S

SYNSETIEK

SYNSETIEK. In morele* besinning word soms ’n beroep gedoen op die uitdrukking dat handelinge op syn (bestaan) rus (agere sequitur esse). Dit steun op die belangrike gedagte dat die handelinge of dade van die morele persoon nie van die persoon se visie, karakter*, deugde* en passies geskei kan word nie. Daar is kontinuïteit tussen ons… Lees Meer »

SYNSANALOGIE

SYNSANALOGIE. God openbaar Homself aan die mens langs die weg van analogie, dit wil sê deur vergelyking ten spyte van verskil. Die vraag kan egter gestel word of teologiese denke en spreke as sodanig nie volledig afhanklik is van ’n bepaalde analogie tussen die bestaan van God en die bestaan van die mens nie: ’n… Lees Meer »

SYMINGTON, JOHANNES CORNELIUS (JOHANN)

SYMINGTON, JOHANNES CORNELIUS (JOHANN) (1948–) is in 1973 in die NG Kerk* gelegitimeer en bedien tussen 1974 en 2004 die gemeentes* Colesberg, Parksig, Lynnwood en Andrew Murray (Johannesburg). Hy was ’n paar jaar lank dosent in praktiese teologie aan Unisa. Symington se kommunikatiewe vaardighede blyk vroeg reeds toe hy as aanbieder van die TV-reekse Die… Lees Meer »

SWEER

SWEER. Eedswering is ’n godsdienstige handeling en ’n moraliteitsnorm. Daar word in God se Naam gesweer (Deut 6:13; 10:20) en Hy word tot getuie* geroep vir die waarheid*, beloftes*, verbondsluitings*, besluite en verklarings. God se Naam* is heilig* en so ook ’n eed wat in sy Naam gesweer word. Dit verseker die familie* se eer… Lees Meer »

SWART TEOLOGIE

SWART TEOLOGIE het veral sedert die 1970’s in die VSA en Suid-Afrika ontwikkel. Dit word beskou as ’n stroming binne die bevrydingsteologie*. Hierdie teologiese benadering dink na oor geloof* in die drie-enige* God uit die sg swart ervaring. Vir sommige verwys die “swart ervaring” na die posisie van armoede, swaarkry, onderdrukking en verontmensliking van etniese… Lees Meer »

SWART BEWUSSYNSBEWEGING

SWART BEWUSSYNSBEWEGING verwys na daardie filosofie* en antropologie* wat die waardigheid van alle mense wil beklemtoon. Die beweging, wat in die 1960’s en l970’s in Suid-Afrika ontstaan het onder leiding van mense soos Steve Biko*, het veral die menswaardigheid van swartmense benadruk. In die apartheidskonteks waar swartmense deur baie as minderwaardig teenoor witmense beskou is,… Lees Meer »

SWANEPOEL, FREDERIK (FREEK)

SWANEPOEL, FREDERIK (FREEK) (1938–) het sy teologiese studie aan die Universiteit van Pretoria voltooi, en was predikant* van die NG Kerk*-gemeentes* Salisbury en Burgerspark voordat hy Noord-Transvaal se sinodale predikant vir jong belydende lidmate* geword het. Daarna was hy predikant van Ermelo-Oos en van 1989 tot met sy aftrede van Skuilkrans-Pretoria. Swanepoel was vir twee… Lees Meer »

SWANE

SWANE. Kyk by: Diere van die Bybel.

SWAK

SWAK. Kyk by: Sterk en swak.

SWAELTJIES

SWAELTJIES. Kyk by: Diere van die Bybel.

SUPERNATURALISME

SUPERNATURALISME is afgelei van Latynse woorde wat dui op “bo-natuurlik”, en verwys na die oortuiging dat daar wesens (bv God, engele*), kragte* (bv duiwelbesetenheid) en gebeure (bv wonders*) in die kosmos* is wat op die een of ander unieke of besondere manier met die fisiese werklikheid in verband staan of invloed daarop uitoefen. Hierdie is… Lees Meer »

SUNDKLER, BENGT

SUNDKLER, BENGT (1909–1995) was ’n Sweed wat in 1937 as Lutherse* sendeling* na Suid-Afrika gekom het. Met sy uitstekende taalvermoë het hy gou Zoeloe aangeleer en uitgebreide kennis opgedoen van die inheemse of onafhanklike kerke wat onder die Zoeloes* ontstaan het. Die heersende gedagte onder sendelinge was dat dié kerke nie as ware kerke erken… Lees Meer »

SUMER

SUMER. Die Sumeriërs het teen die einde van die 4de millennium vC begin opgang maak in die suidelike deel van Mesopotamië* en was van nie-Semitiese oorsprong. Hulle het verskeie stadstate gehad waarvan Uruk (Erek, Gen 10:10) en Ur* die bekendste was. Elke stad het ’n spesifieke god as beskermer gehad en die ziggurat of tempel… Lees Meer »

SUKKOT

SUKKOT beteken “takkrale” (Gen 33:17) en “hutte” en dui in die Ou Testament* op twee plekke én op die Loofhuttefees. ’n Plek langs die Jabbok*, oos van die Jordaan*, waar Jakob* tydelik gewoon het ná sy geveg met die man wat hom mank gelaat het en ná sy herontmoeting met sy broer Esau* (Gen 32–33)…. Lees Meer »

SUKDAVEN, MAIRAJ

SUKDAVEN, MAIRAJ (1965–) is in ’n Christen*-gesin in Pietermaritzburg gebore waar sy pa as evangelis van die Reformed Church in Africa (RCA)* werksaam was. Op 14-jarige ouderdom vind hy die Here* tydens ’n Pinksterdiens in Kimberley en het nooit weer teruggekyk nie. Met die aftrede van sy pa uit die bediening*, voel hy gelei om… Lees Meer »

SUIDRYK

SUIDRYK. Kyk by: Juda4.

SUIDER-AFRIKAANSE WERKGEMEENSKAP VIR SENDINGWETENSKAP (SAWS)

SUIDER-AFRIKAANSE WERKGEMEENSKAP VIR SENDINGWETENSKAP (SAWS) is in 1968 gestig deur ’n groep sendelinge* wat die behoefte aangevoel het aan diepgaande teologiese* refleksie oor die Christensending in Suider-Afrika. Die meerderheid van die stigterslede was Afrikaanse predikante* uit die gerefomeerde* tradisie, met David Bosch* as die leidende gees. Die aktiwiteite van SAWS is hoofsaaklik ’n jaarlikse kongres… Lees Meer »

SUID-AFRIKAANSE SENDINGGENOOTSKAP.

SUID-AFRIKAANSE SENDINGGENOOTSKAP. Die sending*ontwaking binne die Protestantisme* teen die einde van die 18de eeu, vind ook onder aanvuring van predikante soos HR van Lier* en MC Vos* in Suid-Afrika neerslag. In verskeie gemeentes* begin groepe lidmate* met sendingwerk. Toe die eerste sendinggenootskappe* uit Europa in 1799 in die Kaap aangekom het, is ’n beroep op… Lees Meer »

SUID-AFRIKAANSE RAAD VAN KERKE (SARK)

SUID-AFRIKAANSE RAAD VAN KERKE (SARK) is die mees verteenwoordigende ekumeniese* organisasie in Suid-Afrika en die meeste hoofstroom-kerke in die land tel onder sy lede. Die wortels van die SARK gaan terug na 1904 toe ’n Algemene Sendingraad vir Suid–Afrika gestig is. Dertig jaar later is die Sendingraad uitgebou tot ’n meer verteenwoordigende Christenraad van Suid–Afrika,… Lees Meer »

SUID-AFRIKAANSE OORLOG

SUID-AFRIKAANSE OORLOG. Kyk by: Anglo-Boereoorlog. (In November 2015 is die Anglo-Boereoorlog volgens berigte amptelik deur die regering hernoem na die Suid-Afrikaanse Oorlog. Daarna is ontken dat dit “amptelik” is.)

SUBORDINASIANISME

SUBORDINASIANISME verwys na al die denkstromings in die Christendom* wat die Seun* se wese en werk in ’n minderwaardige en ondergeskikte verhouding met die Vader* plaas. Dié denke hou verband met die kerkvaders* van die eerste drie eeue vir wie dit, onder invloed van die Griekse wysgerige verstaan van God, ondenkbaar was dat God self… Lees Meer »

SUBJEKTIVISME

SUBJEKTIVISME is ’n filosofiese standpunt wat aanvoer dat alle kennis en betekenis die bestaan veronderstel van ’n subjek. Met “subjek” word bedoel ’n sentrum van verwysing en singewing wat beskik oor (self)bewussyn en waarin betekenis van watter aard ook registreer. Ons enigste kennis van subjektiwiteit is dié van die menslike subjek. Gelowige mense ken subjektiwiteit… Lees Meer »

STUIWER

STUIWER. Kyk by: Mate, gewigte, geld.

ST STEPHEN’S, KERK VAN VRYGEMAAKTE SLAWE

ST STEPHEN’S, KERK VAN VRYGEMAAKTE SLAWE. “Uiteindelik vry!” kon die slawe* aan die Kaap op 1 Desember 1838 uitroep. Op ’n wonderbaarlike manier sou God ’n paar jaar later die eerste teatergebou in Suid-Afrika gebruik om ook geestelike vryheid aan duisende vrygemaakte slawe te gee. Sir George Yonge, indertyd Britse goewerneur aan die Kaap, het… Lees Meer »

STRYDOM, WESSEL MARTHINUS LOUWRENS (LOUWRENS)

STRYDOM, WESSEL MARTHINUS LOUWRENS (LOUWRENS) (1933–2001) behaal BMus met lof (1954) aan die Universiteit van Kaapstad asook die Onderwyslisensiaat in orrel, klavier en skoolmusiek aan Unisa. Vanaf 1955 is hy vir 11 jaar onderwyser en vir twee jaar rondreisende sekretaris van die Afrikaanse Christelike Studentevereniging*. Hy was orrelis in vyf gemeentes. Die roeping as predikant*… Lees Meer »

STRUKTURALISME

STRUKTURALISME is die versamelnaam van ’n verskeidenheid interdissiplinêre benaderings wat hoofsaaklik in die geesteswetenskappe soos die linguistiek, literêre teorie, sosiale antropologie*, psigo-analise, filosofie* en politieke wetenskap gevolg is tussen die 1950’s en die 1970’s toe dit, veral in Frankryk, ’n hoogbloei beleef het. Die gemene deler van hierdie benaderings is beginsels wat teruggevoer kan word… Lees Meer »

STRIJDOM, JOHANNES GERHARDUS

STRIJDOM, JOHANNES GERHARDUS (1893–1958) het op ’n plaas in die distrik Willowmore grootgeword en het aan die Universiteit van Stellenbosch studeer waar hy ’n sterk Afrikaner*-bewussyn ontwikkel het. Hy weier in 1934 om genl Hertzog* se koalisie en samesmeltingsbeleid te ondersteun en word die enigste Transvaalse parlementslid van die Nasionale Party. Hy was destyds reeds… Lees Meer »

STRAUSS, PIETER JOHANNES (PIET)

STRAUSS, PIETER JOHANNES (PIET) (1951-) is in die Vrystaat gebore, het daar skoolgegaan, gestudeer en uiteindelik professor in ekklesiologie* aan die teologiese faktulteit van die Universiteit van die Vrystaat en twee keer voorsitter (moderator*) van die Vrystaatse sinode* van die NG Kerk* geword. Hy het ook aan die Universiteit van Pretoria en in Nederland studeer… Lees Meer »

STRAUSS, DAVID FRIEDRICH

STRAUSS, DAVID FRIEDRICH (1808–1874) het teologie* in Tübingen gestudeer en is beïnvloed deur FC Baur* (sy leermeester), Hegel* en Schleiermacher*. Sy twee volumes oor Jesus* se lewe (1835–1836) skok, en 1835 word beskou as ’n waterskeidingsjaar in die teologie. Hy het gemeen dat sy benadering nie die Christelike geloof* bedreig nie, maar dit het tot… Lees Meer »

STRAF

STRAF kan nie sonder sonde* en skuld* verstaan word nie. Sonde is om teen die wil van God te handel. Skuld is die gevolge wat sonde op ’n mens se lewe het. Straf is die teregwysing van die oortreding. As God straf, moet dit nie as vergelding gesien word nie, omdat God ook dán sy… Lees Meer »

STOREY, PETER JOHN

STOREY, PETER JOHN (1938–) was president van sowel die Metodistekerk* van Suider-Afrika as van die Suid-Afrikaanse Raad van Kerke* en is stigter van Noodlyn in Suid-Afrika (1967) en Gunfree South Africa (2004). Vir dertig jaar was hy betrokke by stedelike bedienings, waaronder krisisbedienings. Hy dien in Kaapstad, Sydney en Johannesburg, waar hy dertien jaar lank… Lees Meer »

STOOP, JAN ADRIAAN ALBERTUS ABRAHAM

STOOP, JAN ADRIAAN ALBERTUS ABRAHAM (1925–) is in die distrik Volksrust gebore. Hy word student in die teologie* aan die Universiteit van Pretoria waar hy BA en BD verwerf. In 1952 behaal hy sy doktorsgraad in die kerkgeskiedenis* met lof in Leiden, Nederland. Sy studieleier was Bakhuizen van den Brink. In 1952 keer hy terug… Lees Meer »

STOKER, HENDRIK GERHARDUS

STOKER, HENDRIK GERHARDUS (1899–1993) het onder Scheler in Keulen gestudeer en op 25-jarige leeftyd sy doktorsgraad in filosofie* ontvang. Daarna het hy sy akademiese loopbaan aan die Potchefstroomse Universiteitskollege voortgesit en het ’n leidende rol saam met ander gespeel in die ontwikkeling van die Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys (PU vir CHO)*. Met sy… Lees Meer »

STOÏSISME

STOÏSISME is die vernaamste filosofiese skool in die Hellenistiese wêreld (Kyk by: Hellenisme) wat sy naam ontleen aan die beskilderde poort (stoa poikile) aan die noordekant van die Ateense mark waar die filosowe versamel het. Belangrike verteenwoordigers van dié skool was: Zeno van Cilium (circa 335–264 vC), Cicero (143–106 vC), Seneca (circa 4 vC–65 nC),… Lees Meer »

STOFFBERG, FRANCINA SUSANNA ALETTA (CINIE, “OUMATJIE STOFFBERG”, GEBORE ROSSOUW)

STOFFBERG, FRANCINA SUSANNA ALETTA (CINIE, “OUMATJIE STOFFBERG”, GEBORE ROSSOUW) (1865–1967) is op Wellington gebore. Sy is met ’n onderwyser van Riebeeck-Wes, Theuns Christoffel Stoffberg (1878–1937), getroud wat heelwat jonger as sy was. Hy het later senator geword (1928–1937). Ná die Anglo-Boereoorlog* word sy die eerste huismoeder van die pasgestigte Langlaagteweeshuis (Kyk by: Kriel, Abraham Paul)…. Lees Meer »

STOFBERG, PIETER BAREND JACOBUS

STOFBERG, PIETER BAREND JACOBUS (1869–1907) het sy teologiese studies aan die Victoria-kollege en die Teologiese Kweekskool* op Stellenbosch voltooi. Daarna word hy in 1895 as eerste predikant* van Boksburg bevestig. Hy word deur die sendingkommissie van die Kaap se sinode* beroep om die sending*werk op Mochudi in die huidige Botswana oor te neem. Hy is… Lees Meer »

STEYNBERG, COERT

STEYNBERG, COERT (1905–1982) het bekendheid verwerf met sy monumentale openbare beeldhouwerke wat skerp gefokus was op die Afrikaners* se kultuurgeskiedenis. Hy behaal in 1928 ’n diploma aan die kunsskool in Grahamstad en in 1930 die ARCA-diploma in Londen waar hy die August Spencer-trofee wen. Van Steynberg se bekendste beeldhouwerk is die ruiterbeelde van genl Christiaan… Lees Meer »

STEYN, RACHEL ISABELLA (TIBBIE)

STEYN, RACHEL ISABELLA (TIBBIE) (1865–1955) was die dogter van ’n Skotse predikant*, ds Colin Fraser*, maar het haar volkome met die Afrikanervolk (Kyk by: Afrikaners) vereenselwig. Ná haar eggenoot, Marthinus Theunis Steyn*, se verkiesing in 1896 tot staatspresident van die Oranje-Vrystaat, het sy besondere grasie en waardigheid aan haar man se amp verleen. Tydens die… Lees Meer »

STEYN, MARTHINUS THEUNIS

STEYN, MARTHINUS THEUNIS (1857–1916) het sy regskwalifikasies in Londen behaal en het daarna in Bloemfontein as advokaat gepraktiseer. Hy het vinnig opgang in die Vrystaatse openbare lewe gemaak en is reeds in 1889 as regter aangestel. Steyn se ampstermyn vandat hy in 1896 staatspresident van die Oranje-Vrystaat geword het, is oorheers deur die krisis in… Lees Meer »

STEWART, JAMES

STEWART, JAMES (1831–1905) is in Edinburgh gebore en vandat hy 15 jaar oud was, en ook later terwyl hy geboer het, wou hy sendeling* word. Hy is opgelei as onderwyser en mediese dokter, en is in 1865 as sendeling in die Free Church of Scotland georden. Hy is in 1866 met Mina Stephen getroud. Op… Lees Meer »

STERWENSBEGELEIDING

STERWENSBEGELEIDING. Die begeleiding van ’n persoon wat in ’n proses van sterwe is, vra besondere pastorale en terapeutiese vaardighede. ’n Terminale pasiënt is iemand wat duidelik, volgens alle mediese aanduidings, binne die afsienbare toekoms sy einde (terminus) tegemoet gaan. So ’n situasie behels baie uitdagings vir die sterwende en vir die familie en vriende. Emosies… Lees Meer »

