T

TEOLOGIESE OPLEIDING: FAKULTEIT TEOLOGIE, UNIVERSITEIT STELLENBOSCH

Op 1 November 1859 is die ou Drosdy-gebou aan die bokant van Dorpstraat in Stellenbosch amptelik as ‘n plek vir teologiese opleiding geopen. Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk (NGK) is tot op daardie stadium meestal in Nederland opgelei. Daar was egter ‘n groeiende gevoel dat uitbreidings in die kerk plaaslike teologiese opleiding regverdig, en… Lees Meer »

TEOLOGIESE OPLEIDING: FAKULTEIT TEOLOGIE EN RELIGIE, UNIVERSITEIT PRETORIA

FAKULTEIT TEOLOGIE AAN DIE UNIVERSITEIT VAN PRETORIA is in 1917 gestig. Die Fakulteit het sedert sy instelling as ‘n fakulteit met volle akademiese status ontwikkel, en nie as ‘n teologiese kweekskool nie, en is dus die oudste volwaardige teologiefakulteit in Suid-Afrika. Die behoefte aan ʼn teologiese opleiding is die eerste keer in 1884 deur ds… Lees Meer »

TYNDALE, WILLIAM

TYNDALE, WILLIAM (circa 1495-1536) is in Gloucestershire gebore en het aan die universiteite Oxford en Cambridge ge­studeer. Hy was ’n onafhanklike denker wat ’n eenvoudige bestaan gevoer en nie gewild­heid nagejaag het nie. Hy het ’n talent vir taal gehad. Sy beskermheer was Humphrey Monmouth, ’n handelaar, wie se medehandelaars – die Christian Brethren –… Lees Meer »

TYDAANDUIDING

TYDAANDUIDING. In die tyd van die Ou Testament* is die dag nie in ure inge­deel nie. Daar is net breedweg ’n onderskeid tussen sekere fases in die dag getref: “vroegmôre”: wanneer die son opgekom het (Gen 19:23); “middag”: die warmste deel van die dag wanneer die son hoog gesit het (Gen 29:7); “agtermiddag”: die laat… Lees Meer »

TWYFEL

TWYFEL word dikwels verkeerdelik be­skou as die absolute teenpool van geloof*. Wie twyfel, so word geredeneer, glo nie. Alhoewel twyfel ’n mens wel kan weerhou van geloof, en soms in die vorm van voortgesette ongeloof na vore kan tree, moet ons eerder toegee dat geloof ook twyfel ken. Luther* het geloof getrooste twyfel ge­noem. Daar… Lees Meer »

TWEEDE WÊRELDOORLOG

TWEEDE WÊRELDOORLOG. Die oorsake van die Tweede Wêreldoorlog (1939–1945) is minder omstrede as dié van die Eerste Wêreldoorlog*. Die aggressiewe uitbreiding van grondgebied en mag deur die sg Spilmoondhede (Duits­land, Japan en Italië) het hulle as aggressors duidelik geïdentifiseer. In die geval van Duitsland was die Verdrag van Versailles ná die Eerste Wêreldoorlog* bepalend. Die… Lees Meer »

TWAALF ARTIKELS

TWAALF ARTIKELS. Kyk by: Aposto­liese Geloofsbelydenis.

TWAALF, DIE

TWAALF, DIE. Kyk by: Boek van die Twaalf.  

TUTU, DESMOND MPILO

TUTU, DESMOND MPILO (1931–) is in Klerksdorp gebore. Hy is as onderwyser opgelei en het ’n paar jaar skoolgehou voordat hy die roeping om priester*2 in die Anglikaanse Kerk* te word, ontvang het. Ná sy teologiese opleiding in Johannesburg en Londen, het hy akademiese poste aan die Federal Theological Seminary (Fort Hare) en die universiteite… Lees Meer »

TUSSENTOESTAND

TUSSENTOESTAND is tradisioneel ge­sien as die toestand van die “siel” ná die dood* en vóór die finale liggaamlike opstanding* met Christus* se wederkoms*. Hiervolgens skei liggaam* en siel* met die dood. Onder invloed van die Griekse filo­sofie is gesê dat die onsterflike* siel voort­leef terwyl die verheerlikte* liggaam later sal opstaan. Paulus* se bekommernis dat… Lees Meer »

TURKOOIS

TURKOOIS. Kyk by: Juwele en edelstene: Chrisopraas.

TULBAGH, RIJK

TULBAGH, RIJK (1699–1771) het grootgeword in ’n behoeftige militêre familie en is eers op dertienjarige ouderdom skool toe. Drie jaar later tree hy in diens van die VOC* en word ná ’n jaar na die Kaap ge­stuur. Tulbagh het ’n groot pligsbesef gehad en maak vinnig opgang. Op kerklike vlak was hy aanvanklik diaken* en… Lees Meer »

TUG

TUG is ’n vorm van dissipline of teregwy­sing in geval van volharding in sonde* en ongehoorsaamheid. So tug die Here* die­gene wat Hy liefhet (Heb 12:6) tot hulle beswil (vers 10). Uiteindelik lewer die tug die vrug van vrede op vir dié wat daardeur gevorm is omdat hulle gehoorsaam is aan die wil van God… Lees Meer »

TSWANAS EN SOTHO’S EN DIE CHRISTELIKE GELOOF

TSWANAS EN SOTHO’S EN DIE CHRISTELIKE GELOOF. Die 19de-eeuse ontmoeting van Tswanas en Sotho’s met die Christelike geloof* verskil in belang­rike opsigte van dié van die Nguni-sprekers (soos die Zoeloes* en die Xhosas*). Toe sendelinge* aan die begin van die 19de eeu onder hulle begin werk het, het hulle in statte of klein dorpies gewoon,… Lees Meer »

TSOTSI-EVANGELIE

TSOTSI-EVANGELIE. Frans van Rens­burg het in 2006 Die tsotsi-evangelie – O Mri vannie padkamp gepubliseer. Hierin verplaas Van Rensburg die verhaal van die Matteus-Evangelie* na ’n padkamp buite Carolina, Jerusalem word Marabastad, ’n donkie ’n “moegperd” en engele “skoonwerkers”. ’n Woordelys agterin help diegene wat sukkel met die lees daarvan. Tog is daar eintlik net… Lees Meer »

TSHATSHU, DYANI (JAN)

TSHATSHU, DYANI (JAN) (circa 1791–1831) was ’n lid van die Xhosa*-koningsge­slag. Sy pa was een van die eerste hoofmanne wat wit sendelinge* uitgenooi het om tussen sy mense te kom woon en werk. Daar is min oor Tshatshu se grootwordjare bekend, behalwe dat hy volgens sy eie ge­tuie­nis een van die eerste be­keerlinge uit die… Lees Meer »

TSELE, MOLEFE SAMUEL

TSELE, MOLEFE SAMUEL (1956–) is in Daveyton, Benoni, gebore en het ná sy skoolopleiding by die Universiteit van die Noorde regte begin studeer, maar moes dit opskort nadat die universiteit gesluit is – onrus het op die kampus uitgebreek nadat Steve Biko* in aanhouding dood is. Tsele was ’n stigterslid van die Azanian Students’ Organisation…. Lees Meer »

TRUTER, JOHANNES ANDREAS (SIR JOHN)

TRUTER, JOHANNES ANDREAS (SIR JOHN) (1763–1845) studeer in die regte aan die Universiteit van Leiden, Nederland. In 1789 tree hy in diens van die kantoor van die fiskaal in Kaapstad. Vier jaar later word hy sekretaris van die raad van justisie waar hy praktiese ondervinding opdoen. Ná die tweede Britse besetting in 1806, teken Truter… Lees Meer »

TROSKIE, ALBERT

TROSKIE, ALBERT (1942–) behaal BMus aan die Universiteit van Kaapstad en toon toe reeds sy intense belangstelling in kerkmusiek. Hy studeer met Unisa se Orrel­studiebeurs by Cor Kee in Nederland, asook musiekwetenskap aan die Universi­teit van Amsterdam. Van 1971 af is hy verbonde aan Unisa se departement van Musiekwetenskap, en in 1975 voltooi hy sy… Lees Meer »

TROON VAN GOD

TROON VAN GOD. ’n Troon was in die tyd van die Bybel* die setel waarvandaan mag* uitgeoefen is (1 Kon 2:19). In die koninklike hof het die koning* in sy troonsaal op sy troon gesit met ’n voetbankie vir sy voete. As magsfiguur het hy hiervandaan re­geer, politieke en regsbesluite geneem, veroordeel en genade* bewys…. Lees Meer »

TROMPET

TROMPET. Kyk by: Musiekinstrumente in die Bybel.

