis* en H Spencer… Lees Meer »

ALTAAR IN KERKE

ALTAAR IN KERKE. In beide die Ou* en Nuwe* Testament word die woord “altaar” gebruik om ’n plek van offerande* aan te dui (Hebreeus*: zabah, om te offer, stam van mizbeah, altaar). In die Ou Testament was daar eers verskillende altare gebou om die besoeke (Gen 12:7) en werke (Eks 20:24) van God te herdenk…. Lees Meer »

ALTAAR

ALTAAR word gebruik om ’n Hebreeuse* woord te vertaal wat iets soos “plek van slagting” beteken. Hierdie woord kom omtrent 400 keer in die Ou Testament* voor. Die altare wat in die Bybel* genoem word, is gebruik vir verskillende offers*. Vóór Josia* se tempelsentralisasieprojek (639–609 vC) blyk dit dat altare nie net tot Jerusalem* beperk… Lees Meer »

ALPHA-KURSUS

ALPHA-KURSUS is ’n nie-konfronterende, praktiese inleiding tot die Christelike* geloof* wat oor tien of twaalf weke strek en meestal rondom etes aangebied word. Dit kan veral moderne* en postmoderne* mense help om die relevansie van die evangelie* te verstaan en te ervaar. Die kursus is in die Holy Trinity Brompton, ’n Anglikaanse* kerk in Londen,… Lees Meer »

ALMAGTIGE

ALMAGTIGE is ’n naam vir God en ’n vertaling van die Hebreeuse* woord sjaddai, wat dikwels in die frase ’el sjaddai (“God, die Almagtige”) voorkom. Die Griekse* vertaling (pantokrátōr) en Latyn (omnipotens) dui beide op almag of een wat almagtig is. Meer as die helfte van die kere wat dié naam vir God in die… Lees Meer »

ALLEN, ROLAND

ALLEN, ROLAND (1868–1947), ’n Anglikaan*, is as sendeling van die Society for the Propagation of the Gospel (SPG) na China*, waar hy tydens die Boxer-opstand (1900) moes beleef hoe die sending*stasie waar hy gewerk het, deur die plaaslike bevolking verwoes is. Hy het vrae begin stel oor die “sendingstasie-metode” wat die SPG en ander sendingorganisasies… Lees Meer »

ALLEGORIE

ALLEGORIE is ’n uitlegtegniek (Kyk by: Hermeneutiek) waardeur ’n mens op ’n uitgebreide skaal ’n dieper, geestelike betekenis heg aan iets wat oorspronklik letterlik bedoel is. “Allegoriese uitleg” is dus min of meer dieselfde as uitleg deur middel van ’n gelykenis*, maar die verskil is dat ’n mens in die geval van ’n gelykenis net… Lees Meer »

ALIGHIERI, DANTE

ALIGHIERI, DANTE (1265–1321) is in Florence, Italië, gebore. Sy werklike voornaam was Durante waarvan Dante die noemnaam in die gesinsopset was. Hy bestudeer filosofie, teologie*, politiek en letterkunde en word een van die grootste geleerdes van sy tyd. As gevolg van die verandering van die regerende party, word hy genoodsaak om Florence te verlaat en… Lees Meer »

ALHEIT, WILHELM ADOLPH

ALHEIT, WILHELM ADOLPH (1853–1910) was die seun van ’n Rynse sendeling en het sy skoolopleiding en teologiese studie op Stellenbosch voltooi. Ná ’n Europese reis is hy in Junie 1877 op Colesberg in sy eerste gemeente bevestig en sit in September 1885 sy bediening op Dordrecht voort waar hy hom veral beywer om Afrikaanssprekendes in… Lees Meer »

ALGEMENE OPENBARING

ALGEMENE OPENBARING. Verskeie gereformeerde* belydenisskrifte* (Kyk by: Formuliere van Eenheid) gaan van die standpunt uit dat God twee middele gebruik om Hom te openbaar. Die eerste is die skepping*, onderhouding en regering van die wêreld. Die tweede is sy heilige en Goddelike Woord*. Alhoewel verskillende terme deur teoloë gebruik is om hierdie onderskeiding aan te… Lees Meer »

ALGEMENE GENADE

ALGEMENE GENADE. Daar word in die teologie* soms onderskei tussen die algemene en die besondere genade* van God. Laasgenoemde is dan die genade wat God betoon tot verlossing van sondaars deur die versoeningswerk van Christus*, terwyl die algemene genade gesien word as ’n genadige daad van God waardeur Hy in sy onderhouding van die skepping*… Lees Meer »

ALGEMENE BELANG (COMMON GOOD)

ALGEMENE BELANG (COMMON GOOD) is die belang of die goeie wat gemeenskaplik nagestreef moet word. Aristoteles gebruik die term reeds om die goeie wat in die polis (stad) nagestreef word, aan te dui. Hierdie gemeenskaplike goeie is na sy mening van ’n hoër status as die goeie wat die indiwidu nastreef. Deur veral die invloed… Lees Meer »

ALFEUS

 is die naam van twee persone: Die pa van Levi, die tollenaar* (Mark 2:14), wat ook Matteus* genoem word (Matt 9:9). Die pa van die apostel* Jakobus*3 (Matt 10:3), wat iemand anders is as Jakobus *1, seun van Sebedeus* (Matt 10:3). Dit is onwaarskynlik dat Alfeus en Klopas* (Joh 19:25) of Kleopas* (Luk 24:18) dieselfde… Lees Meer »

ALFA-KURSUS

ALFA-KURSUS. Kyk by: Alpha-kursus.  