STERWE

STERWE. Tradisioneel word gesê dat die siel* en liggaam van ’n persoon by sy sterwe geskei word. Die siel, wat onsterflik sou wees, gaan dan hemel* of hel* toe, terwyl die verganklike liggaam tot niet gaan. Die meeste teoloë stem egter vandag saam dat ons so ’n dualistiese (Kyk by: Dualisme) mensbeskouing as onbybels moet… Lees Meer »

STER VAN BETLEHEM

STER VAN BETLEHEM. Jesus* is teen die einde van Herodes*1 die Grote (37–4 vC) se regering gebore. Sterrekykers* het “die ster van Betlehem” na Jerusalem* en na Jesus se geboorteplek gevolg. Sommige ondersoekers bring die ster van Betlehem in verband met óf die verskyning van Halley se komeet (12–11 vC), óf ’n konjunksie van die… Lees Meer »

STERREVERERING

STERREVERERING. Naas die son en maan is alle hemelliggame deur die Hebreërs as sterre en as deel van God se skepping beskou (Job 22:12; Ps 8:3-4). In Mesopotamië* is sterre as gode aanbid. In Israel* was dit as afgodediens* verbode omdat sterre deur God geskep is, maar sterreverering het steeds ’n gevaar gebly (Deut 4:19)…. Lees Meer »

STERREKYKERS

STERREKYKERS waarvan die Bybel* praat, kan Persiese* priesters wees, mense met bonatuurlike krag en kennis, of mense wat ander verlei. Hulle sou ook as “towenaars*” verstaan kon word (Hand 8:9; 13:6, 8), maar in Matt 2:1 is “sterrekykers” waarskynlik ’n aanduiding van astroloë wat die sterre bestudeer het vir aanduidings van toekomstige gebeure in die… Lees Meer »

STERK EN SWAK

STERK EN SWAK word deur mag* bepaal, wat in die Nuwe Testament* met beide God en die Bose (Kyk by: Kwaad [die Bose]) geïdentifiseer word. Alhoewel die “sterk man” of Satan* nog nie vasgebind kon word nie (Mark 5:4), word God se krag in die Nuwe Testament toenemend deur Jesus* se magtige werke (Hand 2:22)… Lees Meer »

STENIGING

STENIGING is die vorm van doodstraf wat deur die wet van Moses* voorgeskryf is (Lev 20:2), maar wat ook deur sommige omringende volke, soos die Perse* en Masedoniërs*, toegepas is. ’n Persoon wat tereggestel moes word, is buite die stad of kamp geneem (Lev 24:14; 1 Kon 21:16; Hand 7:5), waar die oog- en oorgetuies*… Lees Meer »

STEGMANN, GEORG WILHELM

STEGMANN, GEORG WILHELM (1814–1890) het uit ’n Duitse Kaapse familie gestam. Hy ontvang sy teologiese opleiding te Aberdeen in Skotland en aan die Lutherse* seminarium, Amsterdam. Ná sy ordening as predikant* in 1835, word hy in 1836 die tweede leraar* van die Lutherse Kerk in Strandstraat, Kaapstad. Hy word hier ’n omstrede figuur vanweë sy… Lees Meer »

STEGMANN, ANTONIE CHRISTOFFEL (ANTON)

STEGMANN, ANTONIE CHRISTOFFEL (ANTON) (1883–1972) is op Cradock gebore en het in Malmesbury skoolgegaan. Hy het op Stellenbosch sy teologiese studie gedoen. In daardie tyd het hy ook vir Westelike Provinsie rugby gespeel. Hy is in 1906 vir die eerste Springbokspan, met Paul Roos as kaptein, gekies wat na die Britse Eilande getoer het. Stegmann… Lees Meer »

STEFANUS

STEFANUS was een van die sewe mans wat gekies is om die Grieks*sprekende Joodse* Christene* se weduwees in Jerusalem* te versorg (Hand 6:5). Hierdie groep kla dat hulle afgeskeep word in die daaglikse versorging. Deur die Here* se genade het Stefanus ’n kragtige bediening* gehad, wat ook wonders* en tekens ingesluit het. Lede van die… Lees Meer »

STEFANAS

STEFANAS was die hoof van ’n huishouding in Korinte*, wat waarskynlik uit verskeie manlike en vroulike gesinslede, vrygemaakte slawe en moontlik selfs slawe* bestaan het. Hy is een van die min mense wat deur Paulus* self gedoop is (1 Kor 1:15-16; 16:15-17). 1 Kor 16:15 verwys na Stefanas se huishouding as die eerstelinge* of eerste… Lees Meer »

STEENKAMP, WILLEM PETRUS

STEENKAMP, WILLEM PETRUS (1879–1956) is in die Calvinia-distrik gebore. Hy het arm grootgeword en was lewenslank ’n kampvegter teen armoede*. Ná sy teologiese studie aan die Universiteit van Stellenbosch het hy sy doktorsgraad in 1910 aan die Vrije Universiteit* in Amsterdam behaal oor die agnostisisme* van Herbert Spencer. Dit was die eerste proefskrif ooit in… Lees Meer »

STEENKAMP, JOHANNES ANDRIES JACOBUS (ANDRIES)

STEENKAMP, JOHANNES ANDRIES JACOBUS (ANDRIES) (1907–1972) het in 1931 sy teologiese studie aan die Sendinginstituut* op Wellington voltooi. Hy het later ook BEcon en MTh verwerf. Hy het sy bediening* as hulpleraar van Keimoes en Kanoneiland begin en was agtien maande aan die Bethesda-normaalskool naby Pietersburg verbonde. Hy was vanaf 1935 leraar* van die sending*gemeentes… Lees Meer »

STEENBOK

STEENBOK. Kyk by: Diere van die Bybel.

STEEKVLIEË

STEEKVLIEË. Kyk by: Diere van die Bybel.

ST BERNADETTE

ST BERNADETTE. Kyk by: Soubirous, St Bernadette.

STATUS CONFESSIONIS

STATUS CONFESSIONIS, “staat van belydenis”, is ’n tegniese kerklike term wat gebruik word wanneer die waarheid van die evangelie* na die oordeel van die kerk* bedreig word deur ’n bepaalde dwaling/dwaalleer*. Die afkondiging van ’n status confessionis beteken dat oor dié bepaalde saak nie meer ’n verskil van mening kan bestaan sonder dat die evangelie… Lees Meer »

STATISTIEK

STATISTIEK. In die vroegste indeling van die teologiese* wetenskap was daar ’n afdeling “statistiek” vir daardie deel waar die Christelike kerk* oor die wêreld beskryf word. ’n Belangrike element van hierdie beskrywing sou die getalle wees. Mettertyd het die woord statistiek egter slegs aan hierdie numeriese aspek gekoppel geraak. Een van die grondleggers van die… Lees Meer »

STATEBYBEL

STATEBYBEL. Jan van Riebeeck* en sy gevolg het met hulle aankoms in die Kaap in 1652 waarskynlik nog van die “nuwe vertaling” gepraat as hulle van die Bybel* praat, want die Statenvertaling of Statenbijbel waarmee hulle hier aangekom het, was toe minder as vyftien jaar in gebruik. Die Sinode van Dordrecht* (1618–1619) het ná ’n… Lees Meer »

STAMSELNAVORSING

STAMSELNAVORSING. Selle begin verdeel ná bevrugting. Stamselle is selle wat nog nie gedifferensieer het nie en daarom die potensiaal het om in enige soort sel te ontwikkel. Daarom kan hulle in ’n liggaam met selle wat nie meer werk nie, die nie-funksionerende selle vervang. Stamselnavorsing het ten doel om vas te stel op watter maniere… Lees Meer »

STALIN, JOSEF VISSARIONOWITSJ

STALIN, JOSEF VISSARIONOWITSJ (1879–1953) se oorspronklike familienaam was Djugashvili maar is later na Stalin (staal) verander om by sy openbare beeld aan te pas. Hy is in Georgië gebore en sou aanvanklik ’n priester*1 word, maar met sy blootstelling aan rewolusionêre idees in sy studietyd by die teologiese seminarium, is hy in 1899 geskors. Hierna… Lees Meer »

STAKINGS

STAKINGS. Kyk by: Verset / Stakings.

STADTMISSION

STADTMISSION, ’n Luthers-georiënteerde groepering, rig sigself veral op Duitssprekendes wat in Suid-Afrika woon. Hulle het ongeveer 1 000 lidmate. Hulle hoofkantoor is in Garsfontein, Pretoria. (Kyk by: Lutheranisme.)  

STADSENDING

STADSENDING. Een van die kenmerke van ons tyd is die vinnige proses van verstedeliking. Die meeste mense op aarde leef in stede en groot dorpe. Ongeveer 70% van die inwoners van Afrika* is reeds stedelinge. Tradisioneel was die sending* veral op die platteland gerig en op die geestelike en fisieke behoeftes van plattelanders. Die stede… Lees Meer »

STAAT

STAAT. Daar bestaan drie hoofstrome van staats- of regeringsvorms. Eerstens: ’n Eenmansregering (outokrasie/monargie). Dikwels ontaard so ’n regering in ’n diktatuur. Die Ou-Testamentiese* koningskap met sy teokrasie* is te uniek om dit hier tuis te bring. Tweedens is daar verskillende (oorvleuelende) vorms van minderheidsregering wat wissel van ’n aristokrasie (regering deur adellikes, belangrikes of wyses… Lees Meer »

SPYKERSKRIF

SPYKERSKRIF is eerste in Sumerië* gebruik en het geleidelik van hiërogliewe (prentjies) na ’n meer gestileerde spykervormige skryfsisteem verander. Die tipiese wigvorm is gemaak deur die punt van ’n stilus in ’n nat kleitablet te druk. Aanvanklik is in kolomme van bo na onder geskryf, maar later is die karakters op hulle sye gedraai en… Lees Meer »

SPURGEON, CHARLES HADDON

SPURGEON, CHARLES HADDON (1834–1892) was een van die suksesvolste gemeente*leraars* in die Westerse kerk* sedert die Reformasie*. Gebore uit ’n geslag Independente of Kongregasionalistiese* puriteine*, word hy, ná sy bekering* in 1850, ’n Calvinistiese* Baptis*. Van Oktober 1851 dien hy as deeltydse leraar van ’n klein gemeente buite Cambridge, waar sy werk so geseën word,… Lees Meer »

SPRINKANE

SPRINKANE. Kyk by: Diere van die Bybel.

SPREUKE VAN SALOMO (BYBELBOEK)

SPREUKE VAN SALOMO (BYBELBOEK) bevat in sy Hebreeuse* formaat 31 hoofstukke. Die openingswoorde skryf die versameling spreuke aan Salomo* toe. Navorsing het egter getoon dat dit hier gaan oor ’n versameling van spreuke wat oor eeue heen ontwikkel het en wat deel was van die internasionale wysheid*. Samestelling van Spreuke: Die boek is opgebou uit… Lees Meer »

SPREEK IN TALE

SPREEK IN TALE. Kyk by: Glossolalie, en: Tale (tonge).

SPORT EN GODSDIENS

SPORT EN GODSDIENS. “Sport” word deur die HAT (2015) saaklik gedefinieer as: “1. Liggaamsbeweging/liggaamsoefening as ontspanning. 2. Spel waarby liggaamsbeweging /liggaamsoefening te pas kom; fisieke aktiwiteit waarin mense met mekaar meeding”. Aangesien die Christelike etiek* die gelowige* se verantwoordelikheid teenoor sy liggaam (as tempel van God) beklemtoon, spreek dit vanself dat ’n Christen* geredelik aan… Lees Meer »

SPOELSTRA, BOUKE

SPOELSTRA, BOUKE (1927–), wat as kerkhistorikus en kerkregtelike aan die Teologiese Skool van die Gereformeerde Kerke* op Potchefstroom verbonde was, was voorheen professor vir die teologiese opleiding van swart Gereformeerde Kerke-studente te Hammanskraal. Spoelstra het in die voetspore van JP Jooste, GPL van der Linde en VE d’Assonville* gevolg, en voortgebou op hulle basiswerk veral… Lees Meer »

SPIRITUALITEITSMODELLE

SPIRITUALITEITSMODELLE. Ben du Toit* onderskei ses “spiritualiteitsmodelle” (dit wil sê, maniere waarop mense hulle geloof ervaar) wat in ’n mate verskil van Dale Cannon s’n (Kyk by: Spiritualiteit). Uiteraard kom elemente van meer as een vorm van spiritualiteit by die meeste Christene* voor. Min beleef hulle godsdiens nét volgens die een of ander “model”. ’n… Lees Meer »

SPIRITUALITEIT

SPIRITUALITEIT. In gereformeerde* kring is die term “vroomheid” dikwels in die verlede gebruik as verwys is na wat ons vandag “spiritualiteit” noem. Beide terme wek egter agterdog as dit sinoniem beskou word met wêreldvreemdheid, indiwidualisme, sentimentaliteit, en ’n skeiding van die “geestelike” en die “stoflike”. ’n Gereformeerde spiritualiteit omsluit altyd die hele Christelike lewe: gebed*… Lees Meer »

SPIRITUALISME

SPIRITUALISME. Die agtergrond van spiritualisme is dat die werklikheid uit twee dele bestaan: die gees en geestelike (onsigbare) dinge, en die fisiese of materiële dinge. Spiritualisme lê die nadruk op die geestelike/onsigbare dinge, en ag die fisiese/materiële dinge minder belangrik. Ons ken dit in minstens die volgende twee vorms. Die Christian Science is die bekendste… Lees Meer »

SPIRITISME

SPIRITISME is die oortuiging dat ons kontak kan hê met die geesteswêreld. Ons weet almal van hekse, towenaars, mense wat heldersiende is of met die helm gebore is, mediums, sieners, fortuinvertellers, waarsêers, sangomas. Uit die Bybel* is die bekendste voorbeeld die heks (die “dodebesweerster”) van Endor (1 Sam 28:7 en volgende verse). Uit die Griekse… Lees Meer »

SPINNEKOPPE

SPINNEKOPPE. Kyk by: Diere van die Bybel.

SPIJKER, JOHANNES

SPIJKER, JOHANNES (1792–1865) het in Amsterdam en aan die Universiteit van Utrecht gestudeer. Hy word in 1816 deur die provinsiale kerkbestuur van Noord-Brabant gelegitimiteer en vir diens in die Kaapse Kerk* georden. Hier dien hy agtereenvolgens in die gemeentes* van Swellendam (1817–1823), Hottentotsholland in Somerset-Wes (1823–1829) asook Swartland by Malmesbury (1829–1834) en as derde leraar*… Lees Meer »

SPIES, CARELLINA PIETERNELLA (LINA)

SPIES, CARELLINA PIETERNELLA (LINA) (1939–) is op Harrismith gebore. Haar doktorale proefskrif handel oor DJ Opperman*. Tussen 1971 en 2017 publiseer sy elf digbundels. As digter beoefen sy ’n persoonlike poësie met ’n sterk outobiografiese element. Kinderloosheid, die kind, die beminde, die teleurstelling in die liefde, en bepaalde plekke kom dikwels in haar poësie voor. Sy… Lees Meer »

SPENER, PHILIP JAKOB

SPENER, PHILIP JAKOB (1635–1705) is saam met August Francke* een van die bekendste piëtiste of vroomheidsteoloë in die Duitse konteks van die 18de eeu. Hierdie beweging van Duitse piëtisme moet in samehang met die Engelse puritanisme* en die Nederlandse gereformeerde* piëtisme* of Nadere Reformasie* uit dieselfde era beskou word. Spener het teologie* in Straatsburg studeer,… Lees Meer »

SPANGENBERG, IZAK JACOBUS JOHANNES (SAKKIE)

SPANGENBERG, IZAK JACOBUS JOHANNES (SAKKIE) (1951–) voltooi sy aanvanklike teologiese studie aan die Universiteit van Stellenbosch en word in 1977 as proponent* in die NG Kerk* gelegitimeer (Kyk by: Legitimasie). Hy word in 1979 lektor in Bybelkunde aan die Randse Afrikaanse Universiteit en in 1987 professor in Ou Testament* by Unisa. Hy spits hom toe… Lees Meer »

SPAN

SPAN. Kyk by: Mate, gewigte, geld.

SPADEREËN-KERK

SPADEREËN-KERK se hoofsentrum in Suid-Afrika is in Benoni by die sogenaamde Jatniel-kompleks. Hulle staan in die anabaptistiese* tradisie, en is veral bekend vir hulle vrouelidmate wat blou rokke dra. Hulle het in 1928 van die Apostoliese Geloofsending* afgeskei en in hulleself die eerste druppels van die spadereën (’n ou Nederlandse woord vir laat reën) van… Lees Meer »

SOWETO-OPSTANDE

SOWETO-OPSTANDE het in 1976 in dié swart woongebied vlakby Johannesburg plaasgevind. Dit was, naas die Sharpeville-opstande van 1960, een van die belangrikste reële maar ook simboliese opwellings van die swart bewussynsbeweging* in Suid-Afrika. Uiteindelik het hierdie opwellings hulle kulminasie in die onderhandelings vanaf 1990 en die oorgang van die “ou” na die “nuwe” Suid-Afrika in… Lees Meer »

SOWETO GOSPEL CHOIR

SOWETO GOSPEL CHOIR het in 2007 die gesogte Grammy-toekenning in die kategorie Best Traditional World Music vir hulle tweede album, Blessed, ontvang. Die toekenning is in Los Angeles gedoen. Die koor, wat toe uit 26 lede bestaan het met David Mulovhedzi as musikale regisseur en Lucas Boks as dirigent, is in 2002 gestig nadat lede… Lees Meer »

SOUTHERN CROSS

SOUTHERN CROSS is in Oktober 1920 vir die eerste keer gepubliseer as ’n weeklikse koerant vir Suid-Afrika se Katolieke* gemeenskap. Van daardie datum af het dit weekliks verskyn. Wyle kardinaal Owen McCann* was die bekendste redakteur – in die 1940’s en weer ná sy aftrede as aartsbiskop* van Kaapstad in die laat-1980’s en vroeë-1990’s. Die… Lees Meer »

SOUTHERN AFRICAN EVANGELISTIC MISSION

SOUTHERN AFRICAN EVANGELISTIC MISSION is ’n evangeliese groepering wat veral in kwaZulu-Natal werksaam is met hulle hoofkantoor in Port Shepstone. Hulle het ongeveer 12 000 lidmate (2015).  