TROFIMUS

TROFIMUS was ’n medewerker van Paulus* in Efese*. Hy was deel van Paulus* se afvaardiging wat die kollekte wat vir die gemeentes in Jerusalem* ingesamel is, na Jerusalem gebring het. Trofimus het Paulus op sy reis vanaf Korinte* oor Masedonië* na Jerusalem vergesel (Hand 20:40). Trofimus was nie ’n Jood* nie. Volgens Hand 21:30 het… Lees Meer »

TROAS

TROAS, waarvan die ruïnes vandag as Eski Stanboul of “Ou Konstantinopel” bekend staan, is geleë in die noordweste van Klein-Asië*, op die kus van Misië, en is waarskynlik vernoem na die bekende Troje wat ongeveer 6 km verder noord geleë was. Op sy dag was Troas een van die bekendste stede in die wêreld (aldus… Lees Meer »

TRITEÏSME

TRITEÏSME druk letterlik uit dat daar aan drie aparte gode geglo word. In die lang debat in die kerk* oor die drie-eenheid* van God, het dit soms gebeur dat sommige met so ’n groot klem die Godheid van Vader*, Seun* en Heilige Gees* onderstreep het, dat hulle uiteindelik as aparte entiteite gesien is. Daarmee het… Lees Meer »

TRINITEIT

TRINITEIT. Kyk by: Drie-eenheid.

TRIGOTOMIE

TRIGOTOMIE is ’n siening van die mens wat verwant is aan digotomie oftewel dualisme*. Waar digotomie die mens in twee selfstandige dele verdeel, naamlik siel* en liggaam*, gebruik trigotomie ’n driede­ling. Na aanleiding van 1 Tess 5:23 word geredeneer dat die mens uit drie afsonderlike dele, naamlik gees*, siel en liggaam, bestaan. ’n Trigotomistiese mensbeskouing… Lees Meer »

TRIFOSA

TRIFOSA. Kyk by: Trifena.

TRIFENA EN TRIFOSA

TRIFENA EN TRIFOSA ontvang in Rom 16:12 groete van Paulus* wat hulle “harde werkers vir die Here*” noem. Hulle was waarskynlik susters wat soos die ander persone in die groetelys medewerkers van Paulus in Asië* – oftewel in die gemeente* van Efese* – was. Teen die tyd dat Paulus sy brief aan die Christene* in… Lees Meer »

TREURNICHT, ANDRIES PETRUS

TREURNICHT, ANDRIES PETRUS (1921–1993) was, nadat hy in 1945 as predikant gelegitimeer is, reisende sekretaris van die Christen-studentevereniging (CSV)*, predikant op Oudsthoorn (waar hy in 1949 die skrumskakel van Suidwestelike Distrikte teen die All Blacks was), Ronde­bosch (waar hy sy doktorsgraad oor Abra­ham Kuyper* aan die Universiteit van Kaapstad verwerf het), Stellenbosch en in Pretoria…. Lees Meer »

TRENTE

TRENTE. Die eerste pous* ná die Refor­masie (Hervorming*) wat daadwerklik met hervorming in die Katolieke Kerk* begin het, was Pau­lus III wat van 1534–1549 pous was. Nie­teenstaande groot politieke en teologiese meningsverskille, is gedurende 1545 met ’n konsilie in die stad Trente begin. Die konsilie het op kerkleer gefokus en hervormingsdekrete bygevoeg. Die Konsilie van… Lees Meer »

TREKOOIEVAAR

TREKOOIEVAAR. Kyk by: Diere van die Bybel.

TRAUMA

TRAUMA is afgelei van die Griekse woord wat “’n wond” beteken. Dit kan ook as “skade” of “verlies” vertaal word. Trauma verwys dus na ’n nadelige invloed op die bestaan van ’n persoon. Dit kan van ’n fisie­ke (bv ’n motorongeluk, aanranding of verkragting) of emosionele (huwe­liks­ontrou, ontslag by ’n werk) aard wees. Voorts kan… Lees Meer »

TRANSSUBSTANSIASIE

TRANSSUBSTANSIASIE. Hierdie term word in die Katolieke teologie* vanaf die elfde eeu gebruik om die Katolieke geloof in verband met die eucharistie* te verduidelik. Aristoteles, die Griekse filosoof, het oor stoflike dinge gepraat, volgens een vertolking, in terme van die uiterlike ge­daante en ’n innerlike werklikheid of sub­stansie. Aristoteles se terminologie is deur skolastieke teoloë… Lees Meer »

TRANSENDENSIE VAN GOD

TRANSENDENSIE VAN GOD. In die geskiedenis van die teologie* sowel as die filosofie is die begrip “transendensie” van besondere belang in die kennisleer (epistemologie), en word dit altyd direk gekontrasteer met die begrip immanensie*. Die teologiese begrippe “immanensie” en “tran­sendensie” gee uitdrukking aan die oortuiging dat, enersyds, God se alomteenwoor­digheid die wêreld wesenlik deurdring en… Lees Meer »

TRADUSIANISME

TRADUSIANISME. Toe teoloë nog ’n dualistiese* mensbeskouing gehuldig het, het daar ’n stryd tussen tradusianisme en kreasianisme ontstaan. Dit het gegaan oor die vraag hoe die siel* van die mens, as ’n aparte substansie, van die een geslag na die volgende voortgeplant word. Die kreasia­nisme het gemeen dat die liggaam* met ge­slagsgemeenskap voortgeplant word, maar… Lees Meer »

TRADISIONALISME

TRADISIONALISME. Tradisies is min of meer standhoudende sosiale vorms van opvattings, optredes, gewoontes en ge­bruike. Dit behoort tot die aard van ’n tradisie dat dit kollektief of sosiaal is (een mens kan nie alleen ’n tradisie navolg nie) en dat dit duursaam is (’n tradisie kan nie geskep word nie, dit vind ongedwonge inslag met… Lees Meer »

TRADISIE

TRADISIE is ’n Katolieke* en Ortodokse* begrip van hoe God die openbaring* wat deur Jesus* bekend gemaak is, vir later ge­slagte deurgee. Dit gaan uit van die standpunt dat Jesus ’n gemeenskap, sy kerk*, ge­stig het, waaraan Hy die heilswaarhede, heils­middels en sy lewenspatroon toe­vertrou het. Deur die werk van die Heilige Gees* in die… Lees Meer »

TRACY, DAVID W

TRACY, DAVID W (1939–), ’n Katolieke* teoloog, word in 1963 as priester*2 in Bridgeport, Connecticut gewy. Hy verwerf in 1969 ’n PhD oor die werk van sy leermeester, Bernard Loner­gan. Vanaf 1967–1969 doseer hy aan die Katolieke Uni­ver­siteit van Amerika in Washington. In 1969 begin hy aan die Universiteit van Chicago doseer en word later… Lees Meer »

TOWENAAR

TOWENAAR. ’n Towenaar, so is in die antieke tyd geglo, het oor geheime kennis beskik om deur bonatuurlike kragte wonders te doen. Mense het towenaars geraadpleeg om voorspoed in hulle lewe te bring. Onlangse ontdekkings van magiese papyri* bevestig dat die raadpleging van towenaars ’n algemene en gewilde praktyk was. Towe­naars word nie baie in… Lees Meer »

TOTIUSPRYS VIR TEOLOGIE EN DIE STUDIE VAN DIE GRONDTALE VAN DIE BYBEL

TOTIUSPRYS VIR TEOLOGIE EN DIE STUDIE VAN DIE GRONDTALE VAN DIE BYBEL. Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns het hierdie prys in 1980 ingestel op inisiatief van Sanlam. Die prys is ’n medalje. Dit is ’n tweejaarlikse prys wat toegeken word vir ’n hoogstaande publikasie of reeks van hoogstaande publikasies in Afrikaans* oor die… Lees Meer »

TOTIUS

TOTIUS. Kyk by: Du Toit, Jacob Daniël.

