R

RUTHERFORD, SAMUEL

RUTHERFORD, SAMUEL (1600–1661), behaal sy MA in Edinburgh en word dosent in Latyn. Ná sy bekering* studeer hy teologie* en in 1627 begin sy vrugbare bediening* in Anwoth. In 1636 word hy in hegtenis geneem omdat hy die koningskap van Christus* bely, teenoor die kerkregering­stelsel van Charles I. Uit die gevangenis skryf hy aangrypende briewe…. Lees Meer »

RYNSE SENDING

RYNSE SENDING. Die Rheinische Missions Gesellschaft het in 1828 ontstaan uit die samesmelting van ’n aantal Duise sendingverenigings. Barmen het die sentrum van die Rynse Sending geword, waar ook sendelinge* opgelei is. In hulle sendingbenadering is hulle verbind aan die reformatoriese* belydenisskrifte*, maar is origens interkerklik. In 1829 het die Rynse Sending in die destydse… Lees Meer »

RYK TULBAGH

RYK TULBAGH. Kyk by: Tulbagh, Rijk.

RYKDOM

RYKDOM is ’n gawe* van God (Pred 6:18). Om rustig “onder die wingerdstokke en die vyebome” te sit (Sag 3:10) en kinders te hê (Ps 127:3), is deel van ’n geseënde lewe. ’n Geseënde lewe sluit rykdom in, maar kan nie daarmee geïdentifiseer word nie. Dit is nie ’n beloning vir ’n goeie lewe nie…. Lees Meer »

RUT (BYBELBOEK)

RUT (BYBELBOEK) is ’n kortverhaal wat dateer uit die na-ballingskaptyd in Israel*. Tot vandag toe word hierdie boek in die Joodse* tradisie gelees tydens die oes­fees* (Kyk ook: Megillot). Die verhaal: Die boek Rut vertel die verhaal van God se ongelooflike sorg vir twee weduwees. Naomi*, wat saam met haar man en twee seuns in… Lees Meer »

RUSTENBURGBERAAD

RUSTENBURGBERAAD het van 5 tot 9 November 1990 by die Hunters’ Rest Hotel buite Rustenburg plaasgevind. Saam met die Cottesloe-beraad* van 1960 staan dié beraad uit as een van die belangrikste ekumeniese* byeenkomste in die 20ste eeuse geskiedenis van Suid Afrika. Die aanloop tot die konfe­rensie het reeds in 1989 begin toe pres FW de… Lees Meer »

RUST, WILHELMINA (WINNIE)

RUST, WILHELMINA (WINNIE) (1939–2016) is ’n getoë Wellingtonner wie se belangrike roman, Martha, in 2004 verskyn het. Hierdie werk oor Martha Solomons, “Countess of Stamford”, is in literêre kringe positief ontvang en is ’n  romanmatige weergawe van ’n merkwaardige stuk ge­skiedenis. Martha Solomons was ’n eenvoudige vrou, die dogter van ’n vrygestelde slaaf, en Harry… Lees Meer »

RUSPES

RUSPES. Kyk by: Diere van die Bybel.

RUPERT, ANTHONY EDWARD (ANTON)

RUPERT, ANTHONY EDWARD (ANTON) (1916–2006) het in 1939 aan die Universiteit van Pretoria ’n MSc in toe­gepaste chemie behaal en was daarna vir ’n paar jaar lektor in die chemie-departement. Hy word toe hoof van die kleinsake-afde­ling van die Reddingsdaadbond, wat die Afrikaners* ná die Depressie van die 1930’s ekonomies ondersteun het – onder meer… Lees Meer »

RUBEN

RUBEN was die oudste seun van Jakob* en Lea*. Hy is gebore toe God gesien het dat Jakob nie vir Lea liefhet nie. Lea noem hom Ruben, want “die Here het my smart raakgesien. Nou sal my man my liefhê” (Gen 29:32). Ruben het vir Josef* gered toe sy ander broers hom wou doodmaak (Gen… Lees Meer »

ROUX, PAUL HENDRIK

ROUX, PAUL HENDRIK (1862–1911) het sy skoolopleiding aan die gimnasium in die Paarl ontvang en daarna op Stel­len­bosch vir predikant* gaan leer. Hy word in 1889 predikant van Vredefort en neem later ’n beroep na Senekal aan. Terwyl hy daar was, breek die Anglo-Boereoorlog* uit. Hy word kommandolid en is gou deur genl Chris­tiaan de… Lees Meer »

ROUSSEAU, JEAN JACQUES

ROUSSEAU, JEAN JACQUES (1712–1778) is in Genève gebore. Sy ma is met sy geboorte oorlede en hy is deur sy pa grootgemaak totdat hy tien was. Toe het sy pa hom eenvoudig aan sy lot oorgelaat toe sy pa uit Genève moes vlug weens ba­kleiery. Sy hele lewe lank bly Rousseau ’n swerwer van die… Lees Meer »

ROUSSEAU, MARTHINA CORNELIA (INA)

ROUSSEAU, MARTHINA CORNELIA (INA) (1926–2005) is in Roodepoort gebore, gaan skool op Krugersdorp, en studeer op Stellenbosch – onder meer Afrikaans onder prof FEJ Malherbe. Voor sy Stellenbosch verlaat het, was sy deel van die redaksie van die Woordeboek van die Afrikaanse Taal (WAT) – ’n spel met woorde wat haar eindeloos gefassineer het. Daarna… Lees Meer »