SOUTH AFRICAN CHRISTIAN LEADERSHIP ASSEMBLY (SACLA).

SOUTH AFRICAN CHRISTIAN LEADERSHIP ASSEMBLY (SACLA). In Desember 1976 het, vir die eerste keer in die geskiedenis, kerkleiers uit 50 Afrika-lande in Nairobi byeengekom om te konfereer oor die verkondiging van die evangelie* in Afrika* én oor die verantwoordelikheid van die kerke om die nood van Afrika te help verlig (Pan-African Christian Leadership Assembly –… Lees Meer »

SOUBIROUS, ST BERNADETTE

SOUBIROUS, ST BERNADETTE (1844–1879) was die sieklike en analfabetiese dogter van ’n arm Baskiese gesin naby die Lourdes-grot in die suide van Frankryk wat sowat agtien beweerde verskynings van die maagd Maria*1 by Lourdes belewe het. Dié verskynings het in 1858 begin toe sy en twee maats hout in ’n bos gaan soek het. Volgens… Lees Meer »

SOSIALISME

SOSIALISME is ’n politiek-ekonomiese filosofie* en stelsel wat ontstaan het in felle reaksie op wat beskou is as die onmenslike uitbuiting en verontmensliking van mense (veral die arbeidersklasse) in kapitalistiese samelewings (Kyk by: Vryemarkekonomie). Dit is ’n posisie wat die belange van die indiwidu ondergeskik stel aan dié van die samelewing, en wat daarom die… Lees Meer »

SOSIALE GEREGTIGHEID IN DIE BYBEL

SOSIALE GEREGTIGHEID IN DIE BYBEL. Dit kom as begrip uit die juridiese sfeer en wil die sosiale verhoudings en omstandighede so inrig dat daar geluk en vrede* sal wees, soos die Hebreeuse* woord sjaloom dit tipeer. Dit is God se wil dat mense met Hom en met mekaar “in geregtigheid*” moet lewe. Vanweë die sonde*… Lees Meer »

SOSIALE EVANGELIE (SOCIAL GOSPEL)

SOSIALE EVANGELIE (SOCIAL GOSPEL) is ’n beweging wat in Europa ontstaan het as “Christelike Sosialisme”. In die parallelle beweging daarvan in die VSA, het dit bekend geraak as “Social Gospel”. Dit was ’n Christelike reaksie op die industriële rewolusie se arbeidskwessies, asook die sosiale gevolge daarvan soos armoede*, alkoholisme en kinderarbeid. Deur multidissiplinêre sosiale analise,… Lees Meer »

SONDVLOED

SONDVLOED. Die vrees vir ’n vloed in die vorm van ’n reuse tsoenami of as gevolg van geweldige oorstromings deur aanhoudende reën, is in heelwat antieke kulture deur middel van mitologiese (Kyk by: Mitologie) verhale uitgedruk. Uit die Ou Nabye Ooste is die Babiloniese Gilgamesj*-vloed, die Atramhasisepos en die Noag*-verhaal uit Gen 6:5–9:29 die bekendstes…. Lees Meer »

SONDEVAL

SONDEVAL. Tradisioneel word Gen 3 aangehaal as die sondeval ter sprake kom. Hierdie hoofstuk in die eerste boek van die Bybel* voer die oorsprong van die sonde* terug na die insident tussen die eerste man en vrou na aanleiding van die gesprek wat die vrou met die slang gehad het oor die eet van die… Lees Meer »

SONDE TEEN DIE HEILIGE GEES

SONDE TEEN DIE HEILIGE GEES is een van die heel moeilikste sake in ons geloof. Daar is twee besondere probleme: die feit dat dit ’n sonde* is wat nie vergewe* kan word nie, waardeur ’n geweldige emosionele las op mense gelaai word wat vermoed dat hulle dit dalk gepleeg het, en die feit dat dit… Lees Meer »

SONDEOFFER

SONDEOFFER. Kyk by: Offers en offerandes.

SONDE

SONDE. Gen 1–11 is in die geskiedenis dikwels gebruik om die basiese trekke van sonde weer te gee. Hiervolgens het sonde sowel ’n indiwiduele dimensie wat vertikaal (Gen 3:1-24) én horisontaal (Gen 4:2-16) voltrek word, as ’n kollektiewe dimensie wat ook horisontaal (Gen 6:1-4) én vertikaal (Gen 11:1-9) plaasvind. Die Bybel verklaar egter nêrens die… Lees Meer »

SONDAGSKOOL

SONDAGSKOOL. Dié term, afkomstig van die in Engelse kerke gebruiklike “Sunday school”, is jare lank ook in Afrikaanse gereformeerde* kringe (by name die NG Kerk*) gebruik vir die gereelde kerklike geloofsonderrig van kinders (dooplidmate*) wat gewoonlik op Sondae plaasvind. Mettertyd is dit om verskillende redes in die amptelike kerktaal vervang met “kategese”*, hoewel “Sondagskool” in… Lees Meer »

SONDAG

SONDAG. Keiser Konstantyn* het in 321 nC verklaar dat die “dag van die son” ’n amptelike rusdag sou wees. Die Russies-Ortodokse (Kyk by: Grieks-Ortodokse teologie) tradisie noem Sondag “Opstandingsdag”. Hoewel Christene* blykbaar reeds aan die einde van die eerste eeu gereeld op hierdie dag bymekaar gekom het – waarskynlik voor dagbreek en dalk in die… Lees Meer »

SONDAAR

SONDAAR. Volgens die belydenisskrifte* van gereformeerde* kerke is alle mense van nature sondaars. As gevolg van die ongehoorsaamheid van die eerste mense in die paradys*, word almal sedertdien in sonde* ontvang en gebore. Daar is net Een wat nié as sondaar in die wêreld gekom het nie, en wat self ook nooit gesondig het nie,… Lees Meer »

SOLOMON, SAUL

SOLOMON, SAUL (1817–1892), was een van die eerste studente van die “Suid-Afrikaanse Kollege”. Hy verlaat die skool weens finansiële redes en werk by die drukker, George Greig. In 1847 neem hy en ’n broer die besigheid oor en van 1857–1885 druk hulle onder andere die Cape Argus, waarvan hy van 1863–1881 ook die eienaar was…. Lees Meer »

SÖLLE, DOROTHEE

SÖLLE, DOROTHEE (1929–2003) is ’n Duitse vroue-teoloog wat teologies weerstand gebied het teen alle vorms van onderdrukking. Sy het aan die Universiteit van Keulen in teologie* studeer, en haar doktorsgraad behaal oor die verhouding tussen teologie en poësie. In 1954 trou sy met ’n kunstenaar, Dietrich Sölle. Sy raak al hoe meer by politieke sake… Lees Meer »

SOKKA GAKKAI

SOKKA GAKKAI. Kyk by: Nuwe godsdienstige bewegings (nie-kerklik).

SOGA, TYO

SOGA, TYO (1829–1871) se pa was ’n raadgewer van die Xhosa*-opperhoof, Ngqika, sy ma ’n oortuigde Christen* wat haar geloof* met haar seun gedeel het. Ná sy hoërskoolopleiding te Lovedale*, is hy in 1846 na Glasgow, Skotland, waar hy as onderwyser opgelei is. By sy terugkeer na die Ciskei het hy die sendelinge* in die… Lees Meer »

SOFAR

SOFAR is een van Job* se drie vriende wat hom kom bystaan het nadat hy alles verloor het (Job 2:11; 11; 20; 42:7-9). Niks is oor hom bekend nie, behalwe dat hy uit Naäma was. Dit is ’n stad in die stamgebied van Juda* (Jos 15:41). Sofar se “logika-”redenasies haal hom die gramskap van God… Lees Meer »

SODOM EN GOMORRA

SODOM EN GOMORRA was twee stede naby die Dooie See. Hulle word in een asem genoem, maar Sodom kom meer prominent voor. Die name van dié stede figureer op ander plekke in die Bybel*, maar die bekendste verhaal is die een in Gen 18–19. God wou die stede vernietig, want hulle sonde* is groot (Gen… Lees Meer »

SÖDERBLOM, LARS OLOF JONATHAN (NATHAN)

SÖDERBLOM, LARS OLOF JONATHAN (NATHAN) (1866–1931). Hoewel uit ’n piëtistiese (Kyk by: Piëtisme) ouerhuis, het Söderblom bekendheid verwerf as Sweedse godsdienshistorikus en pionier van die ekumeniese* beweging. Hy het in Uppsala studeer en word as Lutherse* pastoor georden in 1893. As briljante navorser oor die Verre-Ooste het hy aan die Sorbonne (Parys, Frankryk) gepromoveer, en… Lees Meer »

SOCINUS, FAUSTUS PAULUS

SOCINUS, FAUSTUS PAULUS (1539–1604) en sy ouer neef Lelio Socinus (1526–1562) was die grondleggers van die Socinianisme. Hulle stelsel kan kortliks omskryf word as Pelagiaans-Scotisties en krities humanisties. Alles word gemeet aan die maatstaf van die gesonde rede. Wat daarmee in stryd is, word verwerp. In die Godsleer was hy ’n volstrekte en oortuigde Unitariër*…. Lees Meer »

SNYMAN, DWIGHT RANDOLPH

SNYMAN, DWIGHT RANDOLPH (1891–1978) het sy teologiese opleiding van Princeton Theological Seminary ontvang en het daarna in 1923 in Louisville, Kentucky gepromoveer en is daar gelegitimeer. Tydens sy studietyd in Princeton was prof Gresham Machen ’n vooraanstaande teoloog wat gewaarsku het teen die gevaar van teologiese liberalisme. Hierdie blootstelling het later in sy bediening ’n… Lees Meer »

SMUTS, MICHAEL JOHANNES (MIKE)

SMUTS, MICHAEL JOHANNES (MIKE) (1919–1996), was ’n begaafde mens en predikant*. As talentvolle sportman speel hy losskakel vir Grens se onder 19-rugbyspan. Tydens sy teologiese studie is hy drie jaar lank kaptein van die Universiteit van Pretoria se eerste krieketspan. Hy was ’n tekenaar vir die Suid-Afrikaanse Spoorweë toe hy sy roeping om predikant te… Lees Meer »

SMUTS, JAN CHRISTIAN

SMUTS, JAN CHRISTIAN (1870–1950) is, soos DF Malan*, sy opvolger as eerste minister van die Unie van Suid-Afrika, op ’n plaas by Riebeeck-Wes gebore. Hy is as seun deur opwekkingspredikers beïnvloed en was in ’n stadium Malan se Sondagskoolonderwyser. Smuts het in 1891 BA in letterkunde en wetenskap behaal en het sy studie aan die… Lees Meer »

SMITH, PIETER ERNST SCHOLTZ (PIET)

SMITH, PIETER ERNST SCHOLTZ (PIET) (1915–1996) sal onthou word as die eerste en langjarige (1964–1988) sending*sekretaris van die Algemene Sinode van die NG Kerk*. In daardie hoedanigheid het hy grondleggende bydraes gelewer in die vestiging van die algemene strukture en beleid vir die sending van die NG Kerk. Hy het veral as skakel gedien met… Lees Meer »

SMITH, NICOLAAS JOHANNES (NICO)

SMITH, NICOLAAS JOHANNES (NICO) (1929–2009) het aan die Universiteit van Pretoria studeer en was predikant* van Benoni-Noord en Potchefstroom voordat hy en ’n paar ander jong predikante van die NG “Moederkerk” hulle in 1957 vir die sending* beskikbaar gestel het. Hy is na die Sibasa-sendingwerkkring. Later was hy ’n tyd lank die Noord-Transvaalse predikant in sinodale… Lees Meer »

SMITH, HENDRIK JOHANNES (HENNIE)

SMITH, HENDRIK JOHANNES (HENNIE) (1944–) het op Kuruman gematrikuleer en in Bloemfontein, Stellenbosch en Pretoria teologie* en sosiologie bestudeer. Hy was predikant* van NG Kerk*- gemeentes in die Vrystaat en Transvaal voordat hy in 1980 by die Hugenote Kollege* as dosent in sosiologie aangestel is. In 1991 sluit Smith by die Afrikaanse Protestantse Kerk (AP… Lees Meer »

SMIT, JOHANNES JACOBUS (JOHAN)

SMIT, JOHANNES JACOBUS (JOHAN) (1943–2016) het op Stellenbosch studeer, ’n kort rukkie in Hebreeus* klasgegee, NG predikant geword van Wynberg, Bellville-Oos en Helderberg, raadgee-briewe en rubrieke in kerklike tydskrifte begin skryf en in die 1970’s sy eerste boek gepubliseer: die Bybelkor*-kursus oor Amos*, As die Leeu brul. Dit is opgevolg met tientalle publikasies: vir die… Lees Meer »

SMIT, STEPHANUS SEBASTIAAN (FANIE)

SMIT, STEPHANUS SEBASTIAAN (FANIE) (1935–) het ’n lang verbintenis met die radio. Na voltooiing van sy teologiese studie aan die Universiteit van Stellenbosch, was hy vier jaar lank betrokke by die NG Kerk* se sending*werk in Malawi waar hy godsdienstige programme vir die plaaslike kerk vervaardig het. In 1970 is hy na Birchleigh beroep en in 1973 aanvaar hy die pos… Lees Meer »

SMIT, HUIBERTA JOHANNA MARIA (BERTA)

SMIT, HUIBERTA JOHANNA MARIA (BERTA) (1926–1997) is op Hopefield gebore. Sy werk mettertyd in Kaapstad as redakteur van Naweekpos en uitgewersredakteur by NG Kerk-uitgewers. Sy sluit in haar romankuns by die Sestiger-vernuwing in die Afrikaanse prosakuns aan – met onder meer die deureenskuiwing van verhaalvlakke en ’n achronologiese volgorde van gebeure – en verbeeld sodoende… Lees Meer »

SMIT, FRANCINA JEANETTA (NINA)

SMIT, FRANCINA JEANETTA (NINA) (1944–), ’n gebore Clanwilliammer, is een van die produktiefste en waarskynlik die gewildste skrywer van geestelike boeke vir vroue in Afrikaans. Van Smit het tientalle publikasies verskyn, veral gerig op vroue en dogters. Sy skryf troosboeke (Skuiling teen hartseer, Skuiling teen swaarkry, Skuiling teen vrees), boeke vir geestelike versterking (As u… Lees Meer »

SMIT, ERASMUS

SMIT, ERASMUS (1778–1863) is in Amsterdam gebore waar hy ’n kort teologiese opleiding by die Nederlandsche Zendelinggenootschap gehad het. Die sending*nood in Suid-Afrika het die direkteure van die genootskap genoodsaak om Smit en twee ander sendelinge* vroeër as gebruiklik in te seën en in 1802 na die Kaapkolonie te stuur. Smit het dus nie die… Lees Meer »

SMIT, DIRK JACOBUS

SMIT, DIRK JACOBUS (1951–) is ’n boorling van Moorreesburg. Hy behaal al sy formele kwalifikasies aan die Universiteit van Stellenbosch, wat ’n MA in filosofie insluit. Hy promoveer in dogmatiek* in 1979. Smit is getroud met Ria, dogter van Willie en Elizabeth Jonker (Kyk by: Jonker, WD) . Hy is ’n geordende leraar van die… Lees Meer »

SMIRNA

SMIRNA is een van die oudste stede aan die weskus van Klein-Asië wat ook een van die belangrikste handelstede in die gebied geword het weens sy uitstekende ligging as hawestad op ’n belangrike handelsroete. Dit was ’n deel van antieke Griekse politieke groeperings totdat dit deur die Lidiese koning Aljattes vernietig is. Die stad is… Lees Meer »

SMIJTEGELT, BERNARDUS

SMIJTEGELT, BERNARDUS (1665–1739) is veral bekend vir sy betrokkenheid by die Nederlandse kerklike en teologiese stroming van die Nadere Reformasie* wat uiteindelik ook op die Suid-Afrikaanse kerklike en teologiese ontwikkeling ’n groot invloed uitgeoefen het. Hy was die skrywer van godsdienstige en geestelike begeleidingsliteratuur, waaronder die bekende Gekrookte riet. Hy was deel van ’n groep… Lees Meer »

SMARAG

SMARAG. Kyk by: Juwele en edelstene.