TOT NUT VAN HET ALGEMEEN

TOT NUT VAN HET ALGEMEEN (1804–1870), die eerste privaatskool met Nederlands as voertaal op Suid-Afrikaanse bodem, is geskoei op ’n Nederlandse model met dieselfde naam (hoewel hulle die “het” meestal afgekort het tot ’t en dit hier nie so dikwels gebeur het nie). Die uitgangspunt van die skool se omvattende leerplan was om die totale… Lees Meer »

TORTELDUIWE

TORTELDUIWE. Kyk by: Diere van die Bybel.

TORREY, REUBEN ARCHER

TORREY, REUBEN ARCHER (1856–1928) word ná studie aan Yale, Leipzig en Erlangen as hoof van die “City Mission” van die Kongregasionaliste Kerke* in Minnea­polis, VSA (1878) aangestel. Hy werk dikwels saam met DL Moody*, wat, onder andere, die vermoë gehad het om be­kwame mense rondom hom te vergader. So word Torrey die eerste hoof van… Lees Meer »

TORING VAN BABEL

TORING VAN BABEL in Gen 11:1-9 vertel van die oorsprong van verskeie tale, maar is ook polemies gerig teen die Mesopotamiese* godsdiens sowel as teen die rol van tegnologie en menslike begeerte na outonomiteit (met ander woorde, die uitskakeling van God). Die mens het die kuns geleer om stene te maak en het beplan om… Lees Meer »

TORA

TORA. Kyk by: Pentateug.

TOPAAS

TOPAAS. Kyk by: Juwele en edelstene.

TOORN VAN GOD

TOORN VAN GOD. Die Bybel* leer dat God se toorn ontvlam vanweë sy afsku van enige vorm van kwaad, by watter volk ook al (vgl Amos 1:3–2:3), maar veral as die keersy van sy heilige liefde* wanneer Israel* sy verbondstrou met ontrou beantwoord (vgl Deut 32:10-14: sy liefde; Deut 15-18: hulle ontrou; Deut 19:25: sy… Lees Meer »

TOONBRODE

TOONBRODE. Kyk by: Tafels van toonbrode.

TONGSPRAAK

TONGSPRAAK. Kyk by: Glossolalie.

TOMAS

TOMAS. Behalwe in die apostellyste van die Sinoptiese* Evangelies, figureer Tomas hoofsaaklik in die Johannes-Evangelie*. In Joh 11:16 toon hy ’n bereidheid om saam met Jesus* te sterwe. In Joh 14:5 soek hy helderheid wanneer Jesus in simboliese taal oor die toekoms praat. Sy groter bekendheid as “ongelowige Tomas” kry hy met sy uitgesproke twyfel… Lees Meer »

TOLLENAAR

TOLLENAAR. Die Romeine (Kyk by: Romeinse Ryk) het vanaf die tweede eeu voor Christus* reeds van publicari gebruik gemaak om belastings in te vorder. Hierdie werk is per openbare tender aan die hoogste bieër uitgegee. Die tenderbedrag moes aan die staatskas oorbetaal word. Wanpraktyke het vinnig posgevat en hierdie amptenare is weldra in die same­lewing… Lees Meer »

TOLERANSIE

TOLERANSIE. Kyk by: Verdraagsaamheid.

TOEWYDING

TOEWYDING, binne ’n godsdienstige konteks, beteken om jou tot beskikking of in diens te stel van God, om jou te wy aan en af te sonder vir God, om jou lewe, krag, ens, volledig aan Hom te gee. Die gedagte vind ons reeds in die Ou Testa­ment* waar die nageslag van Abraham aan God toegewy… Lees Meer »

TOEVAL

TOEVAL, of geluk, is die gebeure waar­deur iets plaasvind wat nie voorsien kon word nie of waarvoor daar nie ’n redelike oorsaak bepaal kan word nie. Kansspel, soos lotery*, word meermale geregverdig met die argument dat die uitkoms toevallig is, sodat alle deelnemers ’n gelyke kans staan om voordeel daaruit te trek. Daar­teenoor staan die… Lees Meer »

TOERUSTING

TOERUSTING. Lering en geestelike toerusting is een van die belangrikste komponente van ’n voortgesette Christelike lewe. Die Evangelies* vertel hoe Jesus* sy dissipels* vir ’n paar jaar saam met Hom geneem het en hulle as ’t ware deur indiens­opleiding toegerus het vir hulle taak om sy boodskap verder te dra as Hy nie meer daar… Lees Meer »

TOEKOMS

TOEKOMS. Dit wat vir die mens* hoop* gee vir die toekoms, vorm dikwels die kern van sy/haar geloof*. Die sentrale aspek van toekomsverwagting in die Ou Testament* was die verwagting van die vervulling* van God se beloftes* in die toekoms, die koms van die dag* van die Here*, die dag van ver­gelding (Joël 1:15; 2:1;… Lees Meer »

TOEGEPASTE ETIEK

TOEGEPASTE ETIEK. Kyk by: Besig­heidsetiek*, Bio-etiek*, Persoonlike etiek*, Rasionalistiese etiek*, Vredesetiek*, Christe­like etiek*, Ekonomiese etiek*, Etiek van liefde*, Etiek van transendensie*, Goddelike gebodsetiek*, Inligtingsetiek*, Navorsings­etiek*, Situasie-etiek*.

TOBIAS

TOBIAS. Kyk by: Apokriewe boeke.

TLHAGALE, BUTI JOSEPH

TLHAGALE, BUTI JOSEPH (1947–) is in Randfontein aan die Wesrand gebore. Hy het van 1972 tot 1976 aan die Gregoriaanse Universiteit in Rome* studeer voordat aartsbiskop Peter (Famyana), Buthelezi hom in 1976 as priester*2 gewy het. Sy bediening het in Soweto begin (1976–1979) waar hy ’n besondere vertrouensverhouding met die mense opgebou het. Van 1995… Lees Meer »

TITUS (PERSOON)

TITUS (PERSOON), ’n bekende mede­werker van Paulus*, het ’n Griekse agtergrond gehad en is gebore as seun van heidense* ouers (Gal 2:3). Paulus sien hom as ’n seun in die geloof* (Tit 1:4), ’n metgesel en medewerker (2 Kor 8:23), en ag hom hoog, soos blyk uit sy teleurstelling as hy Titus nie in Troas*… Lees Meer »

TITUS, DIE BRIEF AAN (BYBELBOEK)

TITUS, DIE BRIEF AAN (BYBELBOEK), een van Paulus* se Pastorale briewe*, is geskryf aan die belangrike medewerker van Paulus wat op die eiland Kreta agtergelaat is om dinge daar reg te maak en om ouderlinge* aan te stel (Tit 1:5). Die brief noem vereistes vir ouderlinge (Tit 1:7-9), gevolg deur ’n bespreking en skerp veroordeling… Lees Meer »