ALEKSANDRIË

ALEKSANDRIË, in moderne tye ook bekend as die Arabiese stad el-Iskandarija, tweede grootste stad van Egipte*, is een van die belangriker hawens en handelstede aan die Middelandse See. Dit lê aan die westelike kant van die Nyldelta, op ’n sanderige landtong. Dit is in 331 vC gestig deur Aleksander* die Grote. Dit was vir Aleksander… Lees Meer »

ALEKSANDER

ALEKSANDER (“verdediger van mans”) kom vyf keer in die Nuwe Testament* voor. Die bekendste Aleksander in Bybelse tye word egter nie in die Bybel* by die naam genoem nie. Aleksander (III) die Grote (356–323 vC), is gebore as seun van Filippus II van Masedonië* en Olimpias, en word koning in 336 vC. Die Bybel noem… Lees Meer »

ALBERTYN, PIETER KUYPERS

ALBERTYN, PIETER KUYPERS (1872–1946), seun van ds JR Albertyn, word op 14 Desember 1899 as NG predikant op Darling georden. Hy word in 1929 aangestel as die eerste Algemene Sondagskoolsekretaris van die NG Kerk* in Bloemfontein. In 1934 publiseer hy Die Sondagskool, ’n handleiding waarin al die werksaamhede daarvan uiteengesit word. ’n Boekdepot vir Sondagskole… Lees Meer »

ALBERTS, LAURENCE (LOUW)

ALBERTS, LAURENCE (LOUW) (1923–2013) behaal sy doktorsgraad in fisika aan die Universiteit van die Oranje-Vrystaat en word professor in fisika aan die Randse Afrikaanse Universiteit. Later betree hy die staatsdiens en word uiteindelik die direkteur-generaal van die departement van mineraal- en energiesake. As befaamde fisikus tree hy dikwels by konferensies op, publiseer baie, dien as… Lees Meer »

ALBASTE

ALBASTE. Kyk by: Juwele en edelstene.

AKWILA

AKWILA (Latyn vir “arend”) was ’n Joodse* Christen*, gebore in Pontus. Saam met sy vrou, Priscilla*, is hy omstreeks 49 nC deur keiser* Claudius* uit Rome* (Kyk ook: Romeinse Ryk) verban. Volgens Suetonius was daar ’n opstand vanweë ’n sekere “Chrestos”. Moontlik dui dit op ’n geskil tussen Joodse Christene en Jode, wat Christus* nie… Lees Meer »

AKTUARIUS

AKTUARIUS. In sommige gereformeerde* kerke is die aktuarius lid van die moderatuur (Kyk by: Moderator) wat oor kerkregtelike sake (Kyk by: Kerkreg) geraadpleeg word. (Te onderskei van “aktuaris” = ’n amptenaar wat risiko vir ’n versekeringsmaatskappy bereken.)  

AKROSTIEK

AKROSTIEK, ook akrostigon of alfabetiese liedere genoem, is ’n bekende stylvorm van gedigte in die Ou Testament*, asook in Babiloniese*, Griekse* en Christelike* literatuur. Elke opeenvolgende versreël van die gedig begin met die daaropvolgende letter van die Hebreeuse* alfabet wat 22 letters het (bv Ps 34; 111–112; 125; 145; Klaagl 1; 2; 4; Spr 31:10-31)…. Lees Meer »

AKOR

AKOR is die vallei waar Akan* gestenig en verbrand is, omdat hy ná die verwoesting van Jerigo* van die buit geneem het wat aan die Here* behoort (Jos 7). Die vallei het deel uitgemaak van die noordelike grens van Juda*2 se stamgebied (Jos 15:7). Die Akorlaagte word in Jes 65:10 en Hos 2:12-15 genoem in… Lees Meer »

AKKULTURASIE

AKKULTURASIE is die oorname van kultuur*. Die term is in 1883 deur die Amerikaanse antropoloog JW Powell geskep. Dit verwys gewoonlik na die oorname van elemente van ’n vreemde kultuur tydens interkulturele kontak, maar word soms gebruik om ’n kind se oorname van sy eie kultuur te beskryf (soms enkulturasie of sosialisasie genoem). Alhoewel akkulturasie… Lees Meer »

AKKOMMODASIE

AKKOMMODASIE as sendingwetenskaplike* term berus op die veronderstelling dat daar ’n kern van geloof* is wat in ’n kultuurdop of -kleed verpak word. Akkommodasie het met die dop te doen. Die vraag is in watter mate ’n kerk* kan of moet aanpas by ’n bepaalde kultuur* – klere, gewoontes, taal, estetika (bv argitektuur); sosiale gewoontes… Lees Meer »

AKKO

AKKO was ’n groot hawestad aan die Middellandse See se kus. Die stam Aser* kon nie die inwoners daarvan verdryf nie (Rig 1:31). In die Grieks-Romeinse tydperk is die stad herdoop na Ptolemaïs. Dit is hier waar Paulus* vir een dag oorgebly het op pad van Tirus* na Sesarea* tydens sy derde sendingreis (Hand 21:7-8)…. Lees Meer »

AKKADIES

AKKADIES is ’n Semitiese* taal wat in Akkad, Mesopotamië*, gepraat is. Akkad was ’n stad naby Babel* wat in Gen 10:10 genoem word in verband met Nimrod se koninkryk. Akkad se suidelike bure, Sumer*, is ongeveer in 2340 vC deur Sargon* I van Akkad oorwin, wat sy invloed in Mesopotamië en omstreke laat geld het… Lees Meer »

AKKAD

AKKAD. Kyk by: Akkadies

AKAN

AKAN, seun van Karmi, seun van Sabdi, seun van Serag uit die stam Juda*2, het deelgeneem aan die slag van Jerigo* en het vir homself dinge uitgehou wat eintlik onder die banvloek* moes val (Jos 7). Vir hierdie oortreding is Israel*2 gestraf deur ’n terugslag by Ai* en Akan is as skuldige aangewys toe die… Lees Meer »

AJALON

AJALON is ’n Levitiese* stad in die stamgebied van Dan* (Jos 19:42). Die Ajalonlaagte en Gibeon* was die plekke waar die son en maan stilgestaan het op versoek van Josua* (Jos 10:12). Saul* en Jonatan* het die Filistyne* van Mikmas* af tot by Ajalon verslaan (1 Sam 14:31). Dit is een van die vestingstede wat… Lees Meer »

AI

AI word vereenselwig met die argeologiese terrein et-Tell in die omgewing van Beitin (Bet-El*) in Israel*. In die Vroeë-Bronstydperk (3100–2400 vC) was dit ’n groot ommuurde dorp wat ná sy vernietiging vir eeue lank onbewoond gebly het. In die Vroeë-Ystertydperk (1220–1050 vC), is daar ’n klein onbeskermde dorpie op die heuwel gebou. Die terrein is… Lees Meer »

AHASVEROS

AHASVEROS is ’n Semitiese* naam en word in die boek Ester* en in Esra 4:6 genoem. Ofskoon Ahasveros in die Septuaginta* en in Josefus* met Artaxerxes*2 geïdentifiseer word, is dit waarskynlik dat hy eerder op Xerxes1* (485–465 vC), die seun van Darius1* I die Grote, dui. Xerxes is die Griekse naam wat weer op ’n… Lees Meer »

AHASIA

AHASIA beteken “Jahwe* het vasgegryp”. Daar was twee Ou-Testamentiese* konings met dieselfde naam: 1. Die seun en opvolger van Agab* as koning van Israel*4. Sy ma was Isebel*. Hy het twee jaar regeer (852–851 vC) en het as gevolg van sy afvalligheid in sy paleis in Samaria* gesterf (2 Kon 1:2-17). 2. Die seun en… Lees Meer »

AGS

AGS. Kyk by: Apostoliese Geloofsending.