SMALL, ADAM

SMALL, ADAM (1936–2016) is op Wellington gebore en debuteer as digter met Verse van die liefde (1957) waarin die verhouding tussen God en mens en mens en mens verwoord word en die digter te kenne gee dat liefde die oplossing bied vir alle probleme, ook dié tussen rasse. Sy belangrikste digbundels volg in die 1960’s… Lees Meer »

SLEUTELMAG

SLEUTELMAG. Die Here* Jesus* het aan die apostel Petrus*, ná sy belydenis dat Jesus die Seun* van God is, die sleutelmag gegee (Matt 16:19). Met “sleutelmag” word bedoel die amptelike volmag (gesag) wat die kerk* het om, op grond van die belydenis dat Jesus die Christus*, die Seun van die lewende God, is, aan mense… Lees Meer »

SLAWERNY

SLAWERNY is ’n sosiale gebruik waardeur mense deur ander as eiendom besit word terwyl hulle hulle basiese regte ontneem word. Hulle is objekte van die reg, nie subjekte nie. Slawe is in die geskiedenis veral gebruik om harde fisieke arbeid te verrig. Slawerny in Bybelse tye. In antieke (ook Bybelse*) tye was dit normale praktyk… Lees Meer »

SLANGE

SLANGE was volop in die Palestynse* landskap, en verskeie soorte word regdeur die Bybel* vermeld. Weens hulle giftigheid, verraderlikheid en hipnotiese aantrekkingskrag is hulle gevrees en word slange in ’n verskeidenheid negatiewe metafore* gebruik. In die Ou Nabye Ooste is slange dikwels met wysheid (magie), vrugbaarheid, onsterflikheid, maar ook met chaos en dood* geassosieer. In… Lees Meer »

SLAAF VAN CHRISTUS

SLAAF VAN CHRISTUS. Ongeveer 85-90% van die bekende wêreld se inwoners in die eerste en tweede eeu nC was slawe*. ’n Slaaf was die eienaar se ekonomiese bate en wettige eiendom. Hulle is as menslike gereedskap beskryf. Israel* was dienaars*/slawe van die Here* wat hulle uit Egipte* bevry het (Lev 25:55), en moes Hom onverdeeld… Lees Meer »

SLAAF

SLAAF. Kyk by: Dienaar; kyk ook: Slawerny, en: Slawe aan die Kaap.

SKULDOFFER

SKULDOFFER. Kyk by: Offers en offerandes.

SKULDLAS VAN ARM LANDE

SKULDLAS VAN ARM LANDE. Daar is ’n aantal arm lande in die wêreld, waarvan verreweg die meeste in Afrika* is, wat dit bykans onmoontlik vind om uit die wurggreep van hulle buitelandse skuld te kom. In die 1990’s het die Wêreldbank vasgestel dat van die 54 lande wat as “lae inkomste”-lande geklassifiseer kan word, daar… Lees Meer »

SKULDBELYDENIS

SKULDBELYDENIS. Die gedagte dat ’n mens skuld voor God vanweë sonde* bely, was nog altyd ’n wesenlike deel van die Christendom* se geloof*oortuigings. Dit vorm ook ’n belangrike onderdeel van die gereformeerde* blik op die lewe. Volgens Luther* is ons hele lewe boetedoening, omdat ons geheel en al skuldig staan voor God. Net so is… Lees Meer »

SKULD

SKULD. Die Bybel* laat geen twyfel daaroor nie dat die mens skuldig staan voor God as gevolg van sy sonde*. Dit gaan egter oor meer as die skuld waarvoor iemand persoonlik verantwoordelik is omdat hy of sy teen God gesondig het. Reeds die feit dat ons “van nature” sondig is, maak ons skuldig voor God,… Lees Meer »

SKRYFGOED, PAPIRI

SKRYFGOED, PAPIRI. In die Bybelse tyd is op verskillende soorte materiaal geskryf. Permanente inskripsies is met ’n beitel op klip gegraveer (Jos 8:32). Soms is klip voorberei om met ink daarop te skryf (Deut 27:2-3). Moses* bring plat klippe van die berg af (Eks 31:18). Kleitablette, tablette van hout (met was bedek) of ivoor is… Lees Meer »

SKRIFUITLEG

SKRIFUITLEG. Die kerke van die Kerkhervorming* beskou die Bybel* as die gesagvolle bron waarin God se Woord* – sy openbaring aan ons oor die evangelie* van Jesus* Christus*– gevind kan word. Ons geloof* is dus gegrond op die Skrif*. Daarom is Skrifuitleg ’n sentrale aktiwiteit in Protestantse* kerke. Daar word ook groot klem gelê op… Lees Meer »

SKRIFGESAG

SKRIFGESAG. Die gesag van die Bybel* is geheel en al afhanklik van sy oorsprong. God het daarvan sy Woord gemaak en daarom dra dit gesag (Kyk by: Outopistie). Die gesag van die Bybel kan nie bewys word nie, maar net in geloof* aanvaar word. Die Heilige Gees* wat in die eerste plek die Skrif* geïnspireer*… Lees Meer »

SKRIFGELEERDES

SKRIFGELEERDES is ’n term vir verskillende groepe in Bybelse* tye: sekretarisse (Hebreeus* soferim, Grieks* grammateis), kenners van Moses* se wet* (Grieks nomodidaskaloi). In antieke tye speel sekretarisse ’n belangrike rol as optekenaars van wette, geskiedenis, koninklike raadgewers, astroloë, ens. In die Ou Testament* lees ons van sekretarisse wat as boekhouers en registerhouers optree (2 Kon… Lees Meer »

SKRIFGEBRUIK IN DIE ETIEK

SKRIFGEBRUIK IN DIE ETIEK het te doen met die benutting van die Skrif* om ’n oordeel te gee oor watter optrede moreel* is, of om ’n bepaalde optrede as moreel te regverdig. Dit kom voor by alle Christelike kerke, aangesien die Skrif* in die Christelike geloof* ’n grondliggende rol speel. Nie alle kerke glo egter… Lees Meer »

SKRIFBEWYS

SKRIFBEWYS. ’n Grondbeginsel van die gereformeerde* teologie* is dat hy hom vir elke leerstuk* op die Heilige Skrif* moet kan beroep. Alhoewel daar nie bewys kan word dat die Bybel* die Woord van God* is nie, is dit ’n geloofsuitgangspunt. Daarom is ’n beroep op tersaaklike Skrifgedeeltes wat volgens erkende hermeneutiese reëls (Kyk by: Hermeneutiek)… Lees Meer »

SKRIFBESKOUING (2)

SKRIFBESKOUING (2). Nie alles in die Bybel* is op dieselfde vlak van gesag of durende betekenis nie. Nogtans vorm al die boeke van die Bybel tesame ’n geheel waaraan die kerk* reeds vroeg in die Christelike era ’n gesaghebbende betekenis en gesag toegeken het – as erkenning dat hierdie versameling van dokumente die beste uitdrukking… Lees Meer »

SKRIFBESKOUING (1)

SKRIFBESKOUING (1). Hoe iemand oor die Bybel* dink, bepaal uiteindelik sy lewens- en wêreldbeskouing. Gereformeerdes* aanvaar meestal dat die Skrif* tot stand gekom het deurdat die Here* mense uit verskillende vroeë tye – met al hulle begaafdhede en beperkings – gelei het om sy boodskap vir hulle eie en later tye te boek te stel… Lees Meer »

SKRIF

SKRIF. Kyk by: Heilige Skrif; ook: Bybel.

SKOTSE PREDIKANTE

SKOTSE PREDIKANTE. Die tweede Britse besetting van die Kaap (1806) het meegebring dat ’n sterk Engelse teenwoordigheid onder meer weerspieël is in die Britse goewerneurs, hulle amptenary en taalvoorkeure. Dit het later alle fasette van die samelewing ingrypend beïnvloed.. ’n Doelbewuste verengelsingsproses het reeds teen 1812 onder leiding van lord Charles Somerset begin. Dit het… Lees Meer »

SKOLASTIEK

SKOLASTIEK beteken die teologie* van die “skool”. Dit verwys na die verskuiwing in die 13de eeu van teologiebeoefening vanaf die kloosters* na universiteite. Skolastiese teologie was nie alleen skolasties in die institusionele lokalisering daarvan nie, maar sou voortaan veral gekenmerk word deur die begeerte om ’n wetenskap te wees. Dit het eerstens saamgehang met die… Lees Meer »

Skisofrenie

Skisofrenie. Dié begrip en konsep kom van ’n Switserse psigiater, Eugene Bleuter. Letterlik beteken dit “gespletenheid van die psige”. Dit verwys na ’n komplekse geheel van ingewikkelde versteurings in reaksiepatrone gedurende verskillende lewensfases. Skisofrenie beskryf ’n kortsluiting tussen rasionele insig en innerlike belewing sonder behoorlike integrasie. ’n Splitsing tussen assosiasie-skakels ontstaan, gedrag disintegreer, daar is… Lees Meer »

SKINDER

SKINDER is die kwaadwillige verspreiding van gerugte oor iemand wat die bespreekte persoon se goeie naam benadeel, dikwels met die doel om sensasie te ontlok. Die Bybel* waarsku op verskeie plekke direk en indirek teen hierdie praktyk (Eks 20:16; Jak 3:1-12; 1 Kor 13:4-7; Rom 14:10-12; Ef 4:25, 29; 5:12-14; Spr 26:22-23; 25:8-10). Die teologiese… Lees Meer »

SKILDERKUNS EN GODSDIENS

SKILDERKUNS EN GODSDIENS. So te sê al die beroemde Westerse kunswerke in alle meduims – beeldhouwerk, skilderkuns op doek, fresko’s, paneelgravure en argitektuur – wat tussen die 14de en 16de eeu geskep is, het ’n verbintenis met die Katolieke Kerk* en godsdiens*. Die beroemdste werke dateer hoofsaaklik uit die Renaissance*, wat geen formele begin of… Lees Meer »

SKERPIOENE

SKERPIOENE. Kyk by: Diere van die Bybel.

SKEPTISISME

SKEPTISISME is ’n standpunt in die filosofiese kennisleer wat aanvoer dat ons van geen kennisaanspraak ooit heeltemal seker kan wees nie. Die bekendste, en ernstigste, eksponent van hierdie beskouing is die Skotse filosoof van die 18de eeu, David Hume. Hume aanvaar wel dat ’n mens seker kan wees van kennisoordele oor “relations of ideas”, dit… Lees Meer »

SKEPPINGSORDENINGE

SKEPPINGSORDENINGE. Die teorie van die “skeppingsordeninge” (Kyk ook: Natuurreg) gaan daarvan uit dat God bepaalde vaste ordeninge in sy skepping* ingeskep het, wat – ondanks die sondeval* – nog onderhou behoort te word omdat dit uitdrukking gee aan die wil van God en die samelewing teen chaos beskerm. Hierdie teorie het veral in die 20ste… Lees Meer »

SKEPPING, HERSKEPPING, NUWE SKEPPING

SKEPPING, HERSKEPPING, NUWE SKEPPING. Skepping* verwys in die Bybel* na God* se skeppingsdaad deur sy woord*, asook na die produk daarvan (Gen 1–2; Heb 11:3). Dit openbaar God se mag* (Ps 19:2). Die doel van die skepping is dat God geëer word (Op 4:11). Sonde* het tot gevolg dat die skepping in plaas van die… Lees Meer »

SKEPPING (GENESIS)

SKEPPING (GENESIS). ’n Christelike benadering tot die oorsprong van die skepping is ’n saak van geloofsbelydenis: Christene gló dat die sigbare dinge ontstaan het uit wat ons nie sien nie (Heb 11:3; vgl Rom 4:17, Op 4:11). Die Christelike geloof* bely dat die God van Israel, die Vader van Jesus Christus, die Skepper is –… Lees Meer »

SKEIBRIEF

SKEIBRIEF. By egskeiding*, wat in Ou-Testamentiese* tye in sekere omstandighede toegelaat is, moes die man sy vrou* ’n skeibrief (Hebreeus*: sefer keritut) gee (Deut 24:1). Wat presies die inhoud van die brief was, weet ons nie, waarskynlik ’n kort verklaring soos Hos 2:1: “Sy is nie meer my vrou nie, ek is nie meer haar… Lees Meer »

SKEBA, KONINGIN VAN

SKEBA, KONINGIN VAN reis volgens 1 Kon 10:1-13 spesiaal na Israel*3 omdat sy gehoor het van koning Salomo* se groot wysheid en rykdom. Sy bring vir hom kosbare geskenke, en sy vind dat Salomo se wysheid en rykdom selfs die vertellings daaroor oortref. Dit is onseker waar Skeba was en of die koningin van Arabiese… Lees Meer »

SKAPE

SKAPE. Kyk by: Diere van die Bybel.

SJINTOÏSME

SJINTOÏSME. Sjinto, die tradisionele geloofstelsel van Japan, het geen fundamentele belydenisse nie, maar balanseer tussen geweldige respek vir die Japannese kultuur en die onsigbare teenwoordigheid van onnoembare geestelike magte, of kami. Sjinto is die Japannese letters vir kami en weg en beteken dus die weg van en tot die gode. Kami beteken nie noodwendig “god”… Lees Meer »

SJEOOL

SJEOOL. Kyk by: Hel.

SJEFELA

SJEFELA is ’n geografiese term wat in die Ou Testament* met “die Laeveld” vertaal word. Dit is die heuwelland tussen die vlakte van Saron* in die noorde en die bergland van Juda* in die suide en oos van die kusvlakte. Talle verwysings na die Laeveld maak melding van die wildevye wat klaarblyklik volop hier voorgekom… Lees Meer »

SJAMMAI

SJAMMAI. Kyk by: Rabbynse skole.

SJAMANISME

SJAMANISME is een van die wêreld se oudste godsdienste en het voor die Neolitiese periode (8000–300 vC) en die Brons-era (2000–500 vC) ontwikkel. Dit is oorspronklik deur die jag- en versamelgemeenskappe van Siberië en Sentraal-Asië beoefen. Die woord sjaman in Russies beteken “die een wat weet”, of “die een wat opgewonde is, beweeg, of opgehef… Lees Meer »

SITUASIE-ETIEK

SITUASIE-ETIEK is die benadering om ’n deeglike analise van ’n situasie te maak voordat ’n etiese besluit geneem word. Situasie-etiek word teruggevoer na Martin Luther*, maar dit is veral Joseph Fletcher wat dit gedurende die 1960’s gepopulariseer het. Fletcher se siening kom daarop neer dat ’n vaste stel norme* nie genoegsaam is om in die… Lees Meer »

SITER.

SITER. Kyk by: Musiekinstrumente in die Bybel.

SISERA

SISERA was die hoof van die leërmag van koning Jabin* van Kanaän*, wat in Hasor* regeer het. Met sy 900 ysterstrydwaens het hy Israel* vir 20 jaar verdruk, totdat hy deur die rigters Debora* en Barak* verslaan is – klaarblyklik weens die feit dat die Kison* afgekom en die strydwaens weggespoel het. Sisera vlug, maar… Lees Meer »

SISAK

SISAK is ’n farao* van Egipte* (moontlik Sjesjonk I) wat aan Jerobeam *1 toevlug in Egipte* verleen toe hy vir Salomo* gevlug het (1 Kon 11:40). Hy het in die tyd van Rehabeam* Jerusalem* aangeval en baie van die stad se skatte weggevoer (1 Kon 14:25). Sjesjonk I was die stigter van die 22ste dinastie… Lees Meer »

SIRO-EFRALMITIESE OORLOG

SIRO-EFRALMITIESE OORLOG. Koning Peka* van die Noordelike Ryk, Israel*4, wou in die 8ste eeu vC ’n koalisie van magte teen Assirië* op die been bring. Omdat Juda*4 (eers onder leiding van koning Jotam*2 – lees 2 Kon 15:37 – en ná sy dood sy seun Agas* – lees 2 Kon 16:5-9) nie by die koalisie… Lees Meer »

SIRIES

SIRIES is een van die Noordwes-Semitiese tale (Kyk by: Semitiese tale), wat weer in twee groepe verdeel word, Kanaänities* (waaronder Hebreeus*) en Aramees*. Die Aramese groep word verdeel in Oud-Aramees, Wes-Aramees en Oos-Aramees. Siries is een van die belangrikste tale in die Oos-Aramese groep. Die Pesjitta*, die Siriese vertaling van die Bybel*, is een van… Lees Meer »

SIRENIUS, SULPISIUS

SIRENIUS, SULPISIUS (circa 50 vC–21 nC) was volgens Luk 2:2 goewerneur van die Romeinse provinsie (Kyk by: Romeinse Ryk) Sirië toe keiser* Augustus* ’n sensus in die hele ryk gehou het. Buite-Bybelse bronne weet egter van geen sensus in hierdie tyd (4–6 vC) nie, maar wel van ’n sensus in 6/7 nC. Die beste verklaring… Lees Meer »

SIRENE

SIRENE was die hoofstad van die Romeinse provinsie (Kyk by: Romeinse Ryk) Sirenaika in Noord-Afrika (min of meer Libië vandag).  Die naam is ontleen aan die natuurgodin Kirana, wat ook die naam van ’n nabygeleë standhoudende fontein was. Die stad het ontstaan deur die toedoen van Griekse koloniste afkomstig van Tera in die sewende eeu… Lees Meer »

SIRAG, JESUS BEN

SIRAG, JESUS BEN. Kyk by: Wysheid van Jesus Sirag, Die.