TIRUS

TIRUS is ’n antieke hawestad aan die Middellandse See wat reeds so vroeg as 2700 vC bekend was vir die seehandel wat hiervandaan plaasgevind het. Dit is 40 km suid van Sidon* en 45 km noord van Akko*. Hier was twee hawens: een op ’n eiland in die riviermond van die Litanirivier en die ander… Lees Meer »

TIRANNUS

TIRANNUS was ’n persoon uit Efese*. Paulus* het sy gehoorsaal of skool tydens sy verblyf in Efese (± 52–55 nC), ná sy onttrekking uit die plaaslike sinagoge*, as leerplek benut (Hand 19:8-10). Miskien was Tirannus ’n welgestelde burger in die stad wat ná sy bekering* ’n saal wat in sy besit was, tot beskikking van… Lees Meer »

TIMOTEUS/TIMOTHEUS (PERSOON)

TIMOTEUS/TIMOTHEUS (PERSOON) was volgens Hand 16:1 die seun van ’n Joodse vrou, Eunice* (2 Tim 1:5), en ’n Griekse pa, wat dalk verklaar waarom hy nog nie besny was toe Paulus* hom in Listra* ontmoet het nie. Hy het ’n goeie reputasie daar en in Ikonium* geniet (sien ook 2 Tim 3:11). Timoteus vergesel Paulus… Lees Meer »

2 TIMOTEUS/TIMOTHEUS (BYBELBOEK)

2 TIMOTEUS/TIMOTHEUS (BYBELBOEK), een van Paulus* se Pastorale briewe*, is heelwat korter as 1 Timoteus*, en adem ’n ander a­t­mos­feer. Dit bespreek bv nie groepe (mans, vroue en slawe*) of die ampte* nie. Die dwaalleer van die opponente verwerp nie die huwelik* of die eet van kos nie, maar ontken die opstanding* (2 Tim 2:18)…. Lees Meer »

1 TIMOTEUS/TIMOTHEUS (BYBELBOEK)

1 TIMOTEUS/TIMOTHEUS (BYBELBOEK), een van Paulus* se Pastorale briewe*, is gerig aan Timoteus*, Paulus se “ware kind in die geloof” wat as gemeenteleier in Efese opgetree het toe die brief geskryf is. Die brief word omraam deur ’n inleiding (1:1-20) en ’n kort, tipiese briefslot (6:21b). In die middel is daar opdragte aan Timoteus oor:… Lees Meer »

TIMNA

TIMNA was die byvrou van Esau* se seun, Elifas*, en die dogter van Seïr en suster van Lotan, wat van die eerste inwoners van Edom* was (Gen 36:12 en 22). Haar seun was Amalek*, die voorouer van die Ama­lekiete.

TILLICH, PAUL JOHANNES OSKAR

TILLICH, PAUL JOHANNES OSKAR (1886–1965) is in Starzeddal, ’n provinsie van Brandenberg, Duitsland, gebore. Hy het in ’n konserwatiewe Lutherse* predikants­huis grootgeword. Hy het aan die universiteite van Berlyn, Tübingen en Halle studeer. Met die uitbreek van die Eerste Wêreldoorlog* is hierdie jong weermagkapelaan se beskermde en konserwatiewe lewe ingrypend verander, en word hy ’n… Lees Meer »

TILE, XOXO NEHEMIA

TILE, XOXO NEHEMIA (circa 1800) is in Temboeland, Oos-Kaap, gebore. Die Wes­leyaanse* sendeling* Dugmore het hom gedoop* en onderrig. As Christen en predi­ker is hy dwars in die krop gesteek deur die teenstrydigheid tussen wat wit Christene verkondig het en die diskriminasie en uitsluiting wat hulle beoefen het. In 1833 is Tile en ander swart… Lees Meer »

TIKKUIE, VEHETTGE

TIKKUIE, VEHETTGE (circa 1720’s). Georg Schmidt* is deur die Saksiese graaf Von Zinzendorf* as eerste sendeling* vir die Overbergse Khoekhoen* (Khoi-Khoi) afgesonder. As vrug op sy werk, wat geskoei was op streng, indiwidualistiese piëtisme*, is Tikkuie saam met vier ander in 1742 op afsonderlike dae gedoop*. Nes die ander (onder wie Africo en Kibido) het… Lees Meer »

TIGLAT-PILESER III

TIGLAT-PILESER III (ook bekend as “Pul” – 744–727 vC) was onder andere betrokke in pogings om Sirië* en Palestina* aan Assirië* te onderwerp. In die annale van hierdie koning word melding gemaak van die opstand van ene Asarja* (Ussia*) van Juda*. Laasgenoemde sterf en talle in­woners van Juda*4 word in ballingskap*2 weggevoer. Inskripsies verwys ook… Lees Meer »

TIGIKUS

TIGIKUS was ’n medewerker van Paulus* in Efese* (Hand 20:4), en moet waarskynlik tot die binnekring van Paulus se mede­werkers gereken word. In Ef 6:21 en Kol 4:7 word hy Paulus se “geliefde broer en ge­troue dienaar en mededienskneg” genoem. Volgens Hand 20:4 het hy en Trofimus* Paulus as afgevaardigdes van die gemeen­te(s) in Asië*… Lees Meer »

TIENSNARIGE HARP

TIENSNARIGE HARP. Kyk by: Musiek­instrumente in die Bybel.

TIENDES

TIENDES. Om ’n deel van jou inkomste aan die tempel* of staat te gee, was nie net ’n gebruik by Israel* nie, maar ook by an­der nasies, soos die Egiptenare* (Gen 47:24). Moses* se wet* vereis dat tiendes (He­breeus* ma’asér, Grieks* dekaté) “van al die produkte van die land” sowel as “van die beeste en… Lees Meer »

TIEN GEBOOIE

TIEN GEBOOIE is afgelei van die Hebreeuse naam “Tien woorde” (Eks 34:28; Deut 4:13) en moet daarom nie met wette in die moderne sin in verband gebring word nie. In die Septuaginta* word die “Tien Gebooie” met die term “Dekaloog*” (“Tien woorde”) vertaal. Daar is twee weergawes van die Tien Gebooie wat verskillende kontekste veronderstel:… Lees Meer »

TIBERIUS, CLAUDIUS NERO

TIBERIUS, CLAUDIUS NERO (42 vC–37 nC) was van 14 nC tot sy dood Romeinse* keiser*. Sy ma trou met Okta­vianus (Augustus*) wat hom later (4 nC) as kind aangeneem het (van toe af het hy “Tiberius Caesar Augustus” geheet) om seker te maak dat hy ’n troonopvolger sou hê. Toe Augustus op 19 Augustus 14… Lees Meer »

TIBERIAS

TIBERIAS was ’n stad gestig in 20 nC deur Herodes*4 Antipas, heerser van Galilea*, en geleë aan die weskus van die See van Galilea*. Tiberias word net een keer in die Nuwe Testament* vermeld (Joh 6:23). Die stad was ’n bekende vissentrum en beroemd vir sy tekstielbedryf, wyn, vye en gars. Daar was ook ’n… Lees Meer »

TIATIRA

TIATIRA was ’n belangrike handelstad in die antieke tyd, geleë in Klein-Asië (mo­derne Turkye). Die voorspoed van die stad was deels weens sy ligging in die vrugbare Lukosdal en ook aan die rivier op ’n belang­rike handelsroete van Pergamum* na Smirna*. Dit is 90 km noordoos van Smirna. Tiatira was oorspronklik deel van die ou… Lees Meer »