ROUBORDE

ROUBORDE. Die gebruik van rou- of be­graf­nisborde – soms ook wapenborde ge­noem – by begrafnisse van vooraan­staan­de amptenare en die militêre gemeenskap het, soos verskeie ander sosiale en kerklike tradisies, die Kaap in die 18de eeu uit Nederland bereik. Dié vierkantige houtborde – meestal in geruite vorm – was met geskilderde familiewapens versier, met die… Lees Meer »

ROU

ROU. Israeliete* het verskillende rougebruike gehad. Abraham* rou en huil oor Sara* (Gen 23:2). Dawid* en sy manskappe skeur klere, weeklaag en vas oor Saul* en Jonatan* (2 Sam 1:11); in sy rou oor Absa­lom* val Dawid op die grond (2 Sam 13:31). Die vrou wat koning Dawid besoek, het rouklere aangetrek en geen skoonheids­middels… Lees Meer »

ROTTE

ROTTE. Kyk by: Diere van die Bybel.  

ROTHMANN, MARIA ELIZABETH CHARLOTTE (MER)

ROTHMANN, MARIA ELIZABETH CHARLOTTE (MER) (1875–1975). Toe MER op 31 Oktober 1875 op Swellendam gedoop is, was dit met drie voorname, “MECR” dus, maar die “C” kom net voor op ’n paar amptelike dokumente wat sy onder­teken het. As “MER” het sy bekend geword: “MER was een van die vyf grootste Afri­kaners* van die 20ste… Lees Meer »

ROSSOUW, PIERRE

ROSSOUW, PIERRE (1925–) is op Ven­ters­burg gebore en ontvang sy opleiding as predikant* van die NG Kerk* in Stellenbosch. Later behaal hy DPhil aan die Uni­versiteit van die Oranje-Vrystaat en ThD aan die Potchefstroomse Universiteit vir Chris­­telike Hoër Onderwys (PU vir CHO)*. Hy begin sy bediening in Thaba ’Nchu en sit dit voort in Rouxville,… Lees Meer »

ROSSOUW, HENDRIK WILLEM (HEN­NIE)

ROSSOUW, HENDRIK WILLEM (HEN­NIE) (1933–). Rossouw het as student aan die Universiteit van Stellenbosch (US) die grade BA, MA (Filosofie), BD (almal cum laude), en in 1962 die doktorsgraad (ThD, cum laude) aan die Vrije Universiteit* van Amsterdam verwerf. In 1963 is hy aangestel as senior lektor in filosofie aan die US en van 1972… Lees Meer »

ROSEKRANS

ROSEKRANS, soms “die kompendium van die evangelie” genoem, is in die Kato­lieke Kerk* ’n gebedsmiddel om die gelo­wige te help in die bepeinsing van Chris­tus* se lewe en heilswerk, en die uit­werking daarvan in die geval van sy moeder Maria*. Dit bestaan uit twintig sg “geheimenisse” (na die inhoud) of “deka­des” (na die vorm), wat… Lees Meer »

ROSE

ROSE. Kyk by: Plante in die Bybel.

ROOME, FRANCIS XAVIER (JOHN)

ROOME, FRANCIS XAVIER (JOHN) (1863–1937) se pa was ’n Ierse handelaar in Kaapstad – vandaar die feit dat hy na ’n Katolieke* heilige vernoem is. Sy pa is oor­lede toe John slegs vier jaar oud was, waarna sy Afrikaanse ma met haar vyf kin­ders na Caledon teruggekeer het. Roome is as onderwyser by die NG… Lees Meer »

ROOISEE

ROOISEE verwys na die gebied wat vir 2 175 km strek vanaf die Sinai-skiereiland tot die Bab el-Mandeb-seestraat en wat die noordoostelike kus van Afrika* van die Ara­biese skiereiland skei. Hierdie see is tot 1 800 m diep en vorm deel van ’n geologiese breuk wat strek van die Jordaanvallei af tot by die mere… Lees Meer »

ROMEINSE RYK

ROMEINSE RYK. Pompejus verower Je­ru­salem* in 63 vC namens Rome*. Anti­pater, Herodes*1 die Grote se pa, onder­steun Julius Caesar* en verkry so besondere voorregte vir Jode* dwarsdeur die Ro­mein­se Ryk wat later vir die uitdra van die evangelie* baie belangrik was. Die era van die Romeinse Ryk begin ná die verval van die Republiek (wat… Lees Meer »

ROMEINE, DIE BRIEF AAN DIE (BY­BELBOEK)

ROMEINE, DIE BRIEF AAN DIE (BY­BELBOEK), is sonder twyfel die invloed­rykste brief* wat ooit geskryf is. Dit het diep­grypend ingewerk op die geloof* en denke van Augustinus*, Luther*, Calvyn*, Barth* en talle ander Christene*. Paulus* skryf die Romeine-brief vanuit Kengreë, die oostelike hawedorp van Korinte*, in die win­ter van 55–56 nC. Dit word gerig aan… Lees Meer »

ROME

ROME was in die tyd van die Nuwe Testament* die hoofstad van die Romeinse Ryk*, geleë op sewe heuwels en aan die Tiberrivier. Die tradisionele stigtingsdatum is 753 vC. Rome bevat ’n rykdom argeo­logiese* skatte, hoewel baie deur die eeue vernietig is. Dit was nie alleen die politieke en ekonomiese sentrum van die ryk nie,… Lees Meer »

ROMANTIEK

ROMANTIEK verwys aanvanklik na lite­rêre werk vanaf die Renaissance* en spro­kies wat in volkstaal en in relatiewe onaf­hanklikheid van die antieke invloed ge­skryf is. Die romantiek is daarna gesien as ’n Europese beweging in letterkunde*, kuns en filosofie* (einde-18de eeu tot middel-19de eeu). Dit is gerig teen die Verligting* se gebrek aan selfrelativering en aandrang… Lees Meer »

ROGER, BROTHER

ROGER, BROTHER. Kyk by: Schütz-Marsauche, Roger Louis.