SIPRUS

SIPRUS is naas Sisilië en Sardinië die derde grootste eiland in die Middellandse See. Dis geleë tussen Klein-Asië* (noorde), Sirië (weste) en Egipte* (suide). Die klimaat en topografie stel die eiland deur die eeue in staat tot goeie landbou-opbrengste, alhoewel sy eintlike rykdom sy koperneerslae en dennehoutplantasies is. Die Hebreeuse* naam Kittim is waarskynlik afgelei… Lees Meer »

SIPRIANUS

SIPRIANUS (200–258) is in Kartago uit welgestelde heidenouers gebore. Hy het later die biskop* van Kartago geword het. Hy was een van die prominente figure in die kring van die vroeë kerkvaders*. Naas Augustinus* en Tertullianus* was hy die belangrikste teoloog van Noord-Afrika. Hy het aanvanklik retoriek in Kartago bestudeer voordat hy in 246 tot… Lees Meer »

SIPPORA

SIPPORA is die dogter van die Midianitiese* priester Jetro* of Reüel*, vir wie Moses* help om haar kleinvee te laat suip. As vrou van Moses skenk sy geboorte aan twee seuns (Eks 2: 16-22). Sy red Moses se lewe wanneer die Here* hom wil doodmaak. Die voorhuid van haar seun word as teken van die… Lees Meer »

SIONSGESANGE

SIONSGESANGE. Die eerste Sionsgesangebundel het 402 selfstandige bewerkings van psalms, gesange en liedere uit Nederlandse, Engelse en Duitse bronne bevat. Dit is in 1946 amptelik as sangbundel van die NG Sendingkerk* aanvaar. Pastor E Hartwig, leraar van die Rynse Sendinggemeente op Carnarvon, het langer as tien jaar daaraan gewerk. Opeenvolgende Gesangboekkommissies het aan die hersiening… Lees Meer »

SION

SION verwys na verskillende plekke: Dit was die suidoostelike heuwel van Jerusalem* bokant die Gihon* tussen die Kidron*- en Tiropoiondal. Dit was eers ’n vesting van die Jebusiete* wat ná Dawid* se verowering as “Dawidstad*” bekend gestaan het (2 Sam 5:7; 1 Kon 8:1). Ná die oprigting van die tempel1* deur Salomo* op die hoër… Lees Meer »

SINTIGE

SINTIGE. Kyk by: Euodia.

SINOPTIESE EVANGELIES

SINOPTIESE EVANGELIES. Griesbach het al in 1776 Matteus*, Markus* en Lukas* in parallelle kolomme langs mekaar gedruk om dit “saam te sien” (sun + opties = sinopties) omdat hulle soveel opvallende ooreenkomste in detail en opbou, maar ook verskille, vertoon. Markus het 7% unieke inhoud uit 1 500 reëls, en deel 93% met minstens een… Lees Meer »

SINODE VAN VERSOENING

SINODE VAN VERSOENING, 1994. Vroeër in 1994 het die eerste demokratiese verkiesing in Suid-Afrika vreedsaam verloop. Die uitslag het ’n nuwe regering onder pres Nelson Mandela* aan bewind gestel. Alle oë was op die grootste blanke kerk, die NG Kerk*, wat gedurende Oktober van daardie jaar in Pretoria sou vergader om aan gelowiges leiding te… Lees Meer »

SINODE

SINODE. ’n Kerkverband* kan uit verskillende grade van verbandsvorms en verbandsvergaderings bestaan, soos gemeente*verbande, rings*verbande, streeks- (sinodale) verbande en ’n nasionale (algemene sinodale) verband. Die woord “sinode” beteken letterlik die saamloop van paaie en dui op ’n vergadering van gemeentes* uit ’n bepaalde gebied. As verskynsel in die Christelike kerk* is sinodes baie oud. In… Lees Meer »

SINKRETISME

SINKRETISME. Die tradisionele verstaan van die term behels ’n proses of resultaat van ’n proses waarvolgens uiteenlopende elemente van verskillende kulture en/of godsdienste op so ’n manier vermeng geraak het dat die integriteit van die onderliggende patroon in gedrang kom. Dit kan doelbewus of spontaan plaasvind. In eersgenoemde geval kan dit deur eksterne belangeoorwegings gemotiveer… Lees Meer »

SINERGISME

SINERGISME. Dié begrip is afgelei van die Grieks* synergos en beteken letterlik “om saam te werk”.  “Sinergie” dui op samewerking van verskillende dinge/middele/mense/maatskappye sodat die geheeleffek groter is as die som van hulle doeltreffendheid afsonderlik (HAT, 2015). Teologies gesproke verteenwoordig sinergisme die standpunt dat in God se verlossende daad van regverdiging* en in die ervaring… Lees Meer »

SINAI

SINAI kan na twee sake verwys: Dit is die skiereiland tussen Egipte* en Palestina*. Die skiereiland word aan die ooste deur die Golf van Suez begrens en aan die weste deur die Golf van Akeba en die Negevwoestyn. Dit is ’n berg wat in die Sinaiskiereiland geleë is. Dit is die berg waar die Here*… Lees Meer »

SINAGOGE

SINAGOGE is afgelei van die Griekse* woord sunagogé, “vergadering”, in die Septuaginta*, maar dit het ook ’n tegniese betekenis as aanduiding van ’n plek waar Joodse* gelowiges gereeld vergader om te aanbid en die Wet* te bestudeer. Dit is vir ten minste die afgelope 2000 jaar die middelpunt van die Joodse godsdienstige en gemeenskapslewe. Die… Lees Meer »

SIMSON

SIMSON is ’n rigter* van Israel*2 wat deur sy ouers grootgemaak is as ’n nasireër* (waarvolgens hy homself moes afsonder vir die Here*, nie sterk drank drink nie, nie sy hare mag sny nie, en nie naby ’n lyk mag kom nie – lees Num 6). Simson word veral gekenmerk deur sy besondere krag, maar… Lees Meer »

SIMRI

SIMRI. Verskillende persone in die Ou Testament* dra hierdie naam, waarvan die bekendstes: Die seun van Salu, ’n vooraanstaande man in die stam van Simeon*, wat deur die priester*1, Pinehas* (Aäron* se kleinseun), met ’n spies doodgesteek is omdat hy gemeenskap gehad het met die dogter van Kosbi, ’n Midianitiese stamhoof. Dit was tydens die… Lees Meer »

SIMONSZ(OON), MENNO

SIMONSZ(OON), MENNO (1496–1561) is in Friesland (tans ’n provinsie van Nederland) gebore. Hy is in 1524 georden as Katolieke* priester*2 in Utrecht. In 1526/1527 het die vrae oor die leerstuk van die transsubstansiasie* hom ernstig laat Bybel*studie doen. In 1531 het hy die eerste keer van die kwessie van herdoop gehoor. Dit het gebeur toe… Lees Meer »

SIMONIE

SIMONIE. Kyk by: Simon8.

SIMOND, PIERRE

SIMOND, PIERRE (circa 1650–circa 1720) is in Nion, Dauphiné, gebore en het aan die Akademie van Die gestudeer. In 1688 het hy saam met die Franse Hugenote* na die Kaap gekom. Mettertyd het hy ’n stuk grond tussen Stellenbosch en Drakenstein aan die oostekant van die Banghoekpas bekom, ongeveer in die omgewing van die huidige… Lees Meer »

SIMON (SIMEON)

SIMON (SIMEON). “Simon” is Grieks* vir die Hebreeuse* Simeon. Dit was ’n algemene naam in Bybelse* tye en ons lees van verskeie Simons. Die tweede seun van Jakob* by Lea* (Simeon) in die Ou Testament* (Gen 29:33). Hy wreek hom saam met sy broer Levi* op Sigem* nadat dié hulle suster Dina* verkrag het (Gen… Lees Meer »

SIMEON

SIMEON. Kyk by: Simon.

SIMBOLIEK

SIMBOLIEK is wanneer simbole (voorwerpe/woorde/tekens) gebruik word om ’n bepaalde begrip voor te stel, as sinnebeeld daarvan te dien. So is die kruis* ’n simbool van die Christendom*. Simboliek as teologiese vak bestudeer die kerk* se “simbole”, by name die belydenisskrifte*, en behoort tot die dogmatologiese* groep van teologiese vakke.  

SIMBAAL

SIMBAAL. Kyk by: Musiekinstrumente in die Bybel.

SIM

SIM. Kyk by: Serving in Mission.

SILWERSTUK

SILWERSTUK. Kyk by: Mate, gewigte, geld.  

SILVANUS

SILVANUS. Kyk by: Silas.

SILO

SILO is ’n dorp wat duidelik in Rig 21:19 beskryf word. Silo lê 19 km noordoos van Bet-El*. Dit was ’n godsdienstige sentrum toe die Israeliete* Kanaän* ingeneem het, en die plek waar die tabernakel* gestaan het (Jos 18:1). Die Filistyne* het die ark*2 van die verbond* hiervandaan weggevoer (1 Sam 4).  

SILISIË

SILISIË was ’n Romeinse provinsie (Kyk by: Romeinse Ryk) aan Klein-Asië* se suidooskus waar Paulus* se geboortestad, Tarsus*, geleë was. In die sesde eeu vC was die inwoners van Silisië in opstand teen die Babiloniërs* onder leiding van Nebukadnesar* (Judit 1:12, 2:21-25), en in die tweede eeu vC teen die Seleukiede (1 Makk 11:14). Silisië… Lees Meer »

SILAS

SILAS was ’n leier in die eerste Christelike gemeente* in Jerusalem* en was hoog geag onder die Christengelowiges. Hy word saam met Paulus*, Barnabas* en Judas Barsabbas* deur die gemeente* in Jerusalem na Antiogië* gestuur om die besluite van die sinode* oor te dra en die nie-Joodse gelowiges daar te verwelkom (Hand 15:22). Hy was… Lees Meer »

SIKKEL

SIKKEL. Kyk by: Mate, gewigte, geld.

SIKH

SIKH. Sikhisme het omtrent 500 jaar gelede deur die toedoen van guru Nanak (1469–1539) in Indië tot stand gekom, wat dit een van die jongste wêreldgodsdienste maak. Nanak is deur nege gurus opgevolg – “guru” synde ’n gemeenskaplike term in alle Indiese tradisies vir ’n geestelike begeleier. Die hoeksteen van sy leerstellings is gelykheid tussen… Lees Meer »

SIHON

SIHON is die koning van die Amoriete* wat teen die Israeliete* geveg het toe Moses* toestemming gevra het om deur sy land, oos van die Jordaan*, te trek op pad na die beloofde land. Israel oorwin hom en gaan woon in sy land (Num 21:21-31) – ’n oorwinning wat talle kere in die geskiedenis van… Lees Meer »

SIGEM

SIGEM is die naam van ’n belangrike stad in die tye van die Bybel* en van ’n persoon. Sigem was ’n ou Kanaänitiese* stad en ’n belangrike religieuse en politieke sentrum in Israel*. Dit was geleë in die bergland van Efraïm*. Reeds in die tyd van die aartsvaders* het dit ’n belangrike rol gespeel. Dis… Lees Meer »

SIENER VAN RENSBURG

SIENER VAN RENSBURG. Kyk by: Van Rensburg, Nicolaas Pieter Johannes Jansen.

SIELKUNDE

SIELKUNDE. Volgens die HAT is sielkunde en psigologie sinonieme. Dit verwys na die wetenskaplike studie van die menslike gees*, of bewussyn, of innerlike (siel*). Die Oxford American Dictionary beskryf dit soos volg: “The study of the mind and how it works.” Omdat teologie* ook met die menslike gees te maak het, was daar nog altyd… Lees Meer »

SIELESLAAP

SIELESLAAP is ’n bepaalde siening oor wat in die sg tussentoestand* met die mens sou gebeur nadat hy of sy gesterwe het. ’n Aantal nie-Christelike godsdienste huldig die beskouing van ’n “sieleslaap” as ’n mens sterf, en in die Christendom* het dit die eerste keer in 248 nC voorgekom. Hiervolgens gaan die mens met die… Lees Meer »

SIEL

SIEL. In die kerk* was daar oor die jare verskillende sienings oor die ontstaan van die siel. Daar was die pre-eksistensiële of Platoniese beskouing dat ’n siel, voordat dit deel van die menslike liggaam word, tot ’n hoër orde behoort. Hierdie siening het ooreengestem met die idee van ’n pre-kosmiese val en die sg verhuising… Lees Meer »

SIEKTE

SIEKTE is ’n komplekse verskynsel. Die geskiedenis van die geneeskunde, wat veral probeer het om die begrip “siekte” wetenskaplik onder beheer te kry, toon hoe die verstaan van siekte in kompleksiteit toegeneem het. ’n Monokousale opvatting van siekte (om die oorsaak van siekte bv anatomies of bakteriologies te lokaliseer) het algaande ontwikkel tot ’n meer… Lees Meer »

SIEKETROOSTERS

SIEKETROOSTERS. Tot met die ordening* van Jo(h)an van Arckel* in Augustus 1665 as eerste predikant* van die gemeente* Kaapstad, het die Kaapse sieketroosters meer op kerklike vlak vermag as wat dié misleidende naam impliseer. Benewens hulle amp as sieketroosters of kranckenbesoekers – insluitende gevangenebesoekers – het die VOC* se Instructie voor de Predikanten ende Sieketroosters… Lees Meer »

SIEKEPASTORAAT

SIEKEPASTORAAT. Siekwees, veral in die geval van ’n ernstige siektetoestand, lei dikwels tot disoriëntasie. Die siek mens vra vrae oor die verhouding met God en die medemens. Die uitsig op die toekoms raak verduister met ’n gepaardgaande ervaring van eensaamheid. Die oorheersende vraag is: Is dit moontlik om midde-in siekte en dood* sinvol te leef?… Lees Meer »

SIDON

SIDON is veral bekend as ’n Fenisiese hawestad, met twee hawens wat onderskeidelik as Groot-Sidon (Jos 11:8) en Klein-Sidon bekend was. Dit is in die moderne Libanon geleë. Dit was deel van die stamgebied van Aser* (Jos 19:28) en deel van die gebied wat Dawid* laat tel het (2 Sam 24:6). Die Sidoniërs se vaardige… Lees Meer »

SHUNMUGAN, NOBIN

SHUNMUGAN, NOBIN (1956–). Met die geboorte van Shunmugan se jonger broer, Laven, het die dokter sy pa meegedeel dat die baba nie sal lewe nie. Nadat sy pa tevergeefs by die Hindoe*-tempels gaan hulp soek het, het hy na twee Christen-broers gegaan en hulle gevra om vir Laven te bid. Hulle gebede is verhoor en… Lees Meer »

SHONA EN DIE CHRISTELIKE GELOOF

SHONA EN DIE CHRISTELIKE GELOOF. Die Shona se geskiedenis gaan meer as ’n duisend jaar terug en hou verband met die ryk van Monomotapa, gesetel by wat vandag bekend staan as die Zimbabwe-ruïnes. Die Shona word onderverdeel in ’n aantal subgroepe van wie die Karanga-groep in die suide van Zimbabwe (Masvingo-provinsie) woon waar die NG… Lees Meer »

SHOFAR-CHRISTELIKE KERK

SHOFAR-CHRISTELIKE KERK. Terwyl past Fred May en sy vrou Lucille in 1989 met langverlof op Stellenbosch was, het hy tot die oortuiging gekom dat hy vir die dorp moet bid. Teen 1991 het hy ’n groep bekeerlinge gehad wat saam met hom by voorbidding betrokke was. Hierdie groep is die volgende jaar as ’n studentevereniging… Lees Meer »

SHEPSTONE, THEOPHILUS

SHEPSTONE, THEOPHILUS (1817–1893) was die seun van ’n 1820-Setlaar* en Wesleyaanse* sendeling* aan die Kaapse oosgrens. Hy was vroeg reeds isiXhosa en later isiZoeloe magtig en was die administrateur vir die Zoeloes* in die Britse kolonie van Natal (1843–1875). Hy het ook later vanweë sy betrokkenheid in 1877 by die Britse anneksasie van die Zuid-Afrikaansche… Lees Meer »

SHEPHERD, ROBERT HENRY WISHART

SHEPHERD, ROBERT HENRY WISHART (1888–1971) het van 1899 af vir twaalf jaar in Dundee, Skotland, in ’n goiingmeule en as plaaslike spoorwegklerk gewerk. Hy het van 1911 tot 1915 aan die Universiteitskollege van Dundee, die Universiteit van St Andrews en dié van Edinburgh gestudeer en sy MA in Britse geskiedenis verwerf. Shepherd het daarna teologiese*… Lees Meer »

SHEMBE, ISAIAH MDLIWAMAFA

SHEMBE, ISAIAH MDLIWAMAFA (1867–1935) is die stigter van die iBandla lama Nazareth. Na ’n aanvanklike betrokkenheid by die Wesleyane*, het hy hom by William Leshega en die African Baptist Church aangesluit. Dit is in hierdie kerkgroep dat hy in 1906 gedoop* en kort daarna as leraar* ingeseën is. Hy het later ’n gewyde sentrum by… Lees Meer »

SHAW, BARNABAS

SHAW, BARNABAS (1788–1857) is op ’n plaas in Eloughton, Yorkshire, Engeland, gebore waar hy die Anglikaanse* kerk in die oggende bygewoon het terwyl hy saans by die Metodiste* “Society” aangesluit het. Hier het hy algaande tot bekering* gekom en, toe hy twintig jaar oud was, ’n lekeprediker geword. In 1810 is hy as kandidaat vir… Lees Meer »

SHAND, ROBERT

SHAND, ROBERT (1803–1876). Die Roodezand-gemeente (later Tulbagh) wat in Oktober 1743 tot stand gekom het, is ’n eeu later deur ’n onverkwiklike kerkskeuring getref. Die stigting (en afstigting) in Januarie 1843 van die plaaslike gemeente* Kruisvallei was die kulminasie van ’n stryd van agt jaar oor die onversetlike bedieningspatroon van die vroom maar taktlose en… Lees Meer »

SHAKA

SHAKA (circa 1787–1828) word as die bouer van die Zoeloe*-volk beskou – hoofsaaklik vanweë die samesmelting van sy eie en die Nguni-stamme. Hy was ’n uitmuntende militêre strateeg en het gevolglik as die swart Napoleon bekend geword. Shaka was ’n despoot wie se skrikbewind aanvanklik beskou is as die enigste oorsaak van die Mfecane* of… Lees Meer »

SEUN VAN DIE MENS

SEUN VAN DIE MENS. Die verwysing na Jesus* as “Seun van die mens” kom 82 keer in die Nuwe Testament* voor. Dit kan wel ’n aanduiding daarvan wees dat Hy, die Seun* van God, ook ware mens was net soos ons almal. In die Aramese* taal wat in sy tyd deur die volgelinge van Jesus… Lees Meer »

SEUN, GOD DIE

SEUN, GOD DIE. Daar word nie minder nie as 46 keer in die Nuwe Testament* na Jesus* as die Seun van God verwys. Merkwaardig is die aanvangswoorde van die Markus*-Evangelie: “Die evangelie van Jesus Christus*, die Seun van God, begin só: …” (Mark 1:1). Hy is van nature die ewige Seun van God. Daarom praat… Lees Meer »

SETLAARS

SETLAARS. Kyk by: Britse setlaars.