THURNEYSEN, EDUARD

THURNEYSEN, EDUARD (1888–1974). Toe hy vier jaar oud was, verhuis die gesin na Basel waar Thurneysen later in die voetspore van sy pa volg en teologiese opleiding begin wat hy in Marburg voltooi. In sy eerste gemeente* in Leutwil-Dürrenäsch (1913–1920) maak hy weer kontak met Karl Barth*, ’n kennis uit sy studentedae wat op ’n… Lees Meer »

THOMISME EN NEO-THOMISME

THOMISME EN NEO-THOMISME. ’n Filosofie* of teologie* word as “Thomisties” aangedui as dit getrou wil bly aan die geheel of beduidende aspekte van die denke van die filosoof-teoloog Thomas van Aquino* (1224/1225–1274). Historiese navor­sing sedert die middel-19de eeu het aangetoon dat die Thomisme nie ’n beweging is wat deur ’n gemeenskaplike stel idees gekenmerk word… Lees Meer »

THOM, JACOBUS DANIËL (JACO)

THOM, JACOBUS DANIËL (JACO) (1957–) het bekend geword vir sy Bybel*­romans. Hy is op Stellenbosch gelegitimeer en was daarna predikant* van die NG Kerk*-gemeentes Monument en Noorder-Paarl (nou Toringkerk). Thom het aanvanklik grepe van die Bybelverhaal in koerantvorm verwerk en dit so gepubliseer. Mettertyd skryf hy Die Bybelroman, wat die Bybel se verhaal van die… Lees Meer »

THIRTY NINE ARTICLES

THIRTY NINE ARTICLES (1563). Die ontstaan van die 39 Articles (1563) hang ten nouste saam met die kerk- en politieke geskiedenis van die Britse eilande waar die Katolieke* geloof vir eeue dominant was. Tydens die regering van koning Henry* VIII (1509–1547) begin die Hervorming* (rond­om 1534) deurbreek en ontstaan ’n los-van-Rome-beweging waartydens ’n middeweg (via… Lees Meer »

THIELICKE, HELMUT

THIELICKE, HELMUT (1908–1986) het sy skoolopleiding in Wuppertal ontvang en daarna aan die Universiteit van Erlangen studeer. In 1932 promoveer hy in die filosofie met ’n proefskrif oor Das Ver­hältnis zwischen dem Etischen und dem Ästetischen, en in 1934 ontvang hy ook sy doktorsgraad in die teologie*. In 1936 word hy aangestel as professor in… Lees Meer »

THIBAULT, LOUIS MICHEL

THIBAULT, LOUIS MICHEL (1750–1815) was ’n Franse argitek, ingenieur en landmeter wat hoofsaaklik as argitek aan die Kaap bekendheid verwerf het. Thibault was ’n uitmuntende student wat aan die Académie Royale d’Architecture in Parys gestudeer het onder Jaques Ange Gabriel (1698–1782), Frankryk se Premier Architecte en eksponent van die Franse Klassisisme. Ná sy opleiding in… Lees Meer »

THERON, PHILIPPUS FRANCOIS (FLIP)

THERON, PHILIPPUS FRANCOIS (FLIP) (1942–2011) is in die distrik George gebore en studeer aan die Universiteit van Pretoria. In 1978 promoveer hy oor Die Ekklesia as kosmies-eskatologiese teken: Die eenheid van die kerk as “profesie van eskatologiese vrede”. Van 1981 tot met sy aftrede in 2003 was hy dosent in die dogmatologiese* vakke aan die… Lees Meer »

THERON, ERIKA

THERON, ERIKA (1907–1990) wat op Tulbagh gebore is, se lewe is ’n verhaal van eerstes: eerste professor in maatskaplike werk in Suid-Afrika; eerste vroulike lid van die raad van die Uni­versiteit van Stellen­bosch; eerste vroulike kanse­lier van ’n Suid-Afri­kaanse universiteit (Universiteit van Wes-Kaap­land); eerste vroulike burgemeester van ’n Suid-Afrikaanse dorp (Stellenbosch); stigter en eerste redakteur… Lees Meer »

THERON, CHARLES PETRUS

THERON, CHARLES PETRUS (1844–1924) is in die Paarl gebore. Ná sy teologiese opleiding op Stellenbosch het hy vir ongeveer ’n jaar in die NG Sending­gemeente Middelburg (Kaap) gewerk voordat hy in 1873 vir die res van sy bediening predikant* van die NG Gemeente Bethle­hem geword het. Hy het gou ná sy aan­koms op Bethlehem begin… Lees Meer »

THEOLOGICAL EDUCATION BY EX­TENSION (TEE)

THEOLOGICAL EDUCATION BY EX­TENSION (TEE) is een van die bete­kenisvolle deurbrake in teologiese oplei­ding van die afgelope aantal dekades. TEE het in Latyns-Amerika ontstaan as deel van ’n opleidingsprogram vir leraars* in die veld, deurdat die opleiding na die student ge­neem word. Daar is letterlik honderde TEE-sentrums in die wêreld met tienduisende studente. Leraars in… Lees Meer »

THEMA, RICHARD VICTOR SELO­PE

THEMA, RICHARD VICTOR SELO­PE (1886–1955) is op Ga-Mamabolo naby Polokwane/Pietersburg gebore en ontvang sy basiese skoolopleiding aan ’n sending*­skool. Sy ouers was nie Christene nie, maar die Mamabolo-stam waaraan hulle behoort het, het noue kontak met sendelinge* ge­had. Sy skoolopleiding word tydens die Anglo-Boereoorlog* onderbreek, maar aan die begin van 1903 hervat hy sy studies… Lees Meer »

TEUDAS

TEUDAS. Die Joodse* geskiedskrywer Flavius Josefus* berig in sy geskiedeniswerk Joodse oudhede (Ant 20,97-99) dat tydens Kuspius Fadus se goewerneurskap oor Palestina* (44–46 nC) ’n sekere Teudas as profeet* opgetree het. Volgens hierdie berig het hy met ’n skare mense na die Jordaan* getrek, waar hy beoog het om die Jordaanwonder tydens die intog in… Lees Meer »

TETZEL, JOHANN

TETZEL, JOHANN (1465–1519) is in Sakse, Duitsland, gebore. Nadat hy grade in teologie* en filosofie by die universiteit in sy geboortedorp verwerf het, het hy in 1489 by die Dominikaanse Orde* aangesluit en ’n monnik* geword. In 1502 is hy deur die pous* aangestel om aflaatbriewe* (Kyk by: Aflaat) met die oog op die jubeljaar… Lees Meer »

TETRATEUG

TETRATEUG. Kyk by: Pentateug.

1 EN 2 TESSALONISENSE/THESSALONISENSE (BYBELBOEKE)

1 EN 2 TESSALONISENSE/THESSALONISENSE (BYBELBOEKE). Tessalonika was die hoofstad van die Romeinse provinsie Masedonië* (Kyk by: Romeinse Ryk), en Paulus* het daar aangekom uit Filippi* met die Via Egnatia (Hand 17:1-9). Paulus se prediking* van Jesus* as gesalfde (Kyk by: Salf) Here*, het positiewe reaksie gehad en gelei tot die bekering* van veral talle heidene*,… Lees Meer »

TERTULLUS

TERTULLUS was ’n algemene naam in die Romeinse* tyd. In Hand 24:1 tree ’n Tertullus in die saak teen Paulus* op as advokaat namens die Jode* omdat hulle as nie-Romeine nie die Romeinse regstelsel goed geken het nie. Hy brei die oorspronklike godsdienstige klag teen Paulus (Hand 21:28) uit sodat hy nou voor die Romeinse… Lees Meer »

TERTULLIANUS, QUINTUS FLORENS

TERTULLIANUS, QUINTUS FLORENS (circa 155–220) is in Kartago in Noord-Afrika gebore. Hy was een van die prominente figure uit die era van die vroeë kerkvaders* en hy het ’n groot invloed uitgeoefen op verdere teologiese ontwikke­lings. Gelei deur sy sterk asketiese* inslag, het hy hom in 207 by die Montaniste* aangesluit. In sy besonder oorspronklike… Lees Meer »

TERTIUS

TERTIUS het vir Paulus* die Romei­ne­brief* neergeskryf (Rom 16:22). Hy was vermoedelik ’n amanuensis of “mooiskrywer” – iemand wat in die skryfkuns opgelei was en daarvan ’n beroep gemaak het. Paulus het sy briewe* egter self afgesluit, en hulle so persoonlik gewaarmerk (Gal 6:11; vgl Kol 4:18; 2 Tess 3:17).