ROEPING

ROEPING is ’n sleutelwoord van die Christelike geloof*. Dit sien in die eerste plek op die werk van die Heilige Gees* om mense deur die verkondiging van die Woord* te roep tot geloof* in Christus* en bekering* (Rom 8:30). Dit is die besondere roeping in onderskeiding van die algemene roeping waarmee God alle mense gelyk… Lees Meer »

RODÉ

RODÉ beteken “roosstruik”. Sy was Ma­ria*2, die ma van Johannes Markus*, se diensmeisie. Toe Petrus* uit die tronk bevry is, het hy na Maria se huis gegaan. Rodé was so opgewonde omdat hulle gebede verhoor is, dat sy skoon vergeet het om die deur vir Petrus oop te maak. Sy het binnetoe gehardloop om sy… Lees Meer »

ROBYN

ROBYN. Kyk by: Juwele en edelstene.

ROBINSON, JOHN ARTHUR THO­MAS

ROBINSON, JOHN ARTHUR THO­MAS (1919–1983) is in Kantelberg, En­geland, gebore en het sy teologiese studie aan Cambridge voltooi. In 1945 is hy georden* in die Church of England (Angli­kaanse Kerk*). Ge­du­rende ’n bedieningstydperk in die westelike gedeelte van Enge­land, vol­tooi hy sy proefskrif oor Martin Buber se “I-Thou”-tema (1946), waarna hy aangestel is as de­ken… Lees Meer »

ROBERTSON, WILLIAM

ROBERTSON, WILLIAM (1805–1879) het aan die King’s College in Aberdeen (Skotland) gematrikuleer en is in 1821 deur dr George Thom as een van die Skotse pre­di­kante* en onderwysers gewerf. Hy en An­drew Murray* (sr) het hulle in Graaff-Reinet gevestig, waar Robertson aan die vrye Engelse skool en in ’n aandskool – die “Eve­ning Academy” –… Lees Meer »

ROBBENEILAND

ROBBENEILAND is 545 ha groot en 12 km van die kus van Kaapstad geleë. Anders as die Mediterreense Kaapstad, het die eiland ’n tipiese Karooklimaat vanweë die koue Benguelaseestroom. Dit is sedert 1999 ’n Wêrelderfenisterrein. Sedert die einde van die 17de eeu is die eiland gebruik om bepaalde “ongewenste” indiwidue te isoleer. Aanvanklik is daar… Lees Meer »

RITUELE

RITUELE. Vir baie mense staan rituele in die pad van kreatiwiteit en dinamiek. Rituele is egter in die liturgie* ’n belangrike element van ons aanbidding van en herinnering aan ons Here* en die heilsdade wat Hy vir ons verwerf het. Die manier waarop die rituele aspekte tydens die erediens* ingeklee word, is van die grootste… Lees Meer »

RING

RING. ’n Kerkverband*, wat ’n hegte kerk­regtelike* vorm van kerkeenheid is, kan uit verskillende grade van verbandsvorms en verbandsvergaderings bestaan, soos ge­meen­te-verbande, ringsverbande, sinodale verbande en ’n algemene sinodale verband. Die ringsverband is ’n belangrike vorm van kerkverband van gereformeerde* kerke. In die gereformeerde wêreld kry ons die eerste vorm van ringsverband in die Franse… Lees Meer »

RIGTERS (BYBELBOEK)

RIGTERS (BYBELBOEK) vertel van die vroeë geskiedenis van Israel* voordat daar nog ’n koning in die land was (let op die refrein in Rig 17:6, 18:1; 19:1; 21:25). So bevat die Rigtersboek verskillende tradisies van die onderskeie stamme in Israel. Samesteller: ’n Samesteller(s) het hierdie volksverhale byeengebring en in ’n raam­werk geplaas wat daarvan ’n… Lees Meer »

RIGTERS

RIGTERS tree In die Ou Testament* op as leiers in Israel* in die tyd voordat daar ’n koning* in die land was, en kan as ’n tree op die pad na ’n mo­nar­gie beskou word. In vredestyd het die rigters regeer deur, soos bv De­bora*, te sit en mense se geskille vir hulle op te… Lees Meer »

RIETSEE

RIETSEE. Kyk by: Rooisee.

RIETE

RIETE. Kyk by: Plante in die Bybel.