AGRIPPA

AGRIPPA. Kyk by: Herodes Agrippa II.

AGNOSTISISME

AGNOSTISISME is as term die eerste deur Thomas Henry Huxley gebruik om te dien as ’n vertrekpunt vir die bestudering van godsdienste. Dit kom van Grieks* af: a beteken “sonder” en gnosis* “kennis”. Dit beteken dat die persoon wat godsdiens bestudeer, dit benader met die uitgangspunt dat daar geen wetenskaplike bewyse is vir, of kennis… Lees Meer »

AGITUB

AGITUB is die naam van drie persone in die Ou Testament*: ’n Levitiese priester* en kleinseun van Eli*, die hoëpriester* in Silo* (1 Sam 14:3). ’n Levitiese priester en pa van Sadok*, een van die priesters tydens Dawid* se regering (2 Sam 8:17 en 1 Kron 6:7, 18:16). ’n Levitiese priester en pa van Sadok*2,… Lees Meer »

AGITOFEL

AGITOFEL was ’n raadgewer van Dawid* wat hom geskaar het aan die kant van Absalom* in sy opstand teen die koning. Hy het vir Absalom aangeraai om in die openbaar by Dawid se byvrouens te slaap en om hom aan te val voordat hy sy magte kon konsolideer (2 Sam 16:15–17:4). Agitofel het aan selfdood… Lees Meer »

AGISAR

AGISAR was een van Salomo* se hoofamptenare. Hy was die paleisopsigter (1 Kon 4:6). GR Kotzé

AGIS

AGIS was die koning van die Filistynse stad, Gat*, by wie Dawid* geskuil het terwyl hy van Saul* gevlug het. Uit vrees dat Agis se amptenare hom sou herken, het Dawid homself waansinnig gehou voor die Filistyne* (1 Sam 21:10-15). In ’n volgende verhaal het Dawid by Agis geskuil en die stad Siklag* van hom… Lees Meer »

AGIRAM

AGIRAM is een van die vyf seuns van Benjamin* volgens die sensusopname in Num 26:38. Die naam kom egter nie in die ander geslagsregister van die Benjaminiete in Gen 46:21 voor nie, wat tien seuns van Benjamin lys.  

AGINOAM

AGINOAM is die naam van twee persone in die Ou Testament*: 1. Die dogter van Agimaäs*1 en vrou van Saul*. Sy was die ma van Saul se drie seuns, Jonatan*, Jiswi en Malkisua, en twee dogters, Merab en Mikal* (1 Sam 14:49-50). 2. Die vrou van Dawid* uit Jisreël1*. Sy was die ma van sy… Lees Meer »

AGIMELEK

AGIMELEK is die naam van drie persone in die Ou Testament*: Die pa van die priester Abjatar* en hoof van die priesters in Nob. Hy het vir Dawid* onwetend gehelp om van Saul* te vlug (1 Sam 21:1-9). ’n Hetiet* in diens van Dawid (1 Sam 26:6). Die seun van Abjatar*. Hy het saam met… Lees Meer »

AGIMAÄS

AGIMAÄS is die naam van drie persone in die Ou Testament*: Die pa van Saul* se vrou, Aginoam (1 Sam 14:50). Die seun van die priester Sadok*, wat lojaal gebly het aan Dawid* ten tye van sy seun Absalom* se opstand (2 Sam 15:27-36). Die skoonseun van Salomo* wat met sy dogter Basemat getroud was… Lees Meer »

AGIKAR / AGIQAR

Agikar / Agiqar. Volgens oorlewering was Agikar ’n wyse man en een van die raadgewers van Sanherib* wat van 704–681 vC koning van Assirië* was. Die verhaal van Agikar is een van die pseudepigrafiese* geskrifte en waarskynlik van Babilonies-Assiriese oorsprong. Die verhaal is in verskeie tale oorgelewer. ’n Aramese* weergawe van die verhaal is gevind… Lees Meer »

AGIKAM

AGIKAM, die seun van Safan* en pa van Gedalja*, die man wat deur koning Nebukadnesar* van Babel* in bevel van Juda*4 geplaas is met die aanvang van die ballingskap*2 (Jer 40:5–41:3). Agikam was een van die afgevaardigdes wat deur koning Josia* na die profetes Gulda* gestuur is om haar te raadpleeg oor die wetboek wat… Lees Meer »

AGIËSER

AGIËSER is die naam van twee persone in die Ou Testament*: Die seun van Ammi-Saddai en leier van die stam Dan*. Hy was een van die mans wat vir Moses* en Aäron* moes bystaan met ’n sensusopname (Num 1:12; 2:25). Die leier onder Dawid* se groep dapper mans wat by hom aangesluit het in Siklag*… Lees Meer »

AGIA

AGIA was die dogter van Barsillai, die Gileadiet wat vir Dawid* gesorg het tydens sy verblyf in Maganajim toe hy vir Absalom* gevlug het (2 Sam 17:24-29 en 19:31-40). Agia se seuns het met hulle terugkeer uit ballingskap2* aanspraak gemaak op priesterskap, maar omdat hulle priesterlike herkoms nie bevestig kon word nie, is hulle verbied… Lees Meer »

AGAS

AGAS beteken “hy het vasgegryp”. Hy was die twaalfde koning van Juda*4 en seun van Jotam*2. Die Bybelse* vertelling van sy heerskappy is opgeteken in 2 Kon 16, 2 Kron 28 en Jes 7. Hy het 16 jaar in Jerusalem* regeer (743–727 vC) en was 20 jaar oud toe hy koning geword het. Hy het… Lees Meer »

AGAPE

AGAPE. Kyk by: Liefdesmaaltyd.