TERSTEEGEN, GERHARD

TERSTEEGEN, GERHARD (1697–1769) was reeds vroeg in sy lewe deel van ’n enkelouer-gesin. Daar was nie geld om verder te studeer nie en hy het ’n verkoopman geword. Maar hy was ’n alleenloper, en daarom het hy by ’n wewer aangesluit en met leeswerk teologie* gestudeer. Hy het ’n bekende lekepastor en lekeprediker ge­word. Hy… Lees Meer »

TERMINALE SIEKTE

TERMINALE SIEKTE is ’n lewensbedreigende siekte. Dit is ’n siekte wat dikwels nie net alleen vir die persoon wat daaraan ly, ’n bestaanskrisis veroorsaak nie, maar ook vir die naasbestaandes. ’n Terminale siekte het ernstige fisieke, emosionele, sosiale en godsdienstige aspekte. Op fisieke vlak is een van die hoofpro­bleme dikwels die hantering van akute of… Lees Meer »

TERA

TERA was die seun van Nahor*1 en die pa van Abraham* en twee ander seuns, Nahor*2 en Haran* (Gen 11:24-26). Tera was ’n nakomeling van Sem* (Gen 11:10-26). Hy het in Mesopotamië* gebly (Jos 24:2). Gen 11:31 vermeld dat “Ur* van die Chaldeërs*” sy tuiste was. Hy sterf in Haran* op 205-jarige ouderdom (Gen 11:32).

TEOSOFIE

TEOSOFIE is ’n panteïstiese*, mistiek*-wysgerige stelsel oor die trapsgewyse vervolmaking van alle skepsele. Dit maak aan­spraak op bronne uit die vroeë Griekse filosofie, maar het tot stand gekom met die stigting van die Theosophical Society in New York in 1875 deur Madame Helena Petrovna Blavatsky (1831–1891), saam met Henry Steel Olcott en William Quan Judge…. Lees Meer »

TEOSENTRIES

TEOSENTRIES is ’n samestelling van die Griekse* woord vir God, Theos, en die woord “sentrum”. Die betekenis van die woord is om God in alle teologiese nadenke asook in die praktiese godsdiensbeoefening in die sentrum te plaas. Teosentriese denke is sedert die Hervorming* een van die sentrale boustene van die gerefor­meerde* teologie*. Nie die mens… Lees Meer »

TEOPNEUSTIE

TEOPNEUSTIE. Die leer oor die inspirasie* van die Bybel* (sien 2 Tim 3:16) is deur die eeue intens gedebatteer omdat dit deurslaggewend is vir die interpretasie van die Skrif (Skrifbeskouing*). Volgens die meganiese interpretasie (Kyk by: Inspirasie­teorieë) is Bybelskrywers oorweldig deur die Gees* van God en het hulle slegs neergepen wat die Gees aan hulle… Lees Meer »

TEOLOGIESE TYDSKRIFTE

TEOLOGIESE TYDSKRIFTE. ’n Groot aantal Christelike teologiese tydskrifte – sommige wetenskaplik, ander meer algemeen van aard – het deur die loop van jare in Suid-Afrika verskyn. Sommige van die wetenskaplike tydskrifte is gekoppel aan teologiese fakulteite en universiteitsdepartemente, ander aan teologiese werkgemeenskappe, terwyl nog ander hulle tuiste vind in verenigings, institute, teologiese skole en ook… Lees Meer »

TEOLOGIESE OPLEIDING IN AFRIKA

TEOLOGIESE OPLEIDING IN AFRIKA. Van die wonderlikste en verrassendste feite van die geskiedenis, is die uitbreiding van die Christelike geloof* in Noord-Afrika gedurende die vroeë eeue van die Christen-era en, ná ’n millennium van uitdagings en terugslae, veral vanweë die invloed van Islam*, die uitbreiding van die Christelike geloof suid van die Sahara vanaf die… Lees Meer »

TEOLOGIE: VERSKIL TUSSEN “WESTERSE” TEOLOGIE, AFRIKA-TEOLOGIE EN SWART-TEOLOGIE

TEOLOGIE: VERSKIL TUSSEN “WESTERSE” TEOLOGIE, AFRIKA-TEOLOGIE EN SWART-TEOLOGIE. Volgens Desmond Tutu* is daar belangrike verskille tussen “Westerse” en Afrika- en Swart-teologie. Westerse teoloë, meen hy, soek antwoorde op vrae wat mense van Afrika* nie vra nie. Tutu, wat in die 1960’s in Engeland studeer het, wys daarop dat baie Westerlinge skaam is om oor God… Lees Meer »

TEOLOGIE VAN DIE REWOLUSIE

TEOLOGIE VAN DIE REWOLUSIE is as begrip waarskynlik die eerste keer in 1964 in Praag tydens ’n Christelike konfe­rensie oor vrede* gebruik. Hierdie teologie* fokus op die betrokkenheid van Christene in die samelewing, spesifiek in die konteks van verset teen sosiale sisteme en strukture wat ongeregtigheid en verontmensliking in die hand werk. Dit lewer ’n… Lees Meer »

TEOLOGIE VAN DIE KONINKRYK

TEOLOGIE VAN DIE KONINKRYK. Johan Adam Heyns* (1928–1994) was reeds tydens sy voorstudie op Potchefstroom aangegryp deur die Calvinistiese* filosoof, HG Stoker*, se beklemtoning dat God soewerein oor die hele skepping heers. Die koninkryksgedagte het ook vroeër en later by sommige ander Potchefstroomse teoloë, soos JH (Amie) van Wyk*, ’n belangrike rol gespeel. Heyns het… Lees Meer »

TEOLOGIE, GEREFORMEERDE

TEOLOGIE, GEREFORMEERDE. Teo­lo­gie kan gesien word as die wetenskaplike nadenke en besinning oor die Woord* van God, en dus oor die God van die Woord. Enkele van die belangrikste kenmerke van (veral) die gereformeerde teologie is die volgende: Gereformeerde teologie is teosentries (trinitaries). Die Godsleer staan sentraal. Gereformeerde teologie handel oor God die Vader* en… Lees Meer »

TEOLOGIE

TEOLOGIE is die wetenskap waarin alles wat God oor Sigself en oor sy verhouding met sy skepping geopenbaar het, bestudeer word. In die Christelike teologie mag dit egter nie gaan oor ’n algemene godheidsbegrip nie. Sonder geloof* in die lewende God wat in Jesus* Christus* geken word, kan daar geen sprake van egte teologie wees… Lees Meer »

TEOKRASIE

TEOKRASIE is saamgestel uit twee woorde, Theos (God) en kratos (mag), en dit dui op die feit dat God (oor alles) regeer. In die Ou Testament* vind ons ’n volledige teokrasie. Jahwe* is die God van Israel* en hulle is sy volk. Die kultus (godsdienstige praktyke), kultuur, regs­wese, indiwiduele, sosiale en politieke verhoudings, die etos,… Lees Meer »