RIDLEY, NICHOLAS

RIDLEY, NICHOLAS (circa 1503–1555) kom uit ’n vooraanstaande familie van Tynedale, Engeland. Hy het aan die Uni­versiteit van Cambridge studeer waar hy sy MA in 1525 behaal het. Hy is toe as pries­ter*2 georden. Daarna is hy na die Sor­bonne in Parys vir verdere studie. Hy is in 1529 terug na Cambridge waar hy as… Lees Meer »

RIDDERBOS, HERMAN NICHO­LAAS

RIDDERBOS, HERMAN NICHO­LAAS (1909–2007), se pa was professor in Ou Testament* aan die Theologische School te Kampen en sy broer (Nic) in Ou Testament aan die Vrije Universiteit* (VU) te Amsterdam. Herman studeer verder in Nuwe Testament* onder Grosheide* aan die VU en promoveer op ’n proefskrif oor die Bergrede* (1936). Hy was Gerefor­meer­de Kerken-predikant… Lees Meer »

RICOEUR, PAUL

RICOEUR, PAUL (1913-?) is ’n Franse Protestantse* eksistensiële denker wat hoogleraar aan die Sorbonne was. Hy het ’n eie filosofie ontwikkel waarvolgens die mens gekarakteriseer kan word vanuit die wil. Hierdie wil is nooit outonoom nie, maar gaan saam met die “noodsaak”. Die menslike vryheid oorskry (transendeer) die beperkthede van die menslike bestaan daarin dat… Lees Meer »

RICHARDS, LAWRENCE O (LARRY)

RICHARDS, LAWRENCE O (LARRY) (1931–) was redakteur by Scripture Press Publications in Wheaton, Illinois, medeprofessor in Christelike onderrig aan Wheaton-kollege en is sedert 1972 voltydse skrywer. Richards het reeds meer as twee honderd publikasies op sy kerfstok. Die onderwerpe wat behandel word en teologies* belangrik is, sentreer veral rondom jeugsorg en gemeentebou*. Sy boek oor… Lees Meer »

RICCI, MATTEO

RICCI, MATTEO (1552–1611) was die eerste suksesvolle sendeling* in China*. Hy het regte in Rome gaan studeer. Tot sy pa se verdriet, sluit hy by die Jesuïete* aan. Hy hou egter vol om wiskunde aan die Je­suïete-skool te bestudeer – ’n opleiding wat later vir hom deure sou oopmaak. Aan­vanklik word Ricci na Goa in… Lees Meer »

RIBBOK

RIBBOK. Kyk by: Diere van die Bybel.

RHODES, CECIL JOHN

RHODES, CECIL JOHN (1853–1902) is as seun van ’n latere vikaris van die Anglikaanse Kerk* gebore. Hoewel hy oënskynlik nie teësinnig oor sy pa se wens was om die teologie* te bestudeer nie, het Rhodes hom aan die Universiteit van Oxford in ander rigtings bekwaam. Godsdiens sou nie in sy lewe ’n deurslaggewende rol speel… Lees Meer »

RHEMA-KERK

RHEMA-KERK vorm deel van die vinnig groeiende charismatiese of vernuwingstradisie onder die sambreel van die Inter­na­tional Fellowship of Christian Churches* (IFCC) in Suid-Afrika, en dit het sy ontstaan in 1979 gehad. Die Rhema-kerk is veral be­kend vanweë die rol wat sy stigter, past Ray McCauley*, in die loop van die afgelope paar dekades in verskillende… Lees Meer »

REWOLUSIE/REVOLUSIE

REWOLUSIE/REVOLUSIE dui in die eerste plek op opstand teen die staat wat tot ’n algehele ommekeer van die stelsel lei (HAT, 2015). So word dit gebruik in die titel van Niël Barnard se boek, Geheime revolusie (2015), waarin vertel word van tronkgesprekke tussen Barnard en Nelson Mandela* waar inderdaad geheime “revolusionêre” voorwerk gedoen is wat… Lees Meer »

RéVEIL

RéVEIL is die gemeenskaplike benaming vir ’n aantal geestelike opwekkingsbewegings wat in die eerste helfte van die 19de eeu in verskillende Europese lande voorgekom het. Die gemeenskaplike kenmerke van die Réveil was ’n afkeer van die rasionalisme van die Verligting*, ’n diepgevoelde persoonlike ervaring van gemeenskap met God, en van daaruit ’n sterk beywering vir… Lees Meer »

REUKOFFER (WIEROOKOFFER)

REUKOFFER (WIEROOKOFFER) was ’n wierookmengsel wat as offer* ge­bring is (Eks 30:34-38), elke oggend en aand (30:7-8). Sagaria* was besig om ’n wierook­offer te bring toe die engel* van die Here* aan hom by die wierookaltaar verskyn het (Luk 1:10-11). Op die groot Versoendag* moes die hoëpriester* ’n wierookoffer in ’n vuurpan voor die verbondsark… Lees Meer »

REÜEL

REÜEL. Kyk by: Jetro.

RETREAT

RETREAT. Kyk by: Retraite.

RETRAITE

RETRAITE is Frans vir retreat in Engels. Dit kom uit die Latyn en verwys na ’n terugtrek uit die wêreld ter wille van bepeinsing, gebede, boetedoening, selfondersoek, toewyding en ’n soek na die wil van die Here. ’n Mens doen dit alleen of as ’n groep, eenmalig of gereeld. Dis ’n eeue-oue Christelike tradisie met… Lees Meer »

RETIEF, PIETER (PIET)

RETIEF, PIETER (PIET) (1780–1838) se bekendheid in die Suid-Afrikaanse ge­skiedenis word veral toegeskryf aan sy gewelddadige dood toe hy as amptelike leier van die Voortrekkers* met Dingane* oor grondgebied in Natal onderhandel het. Hy het vroeër met sy bekende Manifes wat in die Graham’s Town Journal gepubliseer is, sy redes vir die Groot Trek* saamgevat…. Lees Meer »

RETIEF, FRANK

RETIEF, FRANK (1942–) was ’n leerling aan die Wynberg Boys’ High School in Kaapstad, en het daarna by ’n versekeringsmaatskappy gewerk voordat hy aan die Bible Institute of South Africa opgelei is. Hy studeer ook aan die Universiteit van Londen en behaal BTh Honneurs aan die Universiteit van Kaapstad. In 1965 word hy georden* in… Lees Meer »

RESPEK VIR LEWE

RESPEK VIR LEWE. Kyk by: Lewe (reg op, respek vir).