AGAJE

AGAJE. Die hele Griekeland* is van die vroegste tye af Agaje genoem. Dit was nadat Agajers uit die Ooste die Ioniërs van die vasteland verdryf het. In 146 vC het die Romeine beheer oor Griekeland geneem en Korinte* gesloop. In 46 vC herbou Julius Caesar* Korinte. In 27 vC word dit die hoofstad van die… Lees Meer »

AGAG

AGAG het ’n dubbele betekenis: Dit is die koning van Amalek* wat gespaar gebly het toe Saul* die Amalekiete*, in opdrag van die Here*, met die banvloek* moes tref (1 Sam 15:1-9). Samuel* het hom later self doodgemaak (1 Sam 15:32-33). Dit dui moontlik op die titel vir die konings van Amalek, soortgelyk aan die… Lees Meer »

AGABUS

AGABUS was moontlik een van Jesus* se 72 dissipels* (Luk 10:1) en ’n Jerusalemse Christenprofeet. Later, in Antiogië*, voorspel hy hongersnood tydens die latere bewind van keiser* Claudius* (Hand 11:27-28). By dié geleentheid het die kerk* in Antiogië finansiële hulp aan die armes in Judea* gestuur. Waarskynlik is dit dieselfde persoon wat ongeveer in 58… Lees Meer »

AGAB

AGAB was die seun van Omri* vir wie hy opgevolg het as die sewende koning van Israel* (937–852 vC). Die geskiedenis van Agab is opgeteken in 1 Kon 16:29 en volgende verse. Agab se vrou, Isebel*, het ’n bose invloed op hom uitgeoefen en hy het onder andere in Samaria* ’n tempel vir Baäl* gebou…. Lees Meer »

AGAAT

AGAAT. Kyk by: Juwele en edelstene.  

AFVALLIG

AFVALLIG. Wanneer iemand ’n bepaalde godsdienstige posisie prysgee, word sodanige persoon as afvallig beskou. Die woord word deurgaans in die Ou Testament* gebruik om te verwys na indiwidue en na die volk Israel* wat hulle rug op God* keer en aan Hom ongehoorsaam en ontrou is (Ps 78:57; Jes 65:11; Dan 9:11). Dikwels beteken dit… Lees Meer »

AFRIKA-TRADISIONELE RELIGIE (ATR)

AFRIKA-TRADISIONELE RELIGIE (ATR) dui op sekere kenmerkende rituele en denkpatrone wat in die meeste van die tradisionele religieë* in Afrika* suid van die Sahara voorkom. Die denkpatrone word op verskillende maniere vergestalt, bv: Sommige glo dat die voorvaders bo in die lug woon, en begrawe mense in die middel van die dag, as die son… Lees Meer »

AFRIKA-TEOLOGIE

AFRIKA-TEOLOGIE is ’n benadering tot die Christelike teologie* wat die konteks, mense en ervarings van Afrika* vooropstel en algehele bevryding (kultureel, geestelik én polities) voorhou as die hoofdoel van teologie. Dit is so oud soos die eerste ontmoeting tussen Afrikane* en die Christendom*, toe Afrikane begin het om te probeer sin maak van die Christelike… Lees Meer »

AFRIKANISME

AFRIKANISME verwys na daardie filosofiese en politieke stromings wat verbondenheid aan Afrika* as uitgangspunt gebruik vir die denke oor en inrigting van haas elke lewensterrein op hierdie kontinent. Kriteria wat benut word in die omskrywing van wat Afrika is en wie Afrikane* is, wissel van etnisiteit, spesifiek swartheid, tot lojaliteit en solidariteit teenoor die kontinent… Lees Meer »

AFRIKANERS

AFRIKANERS kan beskryf word as ’n groep persone wat hoofsaaklik van Europese afkoms is en wat in Suid-Afrika verinheems het met Afrikaans* (aanvanklik Hollands) as moedertaal of eerste taal. Die meeste Afrikaners stam af van Nederlandse en Duitse matrose, soldate en amptenare van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie* (VOC), asook van Hugenote*, slawe* van Afrika* en… Lees Meer »

AFRIKANER-NASIONALISME

AFRIKANER-NASIONALISME is ’n politieke, kulturele en ekonomiese beweging vir Afrikaner*-bemagtiging wat in die honderd jaar ná 1880 sy opkoms, groei en ondergang beleef het. Historici verskil oor die aard en die dryfkrag daarvan. Uit nasionalistiese hoek sien HB Thom (1980) nasionalisme as “iets wat baie diep lê” en nie slegs rasioneel verklaar kan word nie…. Lees Meer »

AFRIKANER-DORSLANDTREKKE

AFRIKANER-DORSLANDTREKKE. Die vroegste vestiging van Afrikaner*-boere oor die Oranjerivier was in 1870 in die suide van Namibië (indertyd bekend as Duits-Wes-Afrika, en later as Suidwes-Afrika). Daarna het die bekende Dorslandtrekke gevolg (1875), deur Botswana na Rietfontein (Gobabis), en vandaar deur die Etoshapan na Kaokoland en Angola (1880) en terug na Namibië (1928). Suidelike trekke: Die… Lees Meer »

AFRIKANERBROEDERBOND / AFRIKANERBOND (AB)

AFRIKANERBROEDERBOND / AFRIKANERBOND (AB) is in 1918 deur ’n paar Afrikaners* aan die Rand gestig omdat hulle bekommerd was oor die Afrikaners en Afrikaans* se toekoms. Die AB het ’n vertroulike karakter gekry met beperkte lidmaatskap. Afrikanermans wat lidmaat van een van die Afrikaanse “Susterkerke” (die NG Kerk*, die Geref Kerke* en die Nederduitsch Herv… Lees Meer »

AFRIKA-INISIATIEF-KERKE

afrika-inisiatief-Kerke is kerke* wat deur Afrikane* gestig, gelei en onderhou word sonder direkte of indirekte borgskap deur sendelinge* of instansies van kerke waarvan die wortels in ander kontinente (soos Europa, Noord-Amerika en Asië) lê. In sommige gevalle het sulke kerke ontstaan in verset teen of selfs as wegbreekaksies uit sogenaamde historiese sendingkerke. Dit is hoekom… Lees Meer »

AFRIKA-FILOSOFIE

AFRIKA-FILOSOFIE. Een van die oudste en mees gerespekteerde tekste oor Afrika*-filosofie is Placide Frans Tempels se Bantu Philosophy (die oorspronklike Franse weergawe het in 1945 verskyn). Tempels probeer daarin ’n samehangende en sistematiese uiteensetting gee van Afrikadenke en -filosofie, gebaseer op sy skakeling met die gewone Afrikane* onder wie hy as sendeling* gewerk het. Teen… Lees Meer »

AFRIKA-EVANGELIESE BOND (AEB)

 is deur drie Ierse susters met die van Garret gestig. Hulle het in 1924 om gesondheidsredes na Suid-Afrika gereis, en hier diep onder die indruk gekom van die geestelike nood wat daar in die blanke gemeenskap in die Suidwes-Kaap – veral onder die polisie – bestaan het. Saam met ’n groep geesgenote het hulle ’n… Lees Meer »

AFRIKAANSE SUSTERKERKE

AFRIKAANSE SUSTERKERKE is die tradisionele gesamentlike noemnaam vir drie van die Afrikaanse gereformeerde* kerke: die Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika* (GKSA – die “Doppers”), die Nederduitsch Hervormde Kerk van Afrika* (NHKA – die “Stoepsitters”), en die Nederduitse Gereformeerde Kerk* (NG Kerk/NGK – die “Gatjieponners”).  