TEOFILUS

TEOFILUS is die geadresseerde van Lu­kas* en Handelinge* (Luk 1:1; Hand 1:1). Dit is onseker of hy ’n werklike persoon of ’n fiktiewe karakter was, waarskynlik eers­genoemde. Sy identiteit is onbekend, deels omdat “Teofilus” (geliefde/vriend van God) waarskynlik ’n skuilnaam was om sy identiteit te beskerm. Die aanspreekvorm, “hoog­geagte”, suggereer dat hy ’n prominente persoon… Lees Meer »

TEOFANIE

TEOFANIE beteken “Godsverskyning” en is deel van God se openbaring* aan die mens. Die teofanie kan direk wees (God se verskyning by Sinai*2 of Christus* se koms na die wêreld), of indirek deur drome, ge­sigte, visioene, in iemand se slaap, ens. Verskynings van die Engel van die Here* word ook as deel van die teofanie… Lees Meer »

TEODORUS VAN MOPSUESTIA

TEODORUS VAN MOPSUESTIA (circa 350–428) studeer eers in Antiogië voordat hy, saam met sy vriend, Johannes Chrusos­tomos*, tot ’n klooster* in dieselfde stad toetree, waar hy 10 jaar bly. In 392 word hy biskop* van Mopsuestia waar hy die res van sy lewe bly. Teodorus is onregverdiglik deur Kurillos van Aleksandrië van kettery* beskuldig in… Lees Meer »

TEODISEE

TEODISEE. Daar is talle “waarom”-vrae oor God se voorsienigheid wat dit vir gelowiges moeilik maak. Enige poging in dié verband om God te “regverdig” vir wat Hy doen of nalaat, staan as ’n teodisee be­kend. Verskeie oplossings vir die probleem is deur die loop van die geskiedenis aan die hand gedoen, bv dat daar naas… Lees Meer »

TENNENT, GILBERT

TENNENT, GILBERT (1703–1764) kry sy teologiese opleiding by sy pa, William. In die “Log College”, die nederige voorloper van Princeton, lei William ook sy drie jonger seuns en ’n vyftiental ander jongmans op vir die bediening in die Presbite­riaanse Kerk*. In 1726 word Tennent beroep na New Brunswick. Daar word die evangelies-Calvinistiese* tradisie van sy… Lees Meer »

TEMPLETONPRYS

TEMPLETONPRYS. Die “Templeton Prize for Progress Toward Research or Discoveries about Spiritual Realities” is in 1972 deur Sir John Templeton, nyweraar en filantroop, tot stand gebring. Dit is die wêreld se grootste godsdienstige prys en word jaarliks aan ’n nog lewende persoon toegeken wat spirituele insig en waardes bevorder het en/of ’n bydrae gelewer het… Lees Meer »

TEMPLE, WILLIAM

TEMPLE, WILLIAM (1881–1944) was aartsbiskop van Kantelberg* (1942–1944) en leier van die ekumeniese* beweging. Hy het aan Oxford (1900) en Jena (1906) studeer, was dosent aan Queen’s College, Oxford (1904) en is in 1908 georden. Hy word rektor van St James’, Piccadilly (1914), lei ’n veldtog vir hervorming van die staatskerk (1889–1919), word biskop van… Lees Meer »

TEMPELWYDING

TEMPELWYDING is ’n Joodse fees (Hebreeus* hanoeka) en verwys na die herinwyding van die tempel*2 nadat dit deur die Grieks-Siriese koning* Antiogus* Epifa­nes II (“die verligte”) op 25 Kislev ontheilig is toe Antiogus ’n vark in die tempel geslag het. Teen Antiogus se verdrukking het die Jode* onder leiding van Mattatias en sy vyf seuns… Lees Meer »

TEMPEL VAN DIE HEILIGE GEES

TEMPEL VAN DIE HEILIGE GEES. In 1 Kor 6:19 word na die liggame van die gelowiges verwys as ’n “tempel van die Heilige Gees*”. Hiermee word te kenne gegee dat die Heilige Gees in gelowiges woon. ’n Verdere implikasie van die gemelde teks is dat gelowiges aan God behoort – daarom mag die tempel nie… Lees Meer »

TEMPELPROSTITUSIE

TEMPELPROSTITUSIE word tradisio­neel gesien as godsdienstig-bepaalde seksuele omgang met vreemdelinge* in die nabyheid van ’n heidense* heiligdom, maar verwys meer korrek na sulke praktyke waarvan die opbrengs na die heiligdom gaan. Daar is dikwels aanvaar dat in heidense kultusse in Israel* aanbidders seksueel verkeer het met toegewydes by aanbiddingsplekke om so vrugbaarheid te bevorder (vgl… Lees Meer »

TEMPEL (JERUSALEM)

TEMPEL (JERUSALEM). Tempels en altare was in die Ou Nabye Ooste van die oudste konstruksies om gode in hulle “huis” te aanbid (1 Sam 5; 31). In Mesopota­mië is ’n tempel in ’n stad aan ’n be­skermin­gsgod toegewy. Die god het die land besit terwyl die koning/heerser sy rentmeester* was. Gode is soms by ’n… Lees Meer »

TELEOLOGIE

TELEOLOGIE is ’n benadering in die etiek* wat op die uitkoms van ’n daad fokus om te bepaal of dit goed of sleg sou wees (Grieks* telos = doel, mikpunt, einde). In die dogmatiek* verwys die term na die leer wat verklaar dat God vanweë die doelmatig­heid in die skepping* bestaan. Die bekendste model van… Lees Meer »

TELEMACHUS

TELEMACHUS (?–404) was ’n monnik* wat, volgens Katolieke* oorlewering, ’n swaardgeveg in ’n amfiteater, waarskynlik die Kolosseum, onderbreek het omdat dit te wreed geword het. Die woedende skare het Telemachus op die plek gestenig. Die Christenkeiser, Honorius, was so beïndruk met Telemachus se optrede en marteldood dat hy ’n edik uitgevaardig het waarvolgens swaardgevegte verbied… Lees Meer »

TEL

TEL. Kyk by: Argeologie.

TEKSUITLEG

TEKSUITLEG. Die lees van die Bybel* was in die geskiedenis van die Christen­dom* nog altyd belangrik – nie alleen indiwidueel nie, maar ook in die vergadering van die gemeente. Hiermee saam was die uitleg van die Skriftekste ook van groot belang, ten einde die inhoud en betekenis van die tekste na vore te bring. Die… Lees Meer »

TEKS

TEKS verwys populêr na ’n Bybelvers of die gedeelte van die Bybel* wat gelees word en waaruit daar tydens ’n erediens* of by ’n ander geleentheid gepreek/gepraat word. As ’n tegniese term verwys dit na die Bybel in die oorspronklike tale waarin dit geskryf is: Hebreeus* en Aramees* vir die Ou Testament* en Grieks* vir… Lees Meer »

TEKENS VAN DIE TYE

TEKENS VAN DIE TYE is die tekens van die nabye wederkoms* van Christus*. Daar is algemene tekens soos aardbewings, oorloë, hongersnood, vervolging, en daar is ’n paar spesifieke tekens soos die Antichris*, die Jode*, die sending*. Die gewone interpretasie is dat hierdie tekens bedoel is om ons in staat te stel om te bepaal wanneer… Lees Meer »

TEÏSME

TEÏSME is ’n godsdienstige of filosofiese oortuiging dat daar ’n God bestaan; in dié sin is dit die teenoorgestelde van ateïsme*. Anders as politeïsme* aanvaar dit dat daar net een God bestaan, en verwerp dus ook die henoteïsme waarvolgens net één van ’n veelheid gode vereer moet word. Teïsme verskil van panteïsme* daarin dat dit… Lees Meer »

TEHUISE VIR ONGEHUDE MOE­DERS

TEHUISE VIR ONGEHUDE MOE­DERS het teen die einde van die 19de eeu ontstaan toe ’n groep lidmate van kerke in die Kaapse Skiereiland besorgd geraak het oor die nood van vroue. In 1881 is die Reddingshuis begin wat ’n tweërlei doel gehad het, naamlik die “bekamping van ontug en tweedens om die vroue tot ’n… Lees Meer »

TEE

TEE. Kyk by: Theological Education by Extension.