RESIN

RESIN was koning van Aram* in Damaskus* (kyk na 2 Kon 15:37 en 16:5-9). Hy het in ongeveer 734 vC met Peka* van Israel*4 ’n koalisie teen Assirië* op die been gebring. Omdat Jotam*2 en Agas* van Juda*4 nie by hulle wou aansluit nie, het hulle die Siro-Efraimitiese oorlog* teen Juda geveg. Nadat Agas die… Lees Meer »

REPTIELE

REPTIELE. Kyk by: Diere van die Bybel.

RENTMEESTERSKAP

RENTMEESTERSKAP is die oortuiging dat ons rentmeesters (bestuurders; stewards) is wat die roeping van God ontvang het om sy eiendom verantwoordelik te bestuur. Die grondslag hiervan is die geloof* dat God die Skepper en Eienaar (Here*) van alles is (bv Ps 24). Vol­gens die eerste Bybel*verhale kry ons die verantwoordelikheid om vir die skepping* te… Lees Meer »

RENAISSANCE

RENAISSANCE is ’n kultuurhistoriese term wat verwys na ’n grootskaalse vernu­wing en omwenteling wat in die kulturele lewe van Europa plaasgevind het aan die einde van die Middeleeue en sodoende die oorgang na die moderne era ingelui het. Historici verskil oor wanneer en waar dit ongeveer begin het en selfs oor die vraag of daar… Lees Meer »

REMONSTRANTE

REMONSTRANTE. Kyk by: Dordtse Leer­reëls.

RELIGIOUS SOCIETY OF FRIENDS (KWAKERS)

RELIGIOUS SOCIETY OF FRIENDS (KWAKERS) kom grootliks uit ’n radikale vleuel van Engelse puritanisme voort (Kyk by: Puriteine). Dit het – alhoewel nie in baie groot getalle nie – redelik wyd versprei in die wêreld, veral in Amerika, Ierland en Wes-Indië. Hulle stigter en eerste prediker was George Fox*. Hy het ’n godsdienstige krisis beleef… Lees Meer »

RELIGIE

RELIGIE. Hierdie komplekse begrip is uiters moeilik om bevredigend te definieer, aangesien daar soveel uiteenlopende sie­nings bestaan van wat die woorde “gods­dienstig” of “religieus” sou kon beteken. Die mees tipiese en algemene definisie van religie verwys gewoonlik na “godsdiens*” en dus na ’n ek­stern waarneembare sisteem van rituele, stories en oortuigings wat op kultureel*-spesifieke wyse… Lees Meer »

RELATIWISME

RELATIWISME is die benadering van menslike kennis waarvolgens geen enkele vorm daarvan aanspraak kan maak op absolute waarheid nie (Kyk by: Skep­tisisme). Ons kennisuitsprake is per definisie relatief, dit wil sê gebonde aan die historiese en kulturele konteks waarin ons ons bevind en aan die invloed waaraan ons ons onmoontlik kan onttrek. Afhangend van die… Lees Meer »

RELASIONELE WAARHEIDSBEGRIP

RELASIONELE WAARHEIDSBEGRIP. Die konsep relasioneel, relasio­naliteit en relasionele waarheid was nog altyd van fundamentele belang vir die Christelike teologie*. Leerstellings soos die Inkarnasie- (menswording van Christus*) en die Triniteitsleer (leer oor die Drie-eenheid*), moontlik die mees tipiese en kenmerkende leerstellings van die Christelike teologie, is wesenlik relasioneel. Die historiese ontwikkeling van die konsep “relasionaliteit” en… Lees Meer »

REKLAME

REKLAME. Moderne reklame het sy oorsprong in die 19de eeu. Nuwe produkte word voortdurend vervaardig en moet be­kendgestel en nuwe markte daarvoor geskep word. Die wêreld kan egter so maklik deur verleidelike reklame oortuig word dat die goeie lewe – en geluk – deur ’n verbruikersmentaliteit bepaal word. Advertensies kan die verkeerde soort behoeftes sowel… Lees Meer »

REKAB

REKAB is die naam van twee persone in die Ou Testament*. ‑Die seun van Rimmon wat vir Is-Boset*, die kreupel seun van Jonatan*, vermoor het. Dawid* stel hom tereg na aanleiding van die moord (2 Sam 4:1-12). ‑Die pa van Jonadab* wie se nasate deelgeneem het aan Jehu* se opstand teen Agab* en die teregstelling… Lees Meer »

REITZ, FRANCIS WILLIAM

REITZ, FRANCIS WILLIAM (1844–1934) het sy regsopleiding in Kaapstad en Leiden ontvang en praktiseer van 1868 af as advokaat. Hy werk ook as deeltydse joernalis in Kaapstad en word in 1873 lid van die Kaapse Wetgewende Vergadering vir Beaufort-Wes. In 1874 is hy as die eerste voorsitter van die nuwe Vrystaatse appèlhof aangestel en deur… Lees Meer »

REÏNKARNASIE

REÏNKARNASIE (samsara) is die Hin­doe*-Boeddhistiese* filosofie wat glo aan die transmigrasie van ’n entiteit (atman, purusha), dierlik of menslik, van liggaam na liggaam. Die status van elke opeenvolgende liggaam is die direkte gevolg van die morele kwaliteit van die lewe wat die entiteit in die vorige liggaam geleef het. Die migrasie van liggaam tot liggaam… Lees Meer »

REIN EN ONREIN

REIN EN ONREIN. Volgens Lev 10:10-11 was dit die plig van die priesters*1 (dit wil sê Aäron* en sy seuns) om te onderskei tussen rein en onrein. Die vernaamste versameling voorskrifte oor die onderwerp volg kort daarna in Lev 11–15. Lev 11 het dit oor rein en onrein kos en verskaf ’n lys van diere… Lees Meer »

REIER

REIER. Kyk by: Diere van die Bybel.