SET

SET is die derde seun van Adam* en Eva*, gebore ná die dood van Abel*. Eva sien vir Set as die een in plek van die ander een wat vermoor is. Set word beskryf as die beeld van sy pa (Gen 5:3). Set het 912 jaar oud geword en was die pa van Enos* en… Lees Meer »

Sesbassar

Sesbassar was volgens Esra 1:8 die hoof van die stam van Juda*. Hy was die leier van die ballinge wat uit Babel* teruggekeer het nadat Kores* hulle daartoe toestemming gegee het. Volgens Esra 5:14-16 het Kores Sesbassar as goewerneur aangestel met die opdrag om die tempel* te herbou. Hy het hiermee begin, maar Serubbabel* het… Lees Meer »

SESAREA-FILIPPI

SESAREA-FILIPPI was geleë by die oorsprong van die Jordaan* aan die voet van die berg Hermon*. Moontlik was dit eers die Ou-Testamentiese* stad Baäl-Gad waar die afgod Baäl* aanbid is. Die Grieke het dit later, ná hulle bewindsoorname, Paneas genoem omdat hulle die god Pan daar laat aanbid het. Tydens die Romeinse oorheersing (Kyk by:… Lees Meer »

SESAREA

SESAREA was ’n hawestad aan die Middelandse See-kus van Palestina* in die provinsie Samaria* (Kyk by: Romeinse Ryk), gebou deur Herodes*1 die Grote. Dit was 37 km suid van die berg Karmel* en vernoem na die Romeinse keiser Augustus* (die klankooreenkoms tussen “Sesarea” en “Caesar*”, ofte wel keiser, is duidelik). Sesarea was die setel van… Lees Meer »

SERVING IN MISSION (SIM)

SERVING IN MISSION (SIM) is ’n sending*gemeenskap met ’n passie vir Christus* se laaste opdrag aan die wêreld. SIM het 1 600 sendelinge wat in 37 lande in Suid-Amerika, Afrika* en Asië werk. Die organisasie het meer as 100 jaar gelede ontstaan en is die produk van ’n aantal organisasies soos Africa Evangelical Fellowship, Andes… Lees Meer »

SERVET, MIGUEL

SERVET, MIGUEL (1511–1553) is in Spanje gebore. In Frankryk het hy die skuilnaam Michel de Villeneuve (sy geboortedorp) gebruik. Sy voorouers was van Spaans/Portugese en Joodse* oorsprong. Toe hy 15 jaar oud was, het hy by ’n Franciskaanse monnik* gaan werk wat ’n volgeling van Erasmus* was. Omdat hy Latyn, Grieks* en Hebreeus* vlot kon… Lees Meer »

Serubbabel

Serubbabel was een van die leidende figure onder die ballinge wat uit Babel* teruggekeer het toe Kores* die Jode* in 539 vC toestemming gegee het om na hulle eie land terug te keer en die tempel*2 te herbou (Esra 2:2). Hy word die seun van Sealtiël genoem (alhoewel 1 Kron 3:19 hom ’n kind van… Lees Meer »

SERRURIER, JOHANNES PETRUS

SERRURIER, JOHANNES PETRUS (1735–1819) van Hollandse geboorte, het sy intreerede in die gemeente* Kaapstad op 27 April 1760 met ’n treffende boodskap na aanleiding van Ef 6:19 gelewer. Dit eindig met die woorde: “aanschouw hier, waarde gemeente, leeraar die niets anders sal beoogen dan uw rijk te maken in Gode”. Hy was leraar ten tye… Lees Meer »

SERGIUS PAUL(L)US

SERGIUS PAUL(L)US was ’n Romeinse adellike (Kyk by: Romeinse Ryk) wat aan die begin van sy loopbaan as Romeinse amptenaar die verteenwoordiger van keiser* Claudius*  in die provinsie Siprus* was. Volgens Hand 13:7 en 12 verkondig Barnabas* en Saulus* die Woord* van God aan hom en word hy gelowig. Histories beoordeel, is dit moontlik dat… Lees Meer »

SERFONTEIN, WILLEM JACOBUS BENJAMIN (WILLIE)

SERFONTEIN, WILLEM JACOBUS BENJAMIN (WILLIE) (1925–1983) het in ’n musikale huis grootgeword – een van sy broers was die later bekende sanger, Jozua. Hy het aan die Stellenbosse Teologiese Kweekskool* studeer en ook op Stellenbosch sy MA behaal. Hy studeer daarna in Nederland met ’n sangbeurs en behaal ’n doktorsgraad met ’n proefskrif oor die… Lees Meer »

SERAFS

SERAFS is volgens Jes 6 hemelse wesens met ses vlerke. Hiervolgens eer hulle God en bedien ook sy heil aan die mens. Hierdie is die enigste plek in die Bybel* waar ’n bonatuurlike wese as ’n seraf bekend gestel word. Die naam “seraf” herinner aan die Hebreeuse* woorde vir sowel ’n slang as vir vuur,… Lees Meer »

SEPTUAGINTA

SEPTUAGINTA is die Latynse woord vir sewentig. Daarom is die Septuaginta ook bekend as die LXX – die Romeinse syfers vir sewentig. “Sewentig” het betrekking op die verhaal wat oor die ontstaan van die Griekse* vertaling van die Pentateug* vertel word. Volgens die Aristeas-boek is die Pentateug in Aleksandrië* in Egipte* vertaal deur 72 kundige… Lees Meer »

SENTRUM VIR CHRISTELIKE SPIRITUALITEIT/CENTRE OF CHRISTIAN SPIRITUALITY

SENTRUM VIR CHRISTELIKE SPIRITUALITEIT/CENTRE OF CHRISTIAN SPIRITUALITYhet in 1987 onder leiding van dr Desmond Tutu*, toe die Anglikaanse* aartsbiskop van Kaapstad, tot stand gekom. Onder vader Francis Cull, jare lank Tutu se persoonlike geestelike begeleier, het die sentrum vinnig gegroei en gevestig geraak as ’n toevlugsoord van heling vir baie predikante* en ander gelowiges. Die… Lees Meer »

SENSUUR

SENSUUR is die weerhouding of verandering van inligting wat deur kommunikasiemedia of die kunste aan die publiek beskikbaar gestel word. Die onderliggende motief is gewoonlik om gemeenskapsverhoudings te stabiliseer deur inligting of materiaal wat oor die potensiaal beskik om ernstige konflik in die samelewing te veroorsaak, uit die publieke sfeer te verwyder. Normaalweg word vyf… Lees Meer »

SENDINGWETENSKAP

SENDINGWETENSKAP is die vak wat die sending* van die kerk* ondersoek. Dit beteken dat op ’n wetenskaplike manier nagedink word oor alle sake wat die sending raak: Wat is die doel van sending, wie doen sendingwerk, waar moet sendingwerk gedoen word, watter metodes is die beste om aan te wend? As teologiese* dissipline is die… Lees Meer »

SENDINGVELDTOGTE (EVANGELISERINGSVELDTOGTE)

SENDINGVELDTOGTE (EVANGELISERINGSVELDTOGTE) is die openbare verkondiging van die evangelie* aan soveel vrywillige hoorders as wat op ’n keer byeengebring kan word. Sommige beskou die apostel Petrus* se Pinkstertoespraak as die historiese begin van sending- of evangeliseringsveldtogte. Bekende evangeliseringspredikers is onder andere die Wesley*-broers en George Whitefield* (18de eeu), Dwight L Moody* en Charles Spurgeon* (19de… Lees Meer »

SENDINGORDES

SENDINGORDES. Godsdienstige ordes* binne die Katolieke Kerk* speel ’n groot rol in die lewe en bediening van hierdie kerk. Hoewel alle ordes ingestel is op die uitbou van die Katolisisme, is sommige meer gerig op sending*. Verskeie bekende sendingordes kom teen die einde van die Middeleeue tot stand en speel ná die ontdekking van die… Lees Meer »

SENDINGOPLEIDING

SENDINGOPLEIDING. Oplewing in sending*belangstelling in Kaapse gemeentes teen die laat-18de eeu het tot gevolg gehad dat al hoe meer mense hulle vir sendingdiens aangemeld het. Formele sendingopleiding begin egter eers in 1877 toe wat later as die Sendinginstituut* bekend sou word, op Wellington begin het. By die Friedenheim-kollege, Wellington, is opleiding verskaf aan dames wat… Lees Meer »

SENDING ONDER SEELUI

SENDING ONDER SEELUI het ontstaan uit die betrokkenheid van organisasies en kerke by seelui wat die hawens in Suid-Afrika en Namibië besoek het. Aanvanklik was die werk ongestruktureerd, maar ná die formele vestiging van die Sending onder Seelui in die hawe van Walvisbaai (Namibië), waar die eerste kiosk in Desember 1973 geopen is, is die… Lees Meer »

SENDINGMOTIVERING

SENDINGMOTIVERING. Die motivering van kerke en gelowiges wat met sending*werk besig is, word dikwels onder die vergrootglas geplaas. Ten minste agt “suiwer motiewe” verdien aandag: Gehoorsaamheid aan God se opdrag om die evangelie* wêreldwyd te verkondig (Matt 28:19; Rom 1:14; 1 Kor 1:17; 9:16; 2 Kor 5:14-15); 2. liefde, barmhartigheid en ontferming (1 Kor 9:19-23;… Lees Meer »

SENDINGMETODES

SENDINGMETODES. Die aard en omvang van die kerk* se sending*taak in die wêreld word saamgevat deur die Bybelse* begrip “getuienis*” (marturia). Verder word die sendingarbeid van die kerk deur die getroue gebed* van gelowiges gedra (vgl Ps 67:4-5; Hand 13:1-3; Ef 6:18-20; Kol 4:2-4; 2 Tess 3:1-2; 1 Tim 2:1-8). Hierdie getuienis omvat die volgende… Lees Meer »

SENDINGKONFERENSIES, INTERNASIONALE

SENDINGKONFERENSIES, INTERNASIONALE. In 1806 het William Carey* voorgestel dat daar elke tien jaar ’n sendingkonferensie van “all denominations of Christians” gehou moet word, beginnende in 1810 in Kaapstad. Eers in 1910 het hierdie droom werklikheid begin word met ’n internasionale sendingkonferensie in Edinburgh, Skotland. Dit was nie wyd verteenwoordigend nie, maar het ’n proses aan… Lees Meer »

SENDINGINSTITUUT, WELLINGTON

SENDINGINSTITUUT, WELLINGTON. Die herlewingsbeweging van die 1860’s lei tot ’n nuwe golf van sending*belangstelling en ’n behoefte aan beter opgeleide sendelinge*. Op inisiatief van dr Andrew Murray*2 van Wellington word in 1876 met ’n opleidingskool begin wat later bekend sou staan as die Sendinginstituut. Dit is mettertyd deur die Kaapse sinode* oorgeneem. Die eerste voltydse… Lees Meer »

SENDINGGESKIEDENIS

SENDINGGESKIEDENIS is ’n belangrike aspek van missiologie. Dit is in werklikheid die geskiedenis van die groei en uitbreiding van die Christendom* as integrale deel van die plaaslike, streeks- en globale konteks daarvan, en word in dieselfde asem as die geskiedenis van die Christendom genoem. Dit is die annale van God se heilsdade in die geheel… Lees Meer »

SENDINGGENOOTSKAPPE

SENDINGGENOOTSKAPPE. Die herlewing*beweging in Europa lei teen die einde van die 18de eeu tot ’n Protestantse* sending*ontwaking. Maar eerder as dat kerke sendingaksies onderneem, ontstaan talle sendinggenootskappe wat gebruik maak van die vrywillige ondersteuning van gelowiges. Die besef dat sending tot die wese van die kerk* behoort, sou eers later kom. Talle sendinggenootskappe stuur sendelinge*… Lees Meer »

SENDING EN VERVOLGING

SENDING EN VERVOLGING. Christelike sendelinge* was van die begin af aan vervolging blootgestel. Paulus* is ’n vroeë voorbeeld hiervan. Vervolging het in die jongste jare eerder toe- as afgeneem. Volgens Geopende Deure, ’n internasionale Christelike* organisasie wat Christen-vervolging wêreldwyd monitor, se jaarlikse Waarnemingslys (2014) is die land waar Christene* die ergste in die wêreld vervolg… Lees Meer »

SENDING EN SENDINGBEVEL

SENDING EN SENDINGBEVEL. Sending* is die roeping van die kerk* (elke gemeente* én elke lidmaat*) om in gehoorsaamheid aan die drie-enige* God, op grond van sy genadeverbond* met Abraham* (Gen 12:3, Gal 3:8 en volgende verse), onder leiding van die Heilige Gees*, getuies* van Jesus* Christus* in die wêreld te wees (Hand 1:8), met die… Lees Meer »

SENDING EN KULTUUR

SENDING EN KULTUUR. Kultuur* en etnisiteit maak twee van die belangrikste elemente van enige konteks uit waarin sending* plaasvind. Kultuur raak die ganse menswees, net soos godsdiens*. Hoewel sendingpogings nie altyd bewustelik probeer het om met die kultuurfaktor rekening te hou nie, het dit intuïtief wel gebeur. So het Paulus* aanpassings gemaak ter wille van… Lees Meer »

SENDING

SENDING. In die algemeen sou daar onderskei kon word tussen ’n enger en breër definisie van sending*. Eersgenoemde beperk sending tot die kommunikasie van die evangelie* deur die Woord*verkondiging. Sommige sal ook nog onderskeid maak tussen E-1, die evangelisering van ongelowiges binne jou eie kultuurgroep, E-2, kruiskultureel in ’n nabye kultuurgroep, en E-3, wanneer die… Lees Meer »

SENDELING

SENDELING. Vyf “klasse” sendelinge sou onderskei kon word: Daar is die teologies*-geskoolde, geordende* persone wat uit een kerk* (die “sturende” kerk) in ’n ander omgewing (of kerk) werk met die oog op die evangelisering* van ongelowiges en die stigting en opbou van ’n jongkerk. Daar is ander (professionele) sendelinge wat in diens geneem is om… Lees Meer »

SEMITIESE TALE

SEMITIESE TALE Noordwes-Semities: Amorities*, Ugarities*, Kanaänities* en Aramees*. Aramees word onderverdeel in Oud-Aramees en Ryks-Aramees. Later word Aramees verdeel in Wes-Aramees en Oos-Aramees. Kanaänities word onderverdeel in Hebreeus*, Fenisies en Moabities*. Oos-Semities: Akkadies*, Babilonies* en Assiries*. Suidwes-Semities: Noord-Arabies en Etiopies.  

SEMI-PELAGIANISME

SEMI-PELAGIANISME is ’n omvattende term wat oorspronklik, veral vanaf 427 tot en met 529 nC, die besondere leerstellings aandui waarmee die Vroeë Kerk* die ekstreme denkwyses van beide Pelagius* en Augustinus* verwerp het. As sodanig verteenwoordig die Semi-Pelagianisme’n tussenposisie tussen die ekstreme standpunte van enersyds Pelagius, wat geglo het dat die eerste tree na verlossing… Lees Meer »

SEM

SEM was die oudste seun van Noag* en is saam met Noag en sy ander broers van die sondvloed* gered. Hy en Jafet* het hulle pa se eer beskerm toe Gam* oneerbiedig teenoor Noag was. Sem is deur Noag geseën en deel ook in die Goddelike seëninge wat God met die sluiting van ’n nuwe… Lees Meer »

SELSUS

SELSUS (laat 2de eeu) is ’n Griekse filosoof uit die tweede eeu. Hy skryf die eerste kritiek op die Christendom* wat aan ons bekend is. Hierdie werk, Die ware Logos, wat hy teen ongeveer 178 nC skryf, is verlore, maar die grootste deel van die teks bly behoue in Origines* se werk Teen Selsus wat… Lees Meer »

SELOTE

SELOTE. Mattias se verset teen Antiogus* IV word soms as die oorsprong van die Selote (yweraars vir die wet*) gesien (1 Makk 2:24-27). Hulle was van die bekendste revolusionêre bewegings teen Romeinse onderdrukking (Kyk by: Romeinse Ryk). Die bekendste konflik het uitgebreek toe Florus, die Romeinse prokurator, Jerusalem* geplunder het en beheer van die tempel*… Lees Meer »

SELKERK

SELKERK. Kyk by: Huiskerke.

SELIBAAT

SELIBAAT beteken eenvoudig dat iemand ongetroud is en hom/haar weerhou van seksuele verhoudings. In die Katolieke Kerk* het dit egter ’n spesifieke betekenis gekry, naamlik dat ’n priester*2 wat tot die kerklike diens gewy word, ongetroud moet wees en daarna ook nie meer mag trou nie. Die Skrif* leer soos volg: Mense kan kies om… Lees Meer »

SELGROEP

SELGROEP. Kyk by: Huiskerk.