AFRIKAANSES

AFRIKAANSES is ’n term wat soms gebruik word vir persone wat hulle in die wydste sin met Afrikaans* vereenselwig (vgl HAT, 2005). Dit geld met ander woorde almal – wit, bruin, swart – wat Afrikaanssprekend is. Hierdie term is ingevoer omdat sommige Afrikaanssprekendes die term “Afrikaner”* as politiek te gelade beskou en hulle nie daarmee… Lees Meer »

AFRIKAANSE PROTESTANTSE KERK (APK / AP KERK)

AFRIKAANSE PROTESTANTSE KERK (APK / AP KERK) is op 27 Junie 1987 gestig, hoofsaaklik deur lidmate wat hulle nie langer kon vereenselwig met die veranderde koers van die NG Kerk* nie. Tydens die NG Kerk se Algemene Sinode van 1986 is ’n beleidstuk, Kerk en samelewing, aanvaar waarin prinsipieel afskeid geneem is van afsonderlike kerkformasies… Lees Meer »

AFRIKAANSE CHRISTELIKE VROUEVERENIGING (ACVV)

AFRIKAANSE CHRISTELIKE VROUEVERENIGING (ACVV) is een van die oudste welsynsorganisasies in Suid-Afrika. Dié organisasie is op 1 September 1904 in Kaapstad gestig deur ’n groep vroue wat die voorafgaande vier jaar aktief saamgewerk het om praktiese hulp te verleen aan die slagoffers van die Anglo-Boereoorlog*. Die eerste voorsitter was mev ds Elizabeth Roos. Noodleniging was… Lees Meer »

AFRIKAANSE BAPTISTE KERK

AFRIKAANSE BAPTISTE KERK bedien vanuit die baptiste*-tradisie die Afrikaanssprekende gemeenskap. Hierdie kerk het in 1884 tot stand gekom. Dit het nagenoeg 3 500 lidmate en 3 000 kinders. Die kerk beskik oor enkele sendelinge* – in Suid-Afrika, Swaziland, Peru, Taiwan en die Filippyne. Die bediening van die kerk fokus op teologiese opleiding en konferensie-aktiwiteite. ’n… Lees Meer »

AFRIKAANS

AFRIKAANS. CJ Langenhoven* het oor Afrikaans ’n uitspraak gemaak wat in ’n stadium dikwels aangehaal is: “Afrikaans is die enigste witmanstaal in Suid-Afrika wat nie klaar van oorsee af gekom het nie”. Dis natuurlik nie korrek nie – Afrikaans kan nie ’n “witmanstaal” genoem word nie. NP van Wyk Louw* het dit anders gestel: “Afrikaans… Lees Meer »

AFRIKAAN

AFRIKAAN is “iemand wat hom van en uit Afrika voel, wat hom identifiseer met Afrika” (HAT, 2005). In ’n klassiekgeworde omskrywing van die begrip het (toe nog) adj-pres Thabo Mbeki* by die aanvaarding van die Wetsontwerp op die Grondwet van die Republiek van Suid-Afrika op 8 Mei 1996 verklaar: “Die Grondwet waarvan ons die aanname… Lees Meer »

AFRIKA

AFRIKA. Dié woord kan verwys na: Die kontinent met sy enorme verskeidenheid natuurlike bronne, natuurlewe en kulture. Daar is in Afrika omtrent 2 000 stamme of etniese groepe, waarvan die meeste ’n eie taal of dialek het. Die indeling in state is in 1884 deur die koloniale magte in Berlyn gedoen. ’n Politieke magsblok, waarin… Lees Meer »

AFRICAN METHODIST EPISCOPAL CHURCH (AME-KERK)

AFRICAN METHODIST EPISCOPAL CHURCH (AME-KERK) is een van die historiese Afro-Amerikaanse kerke en het sy wortels in die metodisme* van die 18de eeu. Hier, soos met ander kerke in die swart gemeenskap van die Verenigde State, was die aanleiding tot die stigting van ’n swart kerk* die toenemende rassisme* en diskriminasie* in die (oorwegend wit)… Lees Meer »

AFLAAT

AFLAAT. ’n Aflaat is ’n geestelike hulpmiddel wat die Katolieke Kerk*, ná die vergifnis* van sonde*, aan een van sy lidmate verleen om die skade wat deur die sonde berokken is en oorbly, te herstel. Deur te sondig, word jou verhouding met God, en dalk ook jou medemens, asook jou eie persoonlikheid geskend. Selfs nadat… Lees Meer »

AFGUNS

AFGUNS. Kyk by: Jaloesie.

AFGOD

AFGOD. Die woord “afgod” beteken eintlik nie-god. ’n Afgod is dus iets wat as God geag en vereer word, terwyl dit in werklikheid nié God is nie, en geen reg op dié verering het nie. Hebreeuse* woorde wat gebruik word, beteken letterlik “afgodsbeelde”, “nietighede”, “gruwels”, ens. Daar is ook offers* aan afgode gebring. Deurgaans val… Lees Meer »

AFFODIL

AFFODIL. Kyk by: Plante in die Bybel.

AEB

AEB. Kyk by: Afrika-Evangeliese Bond.