REHOBOTH-BASTERS EN DIE CHRISTELIKE GELOOF

REHOBOTH-BASTERS EN DIE CHRISTELIKE GELOOF. Die Basterge­meen­skap het in die 18de eeu in die Kaap ontstaan weens ondertrouing van Europese setlaars en Khoekhoen* of slawe*. Gert Kloete is ná die dood van sy vrou met ’n Nama*-vrou (Khoekhoen) getroud (1750). Hulle seun Jasper is deur sy broers onterf omdat hy van “gemengde bloed” was. Ná… Lees Meer »

REHABEAM

REHABEAM beteken moontlik “mag die mense uitbrei”. Hy was die seun en opvolger van Salomo*. Hy was die laaste koning van die Verenigde Israel*3, en het die eerste koning van Juda*4 geword ná die verdeling van die ou koninkryk (929–911 vC). Die koninkryk het in twee dele geskeur nadat Rehabeam nie die raad van die… Lees Meer »

REGVERDIGING

REGVERDIGING beteken oorspronklik om iemand regverdig te verklaar of vry te spreek. As sodanig kom dit uit ’n juridiese of forensiese konteks. Die beste beeld om die saak mee te verduidelik, is ’n hofsitting. Die Regter op die regbank is God, die Regverdige. Ons staan in die beskuldigdebank, aangekla daarvan dat ons in sonde* al… Lees Meer »

REGTER

REGTER. Kyk by: Regspraak.

REGSTELLENDE AKSIE

REGSTELLENDE AKSIE is wetlike maatreëls wat deur regerings in sowel die openbare as die private sektor afgedwing word om onreg van die verlede te probeer regstel. Die term is ’n vertaling van die Engelse “affirmative action” wat vir die eerste keer in die VSA gebruik is om die wetlike maatreëls aan te dui wat deur… Lees Meer »

REGSPRAAK, REGTER

REGSPRAAK, REGTER. In die Ou Tes­ta­ment* word God as die Regter van die hele aarde beskou (Gen 18:25) en daarom ook as die Bron en Beskermer van reg* en geregtigheid* (Ps 97:2). God verwag van sy volk reg en geregtigheid (Amos 5:24), veral dat hulle regverdig* sal optree teenoor die weerloses in die samelewing, bv… Lees Meer »

REGERINGS

REGERINGS. Kyk by: Gebed om die val van regerings.

REG OP LEWE

REG OP LEWE. Kyk by: Lewe, reg op, respek vir.

REG

REG se woordeboekbetekenis is onder meer: 1. Geregtigheid*, regverdigheid, billikheid. 2. Kompleks van regsreëls soos in die wetboeke vasgelê. 3. Regsgeleerdheid. 4. Gelyk (“Reg hê”). 5. Wetlike, sedelike bevoegdheid. 6. Aanspraak (“Jou regte laat geld”). 7. Wat iemand toekom, waarop aanspraak gemaak kan word. 8. Belasting (bv doeanaregte) (HAT, 2005). Die begrip “reg” in die… Lees Meer »

REFORMED CHURCH IN AFRICA (RCA)

REFORMED CHURCH IN AFRICA (RCA) het as gevolg van die sending*­bedrywighede van die NG Kerk* ontstaan. Die NG Kerk het in 1946 hulle eerste amptelike poging aangewend om die Indiërs in Suid-Afrika te evangeliseer. Voor daardie jaar is sulke sendingwerk sporadies deur lidmate van die NG Kerk aangepak. Die RCA is die jongste en kleinste… Lees Meer »

REFORMASIE

REFORMASIE. Kyk by: Hervorming.

REEVES, RICHARD AMBROSE

REEVES, RICHARD AMBROSE (1899–1980) is in Engeland gebore. Van 1935–1937 was hy aan die Londense bisdom verbonde. In Junie 1949 is hy as biskop* van Johannes­burg in die St George-katedraal in Kaapstad gewy. Hy het onmiddellik met vasberadenheid die reorganisa­sie van die bisdom onderneem. Dit het tot gevolg gehad dat baie mense hom as ’n… Lees Meer »

REËNBOOG

REËNBOOG. In Hebreeus* word na die reënboog met dieselfde term verwys wat vir ’n oorlogsboog gebruik word (Hab 3:9-11). Volgens Gen 9:8-17 dien die reënboog as teken van die verbond* wat God met Noag* en alle lewende wesens ná die sondvloed gesluit het (Kyk by: Ark*1). “Daar sal nooit weer vloedwaters kom wat alle lewende… Lees Meer »

REËLS

REËLS is algemene voorskrifte vir besluitneming en gedrag. ’n Reël word as ’n morele reël geag wanneer dit voorskrifte neerlê vir besluitneming oor reg en verkeerd, goed en sleg, of dit wat respek ver­dien of nie (Kyk ook by: Morele besluitneming). Die probleem van botsende morele reëls word meesal in ’n morele stelsel hanteer deur… Lees Meer »

REDDING

REDDING. Dwarsdeur die Bybel* word God uitgebeeld as die Redder wat mense op verskillende maniere red. In die Ou Testa­ment* word gesê dat Hy indiwidue uit moeilike situasies red, bv ’n vrou uit ’n situasie van onvrugbaarheid (Rig 13:2-3), of iemand van sy persoonlike vyande (Ps 7), tydens die gevare van oorlog* (Ps 18), of… Lees Meer »

REDDER

REDDER. Kyk by: Saligmaker, en: Redding.