SELFVERLOËNING

SELFVERLOËNING is een van die unieke waardes van die Christelike* geloof*. Selfverloëning word soms omskryf as “om jou eie doodsvonnis te teken”. Dit is ’n eis wat Jesus* aan sy volgelinge stel, en Hy was self op unieke wyse vir ons ’n voorbeeld hierin. Hy het ter wille van ons van sy eie belange afgesien…. Lees Meer »

SELFSTANDIGWORDING

SELFSTANDIGWORDING. Die ideaal dat jonger kerke selfregerend, selfonderhoudend en selfuitbreidend moet wees (Kyk by: Drie-selwe-beweging), is teen die middel van die 19de eeu deur die sending*leiers Rufus Anderson* en Henry Venn* gepropageer. Die beweging het nadele gehad: Die kriteria wat gestel is, beklemtoon aspekte waarin die ouer, sendende kerke sterk was en die jong kerke… Lees Meer »

SELFMOORD

SELFMOORD. Kyk by: Selfdood

SELFDOOD

SELFDOOD is die doelbewuste neem van jou eie lewe. In die antieke tyd is selfdood/selfmoord as deugsaam en eerbaar gereken. Die Christelike geloof* het selfdood egter tradisioneel as ’n sonde* beskou. Die belangrikste argument hiervoor was dat die mens nie die absolute eienaar van sy/haar lewe is nie: Dit is God wat lewe gee en… Lees Meer »

SELEUKOS

SELEUKOS. Kyk by: Antiogus.

SELEUKIEDE

SELEUKIEDE. Kyk by: Judaïsme, en: Antiogus IV

SELESTIUS

SELESTIUS (vroeg 5de eeu) staan in die kerkgeskiedenis as ’n ketter* bekend omdat hy die rol van genade* in die verlossing van die sondaar, afgeskaal het. Selestius is ’n Afrikaan wat as ’n advokaat in Rome* gewerk en ’n sekulêre lewe gelei het. Hier ontmoet hy vir Pelagius*, en raak saam met hom onvergenoegd met… Lees Meer »

SELA

SELA. Die betekenis van hierdie woord is onseker. Die woord kom in verskeie verbande voor. Musikale betekenis. Die woord kom in enkele psalms (bv Ps 3; 4; 52; 88; 143) voor, asook in Hab 3:3, 9, 13. Sommige meen dis ’n musikale notasie, ander meen dit dui ’n pouse aan waar ’n vertelling tussendeur ’n… Lees Meer »

SEKULÊRE GEESTELIKES (ABBÉS)

SEKULÊRE GEESTELIKES (ABBÉS) is Katolieke* geestelikes wat ’n sekulêre oftewel nie-kerklike beroep beoefen. Abbés kan weergegee word met “geroepenes”. Gui (Guy) Tachard (1651–1712), ’n Franse Jesuïete*-sendeling* en wiskundige, het die Kaap die eerste keer op 31 Mei 1685 besoek. Soos die naam aandui, was hy as abbé ’n sekulêre geestelike en het as een van… Lees Meer »

SEKULARISME (en SEKULARISASIE)

SEKULARISME (en SEKULARISASIE). Die begrip “sekularisme” is die eerste keer rondom 1850 gebruik deur GJ Holyoake (1817–1906) en dui normaalweg ’n perspektief of wêreldbeskouing aan wat die menslike kultuur* omvattend wil interpreteer sonder enige verwysing na God. Die mees ekstreme vorm van sekularisme is gewoonlik uitgesproke ateïsties*, alhoewel dit normaalweg skerp fokus op sosiale vooruitgang…. Lees Meer »

SEKTE

SEKTE is ’n woord wat gedurende die vorige eeu deur sekere historiese hoofstroomkerke op neerhalende wyse gebruik is vir groepe wat van hulle leer verskil het. Die hele pinksterbeweging* en die Baptiste* het hieronder geval. Daar is allerlei beginsels ontwikkel waaraan so ’n “sekte” uitgeken kon word. Die bekendste was die “Christus-plus”-beginsel wat beteken het… Lees Meer »

SEKSWERKER

SEKSWERKER. Kyk by: Prostitusie.

SEKSUOLOGIE

SEKSUOLOGIE veronderstel die studie na seksualiteit*. In die studie van seksualiteit is daar sterk historiese, kontekstuele en kulturele aksente. Op voetspoor van Plato het Augustinus* en andere ’n dualistiese skeiding tussen liggaam* en siel* gehandhaaf. Dit het daartoe gelei dat voorgeskryf is dat Christene nie seks mag geniet nie, en dat die seksuele net vir… Lees Meer »

SEKSUELE MORAAL

SEKSUELE MORAAL. Die seksuele rewolusie het gedurende die tweede helfte van die vorige eeu ook die Suid-Afrikaanse samelewing getref. Die indiwiduele ervaring van seks was vroeër baie sterk aan die sosiale gewete gebind. ’n Mens sou kon verwys na die voortplantings- en skuldmoraal van die (19de-eeuse) Victoriaanse era. Hiervolgens is seks, indien nie vir voortplanting… Lees Meer »

SEKSUALITEIT

SEKSUALITEIT. Daar is verskillende perspektiewe op seksualiteit. Die sosio-kulturele perspektief beskou seksualiteit as veral bepaal deur sosio-kulturele faktore. Seksualiteit word op dieselfde manier aangeleer as wat vriendskap en liefde* aangeleer word. Elke kultuur*groep besluit self wat normale, gesonde seksuele gedrag inhou en dra dit oor. Vanuit ’n biologiese perspektief word seksualiteit verstaan as ’n aangebore,… Lees Meer »

SEKSISME

SEKSISME word deur die HAT (2015) gedefinieer as “diskriminasie/ vooroordeel op grond van seks/geslag (veral teenoor vroue)”. Seksisme word gebore wanneer een geslag se eienskappe, waardes en belange as die beste een, die superieure een en die een wat voorrang moet geniet, aanvaar word. Die ander geslag se eienskappe, waardes en belange word gevolglik gedefinieer… Lees Meer »

SEKSHANDEL

SEKSHANDEL. Kyk by: Prostitusie.  

SEKS

SEKS. Kyk by: Geslagsgemeenskap.

SEÏR

SEÏR. Kyk by: Edom.  

SEGREGASIE

SEGREGASIE is afgelei van die Latynse woord segregare wat beteken om ’n kudde af te sonder. Daar moet onderskei word tussen vrywillige en gedwonge segregasie. Eersgenoemde is verwant aan partisie waarvan Rusland, Ierland en die Indiese subkontinent voorbeelde is. Segregasie word dikwels in die gedwonge sin gebruik. Die begrip het reeds in die 19de eeu… Lees Meer »

SEFAS

SEFAS is die Aramese* woord vir “rots” (kepha); in Grieks* is dit petra. Daar word aanvaar dat Jesus* Aramees* gepraat het. Jesus het, toe Hy met Petrus* gepraat het, hom dus eerder “Sefas” as “Petrus” genoem (bv Joh 1:42). Volgens Paulus* het Jesus ná sy opstanding* eerste aan Sefas verskyn voordat Hy aan “die Twaalf”… Lees Meer »

SEFANJA (PERSOON)

SEFANJA (PERSOON). In Sef 1:1 kry ’n mens ’n lang geslagsregister van die profeet, meer as by enige ander profeet. Die verwysing na Kusi dui moontlik op Kusitiese (Kyk by: Kus) herkoms, dit wil sê uit Afrika* (Etiopië). Sefanja was waarskynlik ’n inwoner van Jerusalem*, omdat hy ’n besondere goeie kennis van dié stad het… Lees Meer »

SEFANJA (BYBELBOEK)

SEFANJA (BYBELBOEK). Gedurende die heerskappy van die goddelose Manasse* (ongeveer 687–642 vC) het die stem van die profete* stil geword. Die profetiese uitsprake van Sefanja* verbreek hierdie stilte kort voor koning Josia* se hervormingsmaatreëls wat in 622 vC begin het (1:1). In die tyd van koning Josia (640–609 vC) kon Juda* onafhanklik funksioneer, vry van… Lees Meer »

SEËNGROET

SEËNGROET. Die vroeë Christene* het mekaar dikwels op ’n spesifieke manier gegroet wat nie alleen bepaalde waarhede moes uitdruk nie (bv dat Jesus* regtig opgestaan het), maar ook die seën van hierdie waarheid in die daad van begroeting moes oordra. Die seëngroet het dus ’n performatiewe (bemiddelende) krag gehad. Later het die seëngroet ook ’n… Lees Meer »

SEËN (LITURGIES)

  SEËN (LITURGIES). Die seën word aan die einde van die erediens* uitgespreek terwyl die seëngroet* die heel eerste item van die liturgie is. Die seën is die wegsendingsformule en het simboliese betekenis. Dit word gewoonlik trinitaries* (in die Naam van die drie-enige God) ingeklee en aan die hand van ’n Bybelgedeelte (soos 2 Kor… Lees Meer »

SEËN

SEËN. Die Bybel* is deurdronge van die besef dat as God nie sy seën gee nie, alles tevergeefs is (vgl Ps 127:1-2). God se seën op ons lewe, gee sin daaraan. Hierdie seën van God is allesomvattend en is nie net ’n gevoel van vergenoegdheid nie. God se seën strek uit oor ons liggaam en… Lees Meer »

SEEKOEIE

SEEKOEIE. Kyk by: Diere van die Bybel.

SEE VAN GALILEA

SEE VAN GALILEA is Israel* se grootste varswater-meer en is ongeveer 23 km lank en 13 km wyd – met ’n omtrek van 53 km en ’n oppervlakte van 166 vk km. Die meer is op sy diepste 48 m. Dit is die wêreld se laagste varswater-meer: 213 m onder seespiëel. Dit is tradisie wat… Lees Meer »

SEDEKIA

SEDEKIA beteken “Jahwe* is my geregtigheid”. Die Bybel* meld verskeie persone met dié naam: 1. Die seun van Kenaäna (1 Kon 22:1-40). 2. Die laaste koning van Juda* en derde seun van Josia* (596–586 vC;1 Kron 3:15). 3. Die seun van Jojakim* (1 Kron 3:16). 4. Die seun van Maäseja* wat vals geprofeteer het in… Lees Meer »

SECOND BLESSING (TWEEDE GENADEWERK)

SECOND BLESSING (TWEEDE GENADEWERK) is dié kenmerkende leer van die heiligheidsbeweging*. Dit gaan saam met ’n bepaalde siening van die vervulling met die Heilige Gees*. By ’n mens se bekering* word jou sonde* wel vergewe, maar jy is nog onder die mag van die sonde. Die mens het ’n sondige natuur of eie-ek. Daar is… Lees Meer »

SEBULON

SEBULON is die sesde seun van Jakob* en Lea*. Ná sy geboorte het Lea gesê: “God het hierdie keer ’n mooi geskenk aan my gegee. Nou sal my man by my bly, want ek het ses seuns vir hom in die wêreld gebring” (Gen 30:20). Sebulon was ook die stamvader van een van die twaalf… Lees Meer »

SEBEDEUS

SEBEDEUS beteken “my gawe”. Sebedeus is Salome* se man (Mark 15:40; vgl Matt 27:56). Hulle is die ouers van die dissipels*, Jakobus* en Johannes*. Sy naam word net genoem om sy seuns te identifiseer. Hy was moontlik ’n welgestelde visser (Matt 4:21), want sy seuns en ander mense werk vir hom. Dat die seuns hulle… Lees Meer »

SCIËNTISME

SCIËNTISME huldig ’n fundamentalistiese* siening oor die wetenskap (Kyk by: Wetenskap en godsdiens), nl dat dit die laaste en enigste bron van egte kennis oor die lewe en die kosmos is, en dat alle ander bronne van kennis wat nie na die wetenskap herlei kan word nie, bloot spekulasie en opinie is. Hierdie beskouing het… Lees Meer »

SCHWEITZER, ALBERT

SCHWEITZER, ALBERT (1875–1965), gebore in die Elzas, Frankryk, is een van die mees begaafde en veelsydige geeste van sy tyd. As teoloog skryf hy innoverend oor Jesus* en Paulus*, as filosoof oor Kant*, as musiekkenner ’n boek wat nuwe lig werp op Bach*, en as orreldeskundige ’n boek oor orrelbou wat ’n standaardwerk word. Ná… Lees Meer »

SCHÜTZ-MARSAUCHE, ROGER LOUIS (BROTHER ROGER)

SCHÜTZ-MARSAUCHE, ROGER LOUIS (BROTHER ROGER) (1915–2005) is op Provence in die Switserse Alpe gebore. Sy pa was ’n Lutherse* predikant. Reeds van kleins af was Roger bewus van die kloof tussen Protestante* en Katolieke*. Terwyl hy op skool was, het hy by ’n Katolieke gesin gebly omdat hulle die losiesgeld nodig gehad het. Nadat hy… Lees Meer »

SCHUTTE, HERMAN

SCHUTTE, HERMAN (1744–1844) was een van die bekendste en bekwaamste vroeëre argitekte en bouers aan die Kaap. Uit ʼn artistieke oogpunt kan sy bydraes as argitek egter nie heeltemal vergelyk word met dié van Thibault* nie. Sy geboue het nietemin ’n bekoring as goeie voorbeelde van veral die Duitse rococo-boustyl. Die Duitsgebore Schutte was aanvanklik… Lees Meer »

SCHREUDER, HANS PALUDAN SMITH

SCHREUDER, HANS PALUDAN SMITH (1817–1882) is deur die Noorse sendinggenootskap as hulle eerste buitelandse sendeling* na Zoeloeland gestuur. Naas sy teologiese opleiding het hy ook heelwat kennis gehad van die medisyne, was bedrewe in die ambagte van smid, timmerman en snyer en daarby was sy lewenskrag byna legendaries. Met sy knap geneeskundige behandeling van koning… Lees Meer »

SCHREINER, OLIVE EMILIE ALBERTINA

SCHREINER, OLIVE EMILIE ALBERTINA (1855–1920) se pa was ’n sendeling* van die Wesleyaanse* Sendinggenootskap, maar vanweë hulle geïsoleerde posisie het Olive net ’n gebrekkige formele opvoeding gehad wat sy met die lees van werke van internasionaal bekende skrywers soos Goethe, Herbert Spencer en Ruskin aangevul het. Tussen 1874 en 1881 was sy goewernante waartydens Undine… Lees Meer »

SCHOON, HERMAN FREDERIK

SCHOON, HERMAN FREDERIK (1851–1930) het in 1860 vanuit Rotterdam per seilskip saam met sy ouers in Durban aangekom. Hulle vestig hulle in Pietermaritzburg en hier ontvang hy sy eerste skoolonderrig, maar ná die afsterwe van sy ma en kort daarna sy pa bevind hy hom in pleegsorg by Petrus Potgieter naby Balgowan. Met slegs beperkte… Lees Meer »

SCHOLTZ, GERT DANIËL

SCHOLTZ, GERT DANIËL (1905–1983) het, ná sy studie aan Unisa, in 1937 ’n doktorsgraad in geskiedenis aan die Gemeentelike Universiteit van Amsterdam behaal. Hy was een van die stigtersredaksielede van Die Transvaler en word in 1960 hoofredakteur daarvan. Scholtz was intens geïnteresseerd in die Afrikaner* se politieke geskiedenis. Die bekendste van sy werk in hierdie verband… Lees Meer »

SCHOLTZ, ANDREW HENRY MARTIN

SCHOLTZ, ANDREW HENRY MARTIN (1923–2004) het min skoolopleiding gehad en sy debuutroman het verskyn toe hy al 72 jaar oud was: Vatmaar in 1995. Dit is, in “die vreemde Afrikaanserige Engels” waarin dit uiteindelik ná noukeurige redigering verskyn het, as “‘n klein juweel” beskou: “Die eerste werklik literêr betekenisvolle roman in Afrikaans* deur iemand anders… Lees Meer »

SCHOEMAN, KAREL

SCHOEMAN, KAREL (1939–2018) is een van die belangrikste romanskrywers in Afrikaans*. As jongman het hy vir ’n tyd in Ierland studeer om priester*2 te word in die Katolieke Kerk*. Hy het hierdie studies gestaak, maar sy belangstelling in die mistiek* steeds behou. Alhoewel sy werk nie ’n religieuse karakter vertoon nie, is die konsep van… Lees Meer »

SCHMIDT, GEORG

SCHMIDT, GEORG (1709–1785) was die eerste voltydse sendeling* in Suid-Afrika. As 16-jarige seun het hy tot bekering gekom en sy weg na die Morawiese Broedergemeente* by Herrnhut (Duitsland) gevind (Kyk by: Herrnhutters). Ná talle wedervarings (hy moes onder meer ses jaar lank vir sy geloofsoortuiging tronkstraf in sy geboorteland, Morawië, uitdien), het Schmidt in 1737… Lees Meer »

SCHLEIERMACHER, FRIEDRICH DANIEL ERNST

SCHLEIERMACHER, FRIEDRICH DANIEL ERNST (1768–1834). Naas die suiwere rede en praktiese rede, verdedig Schleiermacher ’n derde gemoedsdomein in die mens se hart of gevoel. Die gevoel dat ons nie onsself of enigiets gemaak het nie, maar dat ons gedra word, bepaal word en afhanklik is asook gelei word deur iets wat altyd voor en bo… Lees Meer »

SAVONAROLA, GIROLAMO MARIA

SAVONAROLA, GIROLAMO MARIA  (1452–1498) was saam met figure soos Johannes Hus* en John Wycliff* van die voorlopers van die Kerkhervorming* van die 16de eeu. Hy was van Italiaanse agtergrond, terwyl Wycliff van Engelse en Hus van Boheemse (tans min of meer Tjeggiese) agtergrond was. Hierdie figure het saam met ’n filosofiese en kulturele stroming soos… Lees Meer »

SAUL

SAUL was die seun van Kis* uit die stam Benjamin* in Gibea*. Hy was die eerste koning van Israel3* (1 Sam 9–31). Dis onbekend presies hoe lank hy regeer het. Aan die begin van sy heerskappy toon hy ooreenkomste met die charismatiese rigtersfigure. Saul kom in konflik met godsdienstige tradisies – wat verteenwoordig is deur… Lees Meer »

SATANISME

SATANISME is ’n uitvloeisel van die okkultisme* en hou as godsdiens verband met die aanbidding en verering van Satan* en sy demone*. ’n Kollege in Rome, genaamd Regina Apostolorum, het begin om ’n kortkursus aan te bied in satanisme, swart magie en eksorsisme*. Elke satanistegroep staan volgens volgelinge onder die leiding van ’n hoëpriester en… Lees Meer »

SATAN / DUIWEL / BEËLSEBUL

SATAN / DUIWEL / BEËLSEBUL is benamings vir ’n figuur wat in die Bybel* as die hoofteenstander van God en teisteraar van mense beskryf word. Hy is die hoofaanvoerder van ’n hele ryk met engele* tot sy beskikking (Op 12:9). “Satan” (Hebreeus*) of “duiwel*” (Grieks*: diabolos) beteken “(vals) aanklaer” of “teenstander”. Die term kom nie… Lees Meer »

SARTRE, JEAN-PAUL

SARTRE, JEAN-PAUL (1905–1980) was ’n Franse eksistensialistiese skrywer en filosoof. Ateisme* is ’n sentrale deel van Sartre se filosofie. Die “dood van God” beteken volgens Sartre dat die mens radikaal vry en vir sy eie keuses verantwoordelik is. Hy was in sy tyd baie gewild, onder meer vir somber uitsprake soos “die hel is in… Lees Meer »

SARON

SARON is ’n vrugbare vlakte aan die noordkus van Israel* en strek van Joppe* af noordwaarts vir 80 km tot teen die Karmel*. Dit is 15 km breed. Vandag is dit van die vrugbaarste dele van Israel – veral vir sitrusverbouing – maar in die tyd van Dawid* was dit hoofsaaklik weiveld (1 Kron 27:29)…. Lees Meer »

SARK

SARK. Kyk by: Suid-Afrikaanse Raad van Kerke.