ADVENTISTE

ADVENTISTE maak daarop aanspraak dat hulle die presiese tyd van Christus* se wederkoms* weet. Histories het dit in die eerste helfte van die 19de eeu tydens die groot herlewings in die VSA ontwikkel toe ’n boer van New York, W Miller (1782–1849), op grond van Dan 8 bereken het dat Christus se wederkoms iewers in… Lees Meer »

ADVENT

ADVENT (wat letterlik iets soos naderkom beteken) is tradisioneel dié tydperk in die kerklike jaar waarin die ganse skepping se afwagting van die Messias* uitgedruk word. Normaalweg vind die viering hiervan plaas tydens die vier weke wat Kersfees* voorafgaan. ’n Mens sou kon sê dat ten minste drie waarhede tydens hierdie tydperk aan die orde… Lees Meer »

ADOPSIANISME

ADOPSIANISME is ’n dwaling wat sedert die 2de eeu van tyd tot tyd in die kerk* voorgekom het, en wat die leer van die Drie-eenheid* in sy wese aantas. Dit ontken die Godheid van Christus*, en sien Hom slegs as ’n besondere mens wat deur God aangeneem (geadopteer) is as sy Seun. Dié aanneming sou… Lees Meer »

ADONI-SEDEK

ADONI-SEDEK was ’n Amoritiese (Kyk by: Amoriete) koning van Jerusalem* wat ’n koalisie gesluit het met die vier Amoritiese konings van Hebron*, Jarmut, Lakis* en Eglon*2 teen die Gibeoniete (Kyk by: Gibeon). Dit volg op die verdrag wat die Gibeoniete met Josua* en die Israel*iete gesluit het (Jos 10:1-27). Daar is twee moontlike betekenisse vir… Lees Meer »

ADONIS, JOHANNES CORNELIUS (HANNES)

ADONIS, JOHANNES CORNELIUS (HANNES) (1942–) het sy skoolopleiding op Wellington voltooi, waarna hy van 1962 tot 1966 aan die Teologiese Skool van die NG Sendingkerk* studeer het. In 1974 verwerf hy ’n BTh aan Unisa en promoveer in 1982 aan die Vrije Universiteit* van Amsterdam in die kerkgeskiedenis*. Van 1967 tot 1976 en weer van… Lees Meer »

ADONIRAM

ADONIRAM was ’n seun van Abda en amptenaar aan die hof van Salomo*. Hy was in beheer van die dwangarbeid (1 Kon 4:6). Salomo se seun, Rehabeam*, het geweier om ná sy pa se dood die dwangarbeid te verlig. Toe die Israeliete teen hom rebelleer, het Rehabeam vir Adoniram na hulle toe gestuur, maar hulle… Lees Meer »

ADONIA

ADONIA. Die betekenis van die naam is “Jahwe* is my heer”. Daar is drie verwysings na persone met dié naam: 1. Die vierde seun van Dawid* wat in Hebron* gebore is, en wat probeer het om koning te word (2 Sam 3:4; 1 Kron 3:2; 1 Kon 1–2). Hy word deur Jojada* om die lewe… Lees Meer »

ADONAI

ADONAI. Die Hebreeuse* woord adon beteken “heer/meneer” en word in die Semitiese* wêreld in verband met gode én mense gebruik. As aanduiding van hoflikheid, spreek Josef* se broers hom as “my heer/meneer” aan (Gen 42:10), terwyl hulle na hulleself verwys as “u knegte/onderdane”. Dikwels kom Adon ook in aanspreekvorms van God voor. Byvoorbeeld: “Die Here*… Lees Meer »

ADMA

ADMA. Saam met Sodom*, Gomorra* en Sebojim maak die stad Adma die suidelike grens van die Kanaäniete* se grondgebied uit (Gen 10:19). Adma en Sebojim word geassosieer met Sodom en Gomorra deurdat dit verwoes is as gevolg van hulle sonde* (Deut 29:22-23 en Hos 11:8). Die lot van hierdie stede dien as waarskuwing aan Israel*… Lees Meer »

ADENDORFF, MECHIEL CHRISTIAAN

ADENDORFF, MECHIEL CHRISTIAAN (1937–) het vir predikant* aan die Universiteit van Pretoria studeer en vanaf 1967 verskeie NG gemeentes bedien. In 1986 het hy ernstig verskil met Kerk en samelewing, die beleidstuk wat die Algemene Sinode van die NG Kerk* daardie jaar aanvaar het. Hy het onder meer gemeen dat daarin trekke van bevrydingsteologieë en… Lees Meer »

ADAR

ADAR is die twaalfde maand van die kalender* wat ingestel is ná die Jode* se terugkeer uit ballingskap*. Dit stem ooreen met die Babiloniese maand Addaru en beslaan ongeveer Februarie en Maart. Dit is die maand waarin die tweede tempel* voltooi is (Esra 6:15). Adar is ook die maand waarin die gebeure afgespeel het wat… Lees Meer »

ADAMS, JAY EDWARD

ADAMS, JAY EDWARD (1929–) is ’n boorling van Baltimore in die VSA. Hy behaal ’n BA (John Hopkins University), BD (Reformed Episcopal Seminary), STM in homiletiek (Temple University School of Theology) en ’n PhD (University of Missouri). Hy was predikant in verskeie Presbiteriaanse* gemeentes. Ná drie jaar by die Universiteit van Missouri, sluit hy in… Lees Meer »

ADAM

ADAM is volgens die Bybel* die eerste mens wat deur God geskep is (Gen 2:7). In Hebreeus* is daar ’n woordspeling tussen adam (mens) en adama (aarde/grond). Die kollektiewe term word in die Ou Testament* gebruik as verwysing na die mensdom, maar in Gen 2:4b–4:25 as eienaam vir die eerste mens. Die mens is gevorm… Lees Meer »

ADALJA

ADALJA is een van die tien seuns van Haman* die Agagiet en vyand van die Jode* wat deur die Jode doodgemaak is (Ester 9:8). Dit volg op ’n proklamasie deur koning Ahasveros* van Persië* wat aan die Jode toestemming gegee het om hulleself te verdedig teen die volke wat deur Haman aangehits is om hulle… Lees Meer »

ACVV

ACVV. Kyk by: Afrikaanse Christelike Vrouevereniging.

ACKERMANN, DENISE MARY

ACKERMANN, DENISE MARY (1935–) behaal BA op Stellenbosch en ’n diploma in biblioteekkunde aan Unisa. In 1990 verwerf sy ’n doktorsgraad in die teologie* aan Unisa. In 1995 volg ’n doktorsgraad (met onderskeiding) aan die Episcopal Divinity School (VSA). Sy was professor in praktiese teologie aan die Universiteit Wes-Kaapland – die eerste vrou in Suid-Afrika wat… Lees Meer »

ACHIMOTA 1958

ACHIMOTA 1958. Kyk by: Internasionale sendingkonferensies.