REBELLIE

REBELLIE, 1914. Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog* het Engeland die Unie van Suid-Afrika gevra om die radiostasies in Duits-Suidwes-Afrika (tans Namibië) te verower. Dit het beteken dat Suid-Afrika aan die kant van Engeland teen Duitsland aan die oorlog sou deelneem. Op 10 Augustus 1914 het Suid-Afrika laat weet dat hy aan die versoek… Lees Meer »

REBEKKA

REBEKKA is ’n aartsmoeder van Israel*. Sy was die vrou van Isak* en die ma van Esau* en Jakob*. Abraham* stuur sy hoof­slaaf, Eliëser (Kyk by: Eleasar*1), om vir Isak ’n vrou te gaan haal in Mesopotamië*. Rebekka gee vir die slaaf en sy kamele water by die put en stem in om saam te… Lees Meer »

REALISME

REALISME in die teologie* is die standpunt dat God bestaan as ’n werklikheid buite en onafhanklik van die wêreld. Dit is in die Middeleeue sterk gepropageer deur Ansel­mus* met sy beroemde “ontologiese” bewys vir die bestaan van God (Kyk by: Raad van God). Ingevolge hierdie bewys, wat die bestaan van God aflei van die im­plikasies… Lees Meer »

RAUSCHENBUSCH, WALTER

RAUSCHENBUSCH, WALTER (1861–1918) is opgevoed in ’n konserwatiewe Duitse Baptiste tradisie. (Baptisme = Godsdienstige rigting wat bv die doop* net aan volwassenes en net deur onderdompeling toedien.) Hy was ’n Duitse immigrant, ’n Baptiste predikant*, kerkhistorikus en teoloog* van die social gospel* in Amerika. In 1907 het hy prominent geword vanweë sy publikasie Christianity and… Lees Meer »

RATRAMNUS

RATRAMNUS (?– circa 868). Daar is min oor hierdie Benediktynse monnik van Corbie bekend. Hy het hom verset teen sy kollega Paschasius* se siening van die eucharistie* wat later bekend geword het as transsubstan­siasie*. Hy het ook ’n boek met dieselfde titel as sy kollega geskryf: De Corpore en Sanguine Domini (Oor die liggaam en… Lees Meer »

RATELS

RATELS. Kyk by: Musiekinstrumente in die Bybel.

RASSISME

RASSISME verwys na sekere dominante versus ondergeskikte gesindhede en gedrags­patrone tussen verskillende groepe. Die woord het in die 1930’s sy verskyning gemaak toe ’n begrip gevind moes word om die teorieë ten grondslag van die Na­zi’s* se vervolging van die Jode* te tipeer. Die vroeë spore van rassisme word opgemerk in die sterk antisemitiese gevoelens… Lees Meer »

RASIONALISME

RASIONALISME is ’n meerduidige be­grip, maar verwys na ’n belangrike intellektuele beweging wat veral geassosieer word met die Verligting* van die 17de en 18de eeu en daar­uit voortspruitende ontwikkelings. Rasionalis­me is in hoofsaak ’n standpunt in die kennisleer wat aanvoer dat die menslike rede die grondslag vorm van alle betroubare kennis. Dit wat nie redelik… Lees Meer »

RAMSHORING

RAMSHORING. Kyk by: Musiekinstru­mente in die Bybel.  

RAMSAY, WILLIAM MITCHELL

RAMSAY, WILLIAM MITCHELL (1851–1939) studeer aan die Aberdeen-universiteit en gradueer in 1871 in klassieke tale. In 1879 is ’n driejaar-studiereisbeurs deur Exeter-kollege, Oxford, aan hom toegeken. Hy was die eerste professor in Klassieke Kuns en Argeologie te Oxford (1885–1886) en Regius (koninklike) professor in Latyn te Aberdeen-universiteit (1886–1911). Hy was medestigterslid van die Britse Akademie… Lees Meer »

RAMESES II

RAMESES II is die derde farao* van die 19de Egiptiese* dinastie (1279–1213 vC), en was ook bekend as Rameses die Grote. Rameses II was een van die grootste bouers in die Egiptiese Ryk en het verskeie monumente, tempels en grafkelders nagelaat. Hy het sy pa, Seti I, se stryd teen die Ka­naäniete* en Hetiete* voortgesit,… Lees Meer »

RAMADAN

RAMADAN is een van die pilare van die Islam* en is die negende maand van die Islam-kalender. Dit is die maand waarin die Koran* volgens Islam aan Mohammed* geopenbaar is. Moesliems* oor die wêreld heen vas in hierdie tyd tussen sonop en sononder. Daar is drie doelstellings met die vas: dit moet hulle selfdissipline leer,… Lees Meer »