SARGON II

SARGON II het omstreeks 713 vC sy leërhoof gestuur om Asdod* in te neem (Jes 20:1a). Jes 18 handel moontlik oor pogings van Etiopië om Juda*4 by ’n koalisie teen Sargon te betrek. Jesaja* moes die ellendes wat hierdie gebeure in Kus* en Egipte* sou meebring, metafories* vir Juda in die openbaar uitbeeld (20:2-6). Blykbaar… Lees Meer »

SARDONIKS

SARDONIKS. Kyk by: Juwele en edelstene.

SARDIUS

SARDIUS. Kyk by: Juwele en edelstene.

SARDIS

SARDIS was een van die bekendste stede in die ou koninkryk van Lidië, geleë in ’n vrugbare deel van Klein-Asië*, ongeveer 55 kilometer noord van Efese* en 80 kilometer oos van Smirna* en gebou op ’n spits van berg Tmolus. Dit was ’n welvarende hawestad aan die Paktolusrivier met onder andere weelderige tempels vir Artemis*… Lees Meer »

SARAI

SARAI. Kyk by: Sara.

SARA

SARA is die aartsmoeder van Israel* en vrou van Abram/Abraham*, én ook sy halfsuster. Sarai/Sara het saam met Abraham haar land verlaat. God het aan haar en Abraham ’n groot nageslag belowe, alhoewel sy onvrugbaar was (Gen 11:30). God verander haar naam van Sarai na Sara. Sara beteken “vorstin”: “Ek sal haar seën en vir… Lees Meer »

SANHERIB

SANHERIB is die Assiriese* koning (704–681 vC) wat by twee geleenthede sy invloed in Juda*4 laat geld het. Hy het Juda binnegeval en die land gedreig omdat Hiskia* betrokke was by ’n sameswering teen hom. Hiskia het ’n ooreenkoms met Egipte* gesluit om die Assiriese* juk af te gooi. Die Assiriese hoofadjudant word na Jerusalem*… Lees Meer »

SANHEDRIN

SANHEDRIN. In die Nuwe Testament* het die Griekse* term synedrion, wat letterlik “om saam te sit” beteken, ’n algemene en spesifieke gebruik. In die algemeen verwys dit na plaaslike howe of rade wat sosiale orde handhaaf, belasting insamel en straf administreer (Matt 5:22; Mark 13:9). Meestal verwys dit na die hoofraad in Jerusalem* wat handel… Lees Meer »

SAN (BOESMANS) EN DIE CHRISTELIKE GELOOF

SAN (BOESMANS) EN DIE CHRISTELIKE GELOOF. Die San is al vir duisende jare inwoners van Suidelike Afrika en kom vandag nog regoor die gebied suid van die Zambesi- en Kunenerivier voor. Hulle ekonomie was altyd gebaseer op ’n jag- en versamelaarsbestaan in groepe van 30 tot 100 mense. Hulle stapelvoedsel varieer volgens streke en sluit… Lees Meer »

SAMUEL (PERSOON)

SAMUEL (PERSOON) is ’n oorgangsfiguur van die rigterstyd in Israel* na die koningstyd. Hy is ’n legendariese priester* oor wie daar ’n hele siklus van vertellings versamel is. Die verhale is opgeneem in die boek 1 Samuel* en nou verweef met verhale oor Saul*, Israel*3 se eerste koning, en oor die vroeë geskiedenis van Dawid*…. Lees Meer »

1 EN 2 SAMUEL (BYBELBOEKE)

1 EN 2 SAMUEL (BYBELBOEKE). Samuel* was nie die skrywer van die twee Samuelboeke nie en hy is ook nie die hoofkarakter daarin nie. 1 Samuel begin wel met sy ma, Hanna*, se hartseer oor haar kinderloosheid. By die heiligdom in Silo* smeek sy vir ’n kind. Die priester Eli* verseker haar dat haar gebed… Lees Meer »

SAMGAR

SAMGAR word in net twee verse in die Ou Testament* genoem: die seun van Anat*, wat 600 Filistyne met ’n sweepstok doodgeslaan het (Rig 3:31 en 5:6 in die lied van Debora*). Daar is onsekerheid of hy amptelik ’n rigter* was, en of sy optrede nie maar net verligting vir die Israeliete* gebring het in… Lees Meer »

SAMARITANE

SAMARITANE het as volksgroep ontstaan ná die val van Samaria* en die wegvoering van die Noordelike Ryk van Israel* in ballingskap* in 722 vC. Die Assiriërs* het veral die “bolaag” van die bevolking in ballingskap weggevoer, terwyl mense uit ander dele van die Assiriese Ryk weer in die noordelike gebied van Israel hervestig is. Deur… Lees Meer »

SAMARITAANSE PENTATEUG

SAMARITAANSE PENTATEUG is die Bybel van die Samaritane*, wat net die eerste vyf boeke van die Ou Testament* aanvaar as kanoniek*. Dit verteenwoordig die Palestynse tradisie in die oorlewering van die teks van die Ou Testament, terwyl die Masoretiese* teks die Babiloniese* tradisie verteenwoordig en die Septuaginta*, die ou Griekse* vertaling, die Egiptiese* tradisie. Die… Lees Meer »

SAMARIA

SAMARIA is ’n stad wat deur koning Omri* van die Noordelike Ryk, Israel*4, gebou is en het as hoofstad van die Noordelike Ryk gedien tot met sy ondergang in 722 vC. Samaria is gebou op ’n heuwel in die sentrale hoogland van Israel, 11 km noordwes van Sigem*. Omri het die heuwel van Semer gekoop… Lees Meer »

SALWING

SALWING. Kyk by: Salf.

SALOMO

SALOMO was die seun en opvolger van Dawid* as koning van Israel*3 en Juda*3 (ongeveer 965–925 vC). Sy geboortenaam was Jedidja (Geliefde van die Here). Hierdie naam dui daarop dat hy die Dawidstroon bo sy opponente sou bestyg (1 Kon 1–11). Dawid se groot ryk het vir Salomo ’n goue regeertyd moontlik gemaak. Sy naam… Lees Meer »

SALOMÉ

SALOMÉ is die Griekse* vorm van die Hebreeuse* Sjaloom-Tsion – die vrede/heil van Sion*. Dit was ’n populêre naam ná die vreedsame regering van die Hasmonese koningin Salomé-Aleksandra (76–67 vC). Een van Jesus* se vroulike dissipels* wat Hom in Galilea* gevolg en finansieel ondersteun het. Salomé was selfstandig, want haar naam word nie gekoppel aan… Lees Meer »

SALMANESER

SALMANESER is die naam van verskeie Assiriese konings. Die volgende twee is die bekendstes: Salmaneser III regeer vanaf 858–824 vC oor Assirië. In sy annale word verwys na koning Agab* (lees 1 Kon 16:29; 20:20; 22:20-21). Op die sg Swart Obelisk (Britse Museum) word Jehu* uitgebeeld in sy neergeboë houding voor dié koning. Salmaneser V… Lees Meer »

SALIGSPREKINGS

SALIGSPREKINGS. In die Ou Testament* kom saligsprekings veral in die wysheidsliteratuur* in die derde persoon voor, en dan nie in reekse nie, maar in dubbelspreuke (Ps 84:4 en volgende verse; 119:1 en volgende verse; 128:1 en volgende verse). Reekse ellende-aankondigings* kom wel voor (sien Jes 5:8-23). In profeties-apokaliptiese literatuur kom tweede persoon-aankondigings voor – die… Lees Meer »

SALIGMAKER

SALIGMAKER (1933/53-AFRIKAANSE VERTALING), VERLOSSER, REDDER (1983-AFRIKAANSE VERTALING), VERLOSSER (2014-DIREKTE VERTALING) is ’n Griekse term (soter) wat in die antieke tyd vir belangrike mense, heersers en gode gebruik is. In die Ou Testament* word God beskryf as sy volk se Verlosser (Jes 60:16). Net God kan mense red, mense kan nie. In Hebreeus* is “verlosser” ’n… Lees Meer »

SALF

SALF. Om te salf, beteken letterlik om olie op iemand of iets te gooi of in te vryf. Salwing het soms gepaard gegaan met die sluiting van ’n ooreenkoms (Gen 28:18-22). Priesters* (Eks 30:30), profete* (1 Kon 19:16), plekke (Gen 28:18), die tabernakel* en toebehore (Eks 40:9-10), klere (Lev 8:30) en geëerde gaste is gesalf… Lees Meer »

SAKRAMENTE

SAKRAMENTE. Die kerk* het twee genademiddele*: die Bybel* en die sakramente. Die sakramente dien as versterking van die geloof*. Dit is die middele waardeur die Heilige Gees* in ons werk (Artikel 33 van die Nederlandse Geloofsbelydenis*). Die sakramente en die Bybel is gelykwaardig in soverre dit genademiddele is, maar die sakramente is ondergeskik aan die… Lees Meer »

SAKE-ETIEK

SAKE-ETIEK. Kyk by: Besigheidsetiek.

SAGMOEDIGHEID

SAGMOEDIGHEID is sinoniem met nederigheid* en dié twee begrippe word soms saam met mekaar gebruik. Dit beskryf die gesindheid van iemand wat nie maklik uitgetart word nie. Dit is ’n houding van gebalanseerde verdraagsaamheid* wat nie onmiddellik gereed is vir weerwraak nie, en nie uitbars in onbeheerste woede nie, ’n geaardheid wat in stilte en… Lees Meer »

SAGGEUS

SAGGEUS was die hoofbelastinggaarder van Jerigo* (Luk 19:1-10). Hy was ryk, maar weens sy wanpraktye gehaat en beskou as ’n dief. Op Jesus* se reis deur Jerigo ontmoet Hy Saggeus op ’n unieke manier. Saggeus se lewe verander en hy bewys dit wanneer hy belowe om die helfte van sy goed vir die armes te… Lees Meer »

SAGARIA

SAGARIA is die naam van twee prominente mense in die Bybel. ’n Profeet* in die Ou Testament wie se profesieë in ’n gelyknamige Bybelboek opgeteken is (Kyk by: Sagaria: Bybelboek). Die pa van Johannes die Doper*, en ’n priester* uit die diensgroep van Abia; getroud met Elisabet*, ook uit die priestergeslag van Aäron* (Luk 1:5-25,… Lees Meer »

SAGARIA (BYBELBOEK)

SAGARIA (BYBELBOEK) is die langste van die Boek van die Twaalf* (14 hoofstukke) en word talle kere in die Nuwe Testament* aangehaal (71 keer). Sagaria was ’n tydgenoot van Haggai* en het as jongman teruggekeer uit die ballingskap* (Esra 5:1; 6:14; Neh 12:16). Hy kom uit ’n priesterlike familie en, soos Esegiël*, kan hy as… Lees Meer »

SAFON

SAFON is die mees noordelike stad in die stamgebied van Gad* (Jos 13:27). Daar is onsekerheid presies waar dit geleë was, waarskynlik net suid van die See van Galilea*, oos van die Jordaan*. Daar is ook onsekerheid of dit dieselfde Safon is waarheen Jefta* en sy manskappe op pad was toe hulle die vlugtelinge van… Lees Meer »

SAFFIRA

SAFFIRA (Aramees* vir “mooi, goed”). Saffira gee aan haar man, Ananias*, toestemming om grond te verkoop. Haar toestemming was nodig, omdat ’n man se totale eiendom die onderpand was vir die bedrag wat volgens huwelikswet by sy dood* of ná ’n egskeiding* aan die vrou* uitgekeer moes word. Om hulle geloofsgenote te beïndruk, spreek die… Lees Meer »

SAFFIER

SAFFIER. Kyk by: Juwele en edelstene.

SAFAN

SAFAN is die naam van twee persone in die Ou Testament*. Hy was ’n “sekretaris” in die hofhouding van Koning Josia* (± 639–609 vC) en is veral bekend vir sy aandeel in die ontdekking van ’n boekrol in die tempel* (2 Kon 22:3-20 en 2 Kron 34:8-20). Sy seuns en kleinseuns het Jeremia* ondersteun (Jer… Lees Meer »

SADOLETUS, JACOBUS

SADOLETUS, JACOBUS (1477–1547) het ’n deeglike humanistiese opvoeding in Ferrara en in Rome* ontvang. Hy het die beskerming van kardinaal* Caraffa geniet wat hom as priester*2 ingeseën het. Hy was sekretaris by pous* Leo X*. In 1517 is hy benoem tot biskop* van Carpentras (by Avignon) waar hy slegs afwisselend gebly het. Hy was dikwels… Lees Meer »

SADOK

SADOK was een van twee priesters* (saam met Abjatar*) wat in die tyd van Dawid* in die tempel* in Jerusalem* gedien het. Omdat Abjatar ’n ander kandidaat as koning gesteun het (1 Kon 1–2), het Salomo*, Dawid se opvolger, hom uit Jerusalem verban. Sadok het daarna alleen die amp van priester* beklee. Die nakomelinge van… Lees Meer »

SADDUSEëRS

SADDUSEëRS is een van die Joodse* “partye” (Hand 5:17) in Jesus* se tyd. Ons weet minder van die Sadduseërs as van die Fariseërs*. Verskillende etimologiese verklarings word vir hierdie naam gegee. Sommige lei dit af van tsaddiq (Hebreeus* vir ’n regverdige persoon) ander van Sadok*, die hoëpriester* in Salomo* se tyd. Volgens Nuwe-Testamentiese* getuienis (bv… Lees Meer »

SACLA

SACLA. Kyk by: South African Christian Leadership Assembly.

SABBATSJAAR

SABBATSJAAR. Streng gesproke word die begrip “Sabbatsjaar” net in Lev 25:1-7 gebruik. In hierdie jaar mag daar nie gesaai of geoes word nie. Die jaar beteken algehele rus vir die land en die “randfigure” mag dan leef van die lande (lees Lev 25:6-7). Soos die sewende dag of Sabbat*, moes die sewende jaar ook spesiaal… Lees Meer »

SABBAT

SABBAT. In die Ou Testament* word daar ’n week van sewe dae veronderstel en Israeliete* was verplig om ná ses dae se werk op die sewende dag te rus. Die Hebreeuse* werkwoord ten grondslag van die begrip “sabbat” word met “ophou, staak” vertaal en daar is ook ’n moontlike verband met die Akkadiese* woord vir… Lees Meer »

SAAMWOON

SAAMWOON. Die term “saamwoon” sou bloot “gemeenskaplike akkommodasie” kon beteken, maar het die betekenis verkry van ’n paartjie wat ’n woonplek deel en emosioneel en seksueel by mekaar betrokke is, dog hulle nie wetlik of in die openbaar uitsluitlik aan mekaar verbind het nie. Party paartjies woon net ’n tydjie saam, ander jare lank. Wanneer… Lees Meer »

SAAI, JOSHUA ELISA ISHOLIBO

SAAI, JOSHUA ELISA ISHOLIBO (1911–1987) was een van die eerste groep van vier kandidate wat in Nigerië as vrug van die NG Kerk* se sending* onder die Tiv* – ook bekend as die Soedan-sending – as predikant* opgelei is. Hy word groot naby Salatu-stasie, waar hy ook aanvanklik skoolgaan. Nadat die stasie in 1926 gesluit… Lees Meer »

Sidebar