ABSOLUTISME

ABSOLUTISME is die opvatting dat hoegenaamd geen uitsonderings gemaak kan word op morele reëls* of beginsels* nie. Dit kom tipies voor in samelewings wat finale gesag aan die een of ander tradisie, godsdiens, leier of instelling toeken. Gewoonlik word geen bespreking of bevraagtekening van die morele reëls of beginsels toegelaat nie, omdat dit as die… Lees Meer »

ABSOLUSIE

ABSOLUSIE. Kyk by: Vryspraak.

ABSALOM

ABSALOM beteken “pa van vrede”. Hy was die derde seun van Dawid* by Maäka, ’n dogter van koning Talmai van Gesur (2 Sam 3:3). Hy is in Hebron* gebore en het op ’n vroeë ouderdom na Jerusalem* gekom, waar hy die grootste deel van sy lewe deurgebring het. Hy het in ballingskap gegaan in Gesur,… Lees Meer »

ABRAM

ABRAM. Kyk by: Abraham.

ABRAHAM / ABRAM

ABRAHAM / ABRAM was ’n aartsvader* van Israel*2 (Gen 12–25). Hy was die seun van Tera*, afkomstig uit Ur* van die Galdeërs* (Noord-Mesopotamië). God roep hom uit Haran* met die opdrag om na Kanaän* te trek. God beloof aan hom ’n land, ’n nageslag en dat al die volke van die aarde in hom geseën… Lees Meer »

ABORSIE

ABORSIE is die doelbewuste verwydering van ’n lewende fetus uit die baarmoeder van die ma, met die wete dat die fetus nie daarbuite kan lewe nie. ’n Spontane aborsie word ’n miskraam genoem. In die jongste tyd het die mediese tegnologie dermate gevorder dat aborsies veiliger gedoen kan word, en die wetgewing wat al hoe… Lees Meer »

ABNER

ABNER. Sy naam beteken “(my) pa is ’n lamp”. Hy was die hoof van Saul* se leër (1 Sam 14:50). Abner was vir Saul wat Joab* vir Dawid* was. Ten spyte van die baie oorloë wat Saul geveg het, hoor ’n mens min van Abner. Hy word nie eens genoem in die vertelling oor die… Lees Meer »

ABJATAR

ABJATAR was die seun van Agimelek*1 en was saam met hom priester* in Nob. Hy was die enigste een wat die slagting in Nob oorleef het en het daarna by Dawid* aangesluit. Hy het die skouerkleed saamgeneem (1 Sam 22:19-23; 23:6-9). Later, wanneer Dawid aan die vlug is vir Absalom*, stuur hy vir Abjatar saam… Lees Meer »

ABISAI

ABISAI se naam het die volgende moontlike betekenisse: “(my) pa is Isai*” of “(my) pa bestaan”. Hy was die oudste seun van Seruja, die suster van Dawid* en broer van Joab* en Asael (2 Sam 2:18). Hy was hoof van ’n groep van drie onder Dawid se “magtige manne” (2 Sam 23:18). Abisai se beste… Lees Meer »

ABISAG

ABISAG is ’n mooi Sunammitiese vrou wat volgens 1 Kon 1 gebring is om die bejaarde koning Dawid* geselskap te hou. Sy word die koning se persoonlike versorger, maar die teks maak dit duidelik dat hulle nie seksuele omgang gehad het nie. Abisag bevind haarself midde-in ’n stryd rondom die opvolger van koning Dawid. Adonia*1,… Lees Meer »

ABIRAM

ABIRAM beteken “my pa is die verheerlikte een”. Daar is twee verwysings na persone met die naam Abiram: 1. Een van die leiers van ’n opstand teen Moses* en Aäron* wat priesterlike gesag gesoek het (Num 16:9-11). 2. Die seun van Giël, wat gesterf het toe sy pa die fondamente van Jerigo* gebou het (1… Lees Meer »

ABINADAB

ABINADAB beteken “my pa is ruimhartig”. Daar is drie verskillende verwysings na persone met hierdie naam: 1. ’n Inwoner van Kirjat-Jearim* in wie se huis die ark*2 van die verbond 20 jaar gestaan het (1 Sam 7:1-2). 2. ’n Seun van Isai* toe Samuel* vir Dawid* as koning gesalf het (1 Sam 7:8). 3. ’n… Lees Meer »

ABIMELEK

ABIMELEK beteken “my pa is koning”. Daar is vyf verskillende verwysings na persone met die naam Abimeleg. 1. ’n Tydgenoot van Abraham* (Gen 20). 2. ’n Koning van die Filistyne* (Gen 26), en kom voor in die verhaal van Isak*. 3. Die derde word in Ps 34 genoem. Dis dieselfde persoon wat in 1 Sam… Lees Meer »

ABIJA

ABIJA beteken “my vader is die Here*”. Daar is nege verskillende verwysings na persone met hierdie naam (1 Sam 8:2; 1 Kon 2:24; 14:1-18; 1 Kron 3:10; 7:8; 24:10; 2 Kron 29:1; Neh 10:7, 12:4 en 7). Die bekendste was Abija, die seun en opvolger van Rehabeam* (2 Kron 11:20–14:1). Hy het 14 vrouens gehad…. Lees Meer »

ABIHU

ABIHU is een van die vier seuns van Aäron* by Eliseba (Eks 6:23). By Sinai2* word Abihu saam met sy broer Nadab* en hulle pa Aäron en sewentig leiers afgesonder om met Moses* die berg uit te gaan (Eks 24:1-9). Abihu het as priester*1 opgetree (Eks 28:1; Num 3:3), maar sterf saam met sy broer… Lees Meer »

ABIGAIL

ABIGAIL beteken “my pa se blydskap”. Twee vroue het hierdie naam gehad: 1. Die vrou van Nabal* in Moan, wat sy boerdery in Karmel* gehad het (1 Sam 25). Abigail het ’n goeie verstand gehad en was ’n mooi vrou. Ná Nabal se dood het sy die vrou van Dawid* geword. 2. ’n Suster van… Lees Meer »

ABIB

ABIB is die oorspronklike Kanaänitiese* naam vir die eerste maand (Maart/April) in die antieke kalender*. Later word hierdie maand Nisan genoem. Dit is die maand waarin die uittog* uit Egipte* plaasgevind het. Die Fees van die Ongesuurde Brode* asook die Pasga* of Paasfees word in hierdie maand gevier (Eks 13:4; 23:15; 34:18; Deut 16:1).  