RAMA

RAMA. Al die Bybelse verwysings dui op ’n “hoogte” wat waarskynlik ’n aanduiding is dat al die dorpe op hoogliggende gebiede was. Vier plekke met hierdie naam kom voor, waarvan die bekendstes die volgende twee is: ‑Rama in Benjamin* (Jos 18:25), in die nabyheid van Gibea* (Rig 19:13), op die pad na Bet-El* (Rig 4:5),… Lees Meer »

RAIDT, EDITH HILDEGARD

RAIDT, EDITH HILDEGARD (1932–) is ’n Duitser van geboorte. In 1952 het sy by ’n klooster* aangesluit wat haar in 1954 as onderwyseres na Suid-Afrika gestuur het. Sy studeer aan die Universiteit van Kaapstad en verwerf verskeie grade. Daarna word sy dosent in Afrikaans-Nederlands aan hierdie inrigting. In 1971 skuif sy na die Universiteit van… Lees Meer »

RAHNER, KARL

RAHNER, KARL (1904–1984) is al ge­noem: “The quiet mover of the Roman Catholic Church” en “Father of the Catholic Church in the twentieth century”; ook die mees invloedryke sistematiese teoloog in die Vatikaan II*-era. Hy doen teologiese studie in Holland (1929–1933). Sy vier duisend geskrewe werke toon aan dat hy oor alle betekenisvolle teologiese onder­werpe,… Lees Meer »

RAGEL

RAGEL is ’n aartsmoeder van Israel*. Haar naam beteken “ooi”. Sy was die tweede en gunsteling-vrou van Jakob* en die ma van Josef*1 en Benjamin*. Ragel was die jonger dogter van Laban*. Sy word beskryf as mooi gebou en beeldskoon. Jakob het vir Ragel baie liefgehad en altesaam veertien jaar vir haar by Laban gewerk…. Lees Meer »

RAGAB

RAGAB was ’n Kanaänitiese* vrou (moontlik ’n prostituut) van die stad Jerigo* wat twee Israelitiese* verkenners wegge­steek het. In Jos 6 word sy die model van geloof* as sy in ’n kragtige geloofsbelydenis God se mag bely (dit in kontras met die Israeliete wat later sou twyfel). Ragab en haar familie word gespaar nadat sy… Lees Meer »

RADIO, TELEVISIE EN GODS­DIENS

RADIO, TELEVISIE EN GODS­DIENS. Die kerk en godsdienstige orga­nisasies het vroeg reeds die waarde van die radio en televisie ingesien om die evan­gelie* uit te dra na plekke waar dit andersins nie maklik sou kom nie. In die VSA en Europa het radiostasies wat hulle toelê op Christelike uitsendings, in die 20ste eeu groot impak… Lees Meer »

RADIOKANSEL

RADIOKANSEL het op 4 Julie 1981 onaf­hanklik geword van Transwêreldradio en is deel van die Christen-Elektroniese Media­groep (CEM-Groep). Radiokansel se visie is om in opdrag van Jesus* Christus* die Blye Boodskap deur woord en daad te verkondig, hoofsaaklik aan alle Suid-Afrikaners, en ’n speler te wees om morele (Kyk by: Moraliteit) waardes te versterk en… Lees Meer »

RADBERTUS

RADBERTUS. Kyk by: Paschasius (Rad­bertus).

RABIE, CHRISTIAAN

RABIE, CHRISTIAAN (1845–1929) het sy teologiese studie op Stellenbosch voltooi en is deur die NG Kerk* se sending*kommissie na die Soutpans­berg gestuur waar hy betrokke was by die stigting van ’n opleidinginsti­tuut vir swart evangeliste. In 1871 aanvaar hy ’n beroep na Piketberg en in 1881 een na die Swartland-gemeente (Malmesbury). Rabie het by geleentheid… Lees Meer »

RABBYNSE SKOLE

RABBYNSE SKOLE. Die Rabbyne het ’n bepalende rol vervul in die vroeë Ju­daïsme* nadat die verskynsel van profesie* in Juda*4 ten einde geloop het. In ’n poging om die Skrifte uit te lê, het hulle begin om ’n skerp onderskeid te maak tussen die mondelinge en die geskrewe tora* (wet). Twee prominente Rabbynse geleerdes wat… Lees Meer »

RABBI, ONDERWYSER

RABBI, ONDERWYSER. Die Hebreeu­se* woord “rabbi” beteken “my groot een, my leermeester, my onderwyser, my meneer”, en is ’n aanduiding van respek teenoor meer­deres. Dit word sedert die 2de eeu vC vir leraars van die wet* gebruik. In Jesus* se tyd verwys dit na Joodse* Skrifge­leerdes*. In Aramees* is dit rabboeni (Mark 10:51). Dit kom… Lees Meer »

RAADSLID

RAADSLID. Kyk by: Owerste.

RAAD VAN GOD

RAAD VAN GOD. Die Bybel* praat op verskillende plekke oor die raad of plan of besluit van God (bv Ps 33:11; Jes 46:10; Hand 2:23; Ef 1:11). Ons moet dit so verstaan dat al God se dade in die tyd die uitvloeisel is van sy raadsbesluit in die ewig­heid. God tree nie willekeurig of wispelturig… Lees Meer »

RA (of Re)

RA (of Re) was die Egiptiese* songod en skepper van die kosmos. Ra is gewoonlik in menslike gedaante voorgestel, maar met die kop van ’n valk. Die son is soms voorgestel as Ra se liggaam, of alternatiewelik as sy oog. Ra het bedags met sy boot deur die hemelruim (wat uit water sou bestaan het)… Lees Meer »

Sidebar