ABELARDUS, PETRUS

ABELARDUS, PETRUS (1079–1142). Pierre Abélard kan tereg saam met enkele ander Middeleeuse teoloë beskou word as van die mees invloedryke figure in die Middeleeuse kerkgeskiedenis*. Hy was ’n Fransman en het deel uitgemaak van die vroeë Franse skolastici (Kyk by: Skolastiek). Ná ’n oorhaastige huwelik* met een van sy leerlinge, Heloise*, wat op baie probleme… Lees Meer »

ABEL

ABEL is die tweede seun van Adam* en Eva1*. Abel was ’n skaapboer en het ’n meer aanvaarbare offer aan God* gebring as Kain*, wat ’n vrugteboer was. Hiervoor het Kain vir Abel doodgemaak. Heb 11:4 dui onvanpaste geestelike motivering aan as die rede waarom Kain se offer verwerp is. Abel beteken “asem” of “onbeduidend”…. Lees Meer »

ABEDNEGO

ABEDNEGO is die hofnaam van Asarja* (“Jahwe* het gehelp”), een van Daniël* se vriende, wat Nebukadnesar se hoofpaleisbeampte, Aspenas*, volgens destydse gebruik (vgl Gen 41:45) aan hom gegee het (Dan 1:7). Die naam beteken “dienaar van (die god) Nabu”. Die hofname van hierdie karakters word eers teen die einde van Dan 2 en in Dan… Lees Meer »

ABBÉS

ABBÉS. Kyk by: Sekulêre geestelikes.

ABBA

ABBA is ’n Aramese* woord wat op drie plekke in die Nuwe Testament* voorkom: Mark 14:36, Rom 8:15 en Gal 4:6. Die woord beteken “vader”, en word deur Jesus* gebruik om te praat van sy eie verhouding met God, ’n verhouding wat ander deur die geloof* kan betree.  

ABANA

ABANA is ’n rivier by Damaskus* in Sirië waar nog ’n rivier, die Parpar, na die suide daarvan voorkom. In sy toorn wou Naäman* eerder in die Abana was as in die vuil Jordaan* (soos beveel deur Elia* – 2 Kon 5:12) om van sy melaatsheid genees te word. Die rivier se moderne naam is… Lees Meer »

AB

AB het twee betekenisse. Dis eerstens die naam vir die vyfde maand in die Joodse godsdienstige kalender* en stem ooreen met die elfde maand in die Joodse burgerlike kalender. Dit dek dele van Julie en Augustus. Dié naam word nie in die Bybel* vermeld nie. Op die negende van die maand vas en rou die… Lees Meer »

AASVOËLS

AASVOËLS. Kyk by: Diere van die Bybel.

AARTSVADERS

AARTSVADERS. Kyk by: Pentateug; kyk ook: Abraham, Isak en Jakob.

AÄRON

AÄRON was die seun van Amram* en Jogebed* (Eks 6:19) en die broer van Moses* en Mirjam*. Hy maak vir die eerste keer sy verskyning in Eks 4:14 as “Aäron die Leviet*” en hy word aangesê om vir Moses te help aangesien hy “sy woord goed kan doen”. Hy speel by geleentheid die rol van… Lees Meer »

AARDE

AARDE. In Hebreeus is daar twee woorde wat as “aarde” vertaal kan word: 1. Eretz, wat ook vertaal kan word as land/landstreek, word byvoorbeeld in Gen 1 en ander skeppingstekste gebruik om te verwys na die aarde as God se skepping*. Die aarde word gesien as die bewoonbare skepping. 2. Adamah kan ook as “aarde”… Lees Meer »

AANSTOOT

AANSTOOT. In die Bybel* hou “aanstoot” verband met eer* en skande as sentrale waardes binne die destydse samelewing. Aanstoot vind plaas wanneer sosiale konvensies, waardes* en norme* soos gereguleer deur opvattings oor eer en skaamte, oortree word. Aangesien eer (en skaamte) primêr binne groepsverband bepaal word, berokken aanstoot beide die betrokke indiwidue en die groepe… Lees Meer »

AANNEMING TOT KINDERS

AANNEMING TOT KINDERS was ’n gebruik in die Grieks-Romeinse wêreld waardeur iemand wat nie biologies ’n mens se eie kind is nie, in terme van die heersende wette of gebruike van ’n land as ’n mens se eie kind beskou is. Dit was dus min of meer dieselfde as die gebruik wat ons tans “aanneming”… Lees Meer »

AANKNOPINGSPUNT

AANKNOPINGSPUNT. Die vraag is of daar buite die Christelike geloof*, byvoorbeeld in nie-Christelike religieë, iets is waarby die Christelike sending* kan aanknoop om van daar af by Christus* uit te kom. Is dit dalk die algemene openbaring*, of die besef dat daar ’n God is, of die verlange na verlossing, of ’n sekere waarheid, of… Lees Meer »

AANBIDDING

AANBIDDING beteken om uitsluitlik aan God as Skepper, Verlosser en Regter eerbied te betoon (kyk onder andere na Eks 12:27; Op 4:11; 14:7). Die monoteïstiese (dit wil sê: geloof in net een God) en Christendom het verheerliking van ander gode en mense uitgesluit (Rom 1:23, 25; Hand 10:25 en volgende verse). Daarom word geen afbeelding… Lees Meer »

AALWYN

AALWYN. Kyk by: Plante in die Bybel.

À KEMPIS, THOMAS HEMERKEN (HAMERTJIE)

À KEMPIS, THOMAS HEMERKEN (HAMERTJIE) (circa 1380–1471) is in Kempen in Rijnland gebore (die À Kempis beteken letterlik: Van Kempen). Hy is ’n bekende skrywer uit die kring van die moderne toewyding. Hy het beïnvloeding van die Broeders van die Gemene Lewe in sy skooltyd in Deventer ondergaan, met name van F Radewijns. In hierdie… Lees Meer »

À BRAKEL, WILHELMUS

À BRAKEL, WILHELMUS (1635–1711) is die seun van ds Theodorus à Brakel, ’n 17de-eeuse leraar wat besonder klem lê op piëtisme* en godsvrug. Nadat À Brakel aan die universiteite van Franeker en Utrecht studeer het, word hy tot die amp van predikant* toegelaat en bedien Exmorra (1662), Stavoren (1665), Harlingen (1670), Leeuwarden (1673) en Rotterdam… Lees Meer »

ABAKA

ABAKA. Kyk by: Kigozi, Blasio.

Sidebar