TEATER EN GODSDIENS

TEATER EN GODSDIENS. Die verhouding tussen godsdiens* en teater staan dikwels in die teken van konfrontasie. Van die Romeinse* periode af is daar ’n gespanne verhouding tussen die kerk* as gemeenskap en die teater as ver­gestalter van idees en van ’n alternatiewe gemeenskap. Sedert die Middeleeue en die Renaissance* was die godsdiens bevoor­oordeeld teenoor die… Lees Meer »

TAYLOR, ROBERT SELBY

TAYLOR, ROBERT SELBY (1909–1995) is in 1932 as geestelike in die Anglikaanse Kerk* georden en in 1933 tot die priester­­amp*2 toegelaat. Hy het sy eerste jare as biskop* in Noord-Rhodesië (1941) deurgebring voordat hy biskop geword het van Pretoria (1951), Grahamstad (1959) en uiteindelik aartsbiskop van Kaapstad (1964–1974). Taylor se toewyding aan sy roeping blyk… Lees Meer »

TAYLOR, JAMES HUDSON

TAYLOR, JAMES HUDSON (1832–1905) het in ’n Christelike ouerhuis in Engeland grootgeword, maar nie sy ouers se Meto­diste*-sentimente gedeel nie. Op 17 kom hy tot bekering* nadat hy ’n traktaatjie gelees het. Hy besluit om as sendeling* na China* toe te gaan. Hy het begin om Mandaryns, Grieks*, Hebreeus* en Latyn te leer. In 1851… Lees Meer »

TAULER, JOHANN

TAULER, JOHANN (1300–1361), is vanaf 1315 in Straatsburg ’n Dominikaanse monnik* wat ontwikkel tot beroemde Duitse mistikus (Kyk by: Mistiek, en: Mistisisme). Hy is sterk beïnvloed deur Tho­mas Aquinas*, Meister Eckhart* en Henry Suso. Hy verwerf bekendheid as prediker. Sy selflose toewyding aan die versorging van siekes tydens die Swart Dood in 1348 het hom… Lees Meer »

TATTENAI

TATTENAI was die Persiese goewerneur in Samaria* in die tyd van Darius*1 en Serubbabel*, ongeveer 620 vC. Volgens Esra 5–6 het hy ’n brief aan Darius gestuur oor die herbou van die tempel* in Jerusa­lem* onder leiding van Serubbabel. Darius het aan hom opdrag gegee om die Jode* in die herbou van die tempel te… Lees Meer »

TAS, ADAM

TAS, ADAM (1668–1722) is in Amsterdam gebore en immigreer in 1697 na die Kaap. Sy tante Maria was destyds getroud met Henning Husing by wie Adam aanvanklik op sy plaas Meerlust gewerk het. Hy is in 1699 aangestel as vaandrig of vaandeldraer en word dieselfde jaar lidmaat van die NG Kerk* (hy was van Joodse… Lees Meer »

TARSUS

TARSUS was die belangrikste stad in die suidoostelike deel van Klein-Asië* in die Ro­meinse provinsie Silisië*, en dit was Pau­lus* se geboortestad. Dit moet onderskei word van Tarsis*. Tarsus het reeds voor 2000 vC bestaan en Hettitiese tekste verwys daarna. Nadat Aleksander*1 die Grote Silisië in 333 vC verower het, was die gebied hoofsaaklik onder… Lees Meer »

TARSIS

TARSIS is die naam van mense en waar­skynlik ’n plek en moet onderskei word van Tarsus*. ‑’n Persoon uit die nageslag van Jafet* (Gen 10:4). ‑Een van koning Ahasveros* se sewe adviseurs (Ester 1:14). ‑Die naam van ’n plek waarheen Jona* gevlug het toe hy van die opdrag van die Here wou wegkom (Jona 1:3;… Lees Meer »

TARGUMS

TARGUMS. In Esra 4:7 word gesê: “Hierdie brief is in Aramees* geskryf en in Aramees geïnterpreteer.” Die Hebreeuse* woord vir “interpreteer” is targum en word gebruik om die Aramese vertalings van die Hebreeuse Bybel te beskryf. Ná die Babiloniese bal­lingskap*2 (587–539 vC) was die Perse* aan bewind in die Ou Nabye Ooste met hulle taal,… Lees Meer »

TAMBOERYN

TAMBOERYN. Kyk by: Musiekinstru­mente in die Bybel.

TAMBARAM

TAMBARAM 1938. Kyk by: Interna­sionale sendingkonferensies.

TAMAR

TAMAR beteken “palm” en is die naam van drie vroue in die Ou Testament*. ‑Tamar (Gen 38) was vernuftig toe haar skoonfamilie nie hulle leviraatsplig* wou nakom nie. Eers het haar swaer Onan* probeer verhoed dat sy swanger word en ná sy dood was haar skoonpa Juda*1 huiwerig om haar vir sy derde seun te… Lees Meer »

TALMOED

TALMOED is afgelei van die Hebreeuse* woord wat “studeer” beteken. Dit bevat die intellektuele werk van Joodse* geleerdes vanaf 300 vC tot 500 nC. Dit handel oor die burgerlike en godsdienstige wette van die Hebreeuse Bybel en omvat etiese* gesegdes en eksegetiese* opmerkings. Die Talmoed bestaan uit twee verskillende werke, die Misjna (herhaling) en die… Lees Meer »

TALENT

TALENT. Kyk by: Mate, gewigte, geld.

TALE (TONGE)

TALE (TONGE). In die Ou Testament* kry ons die verhaal van Babel* (Gen 11:1-8) waar die veelheid van “tonge” of “tale” toegeskryf word aan die taalverwarring waardeur God die nasate van Noag* oor die wêreld – wat tot in daardie stadium een taal sou gepraat het – versprei het. Glõssai (Grieks*) beteken letterlik “tonge”, maar… Lees Meer »

TAKBOK

TAKBOK. Kyk by: Diere van die Bybel.

TAIZÉ-GEMEENSKAP

TAIZÉ-GEMEENSKAP is ’n ekume­nie­se* klooster*gemeenskap in Boergondië, Frankryk. Dit het ontstaan deur die visie en werk van “broer Roger” (Kyk by: Schütz-Marsauche, Roger Louis). Die gemeenskap bestaan uit meer as ’n honderd mans uit beide die Protestantse* en Katolieke* bene van die Christendom*. Die lewe in die ge­meenskap konsentreer op gebed* en Chris­telike meditasie*. Veral… Lees Meer »

TAFELS VAN TOONBRODE

TAFELS VAN TOONBRODE, letterlik “die brood wat voor God se aangesig ten toon gestel is” (Hebreeus* lehem happanim of Grieks* artoi tés prosthéseos, Eks 25:30) of “brood van ordening” (lehem hamma ‘reketen, 1 Kron 9:32), ten toon gestel op die tafel in die tabernakel* se heiligdom, net buite die allerheiligste. Dit was twaalf ringbrode, uitgepak… Lees Meer »

TABITA

TABITA (Aramees* vir “bok”; in Grieks*: Dorkas) was ’n Christen*vrou, woonagtig in die vissersdorp Joppe*. Sy was waarskynlik ’n weduwee wat haar ywer en rykdom ge­bruik het vir die opheffing van armes. Ter­wyl Petrus* in die nabygeleë Lidda is, sterf Tabita. Die gelowiges* soek troos en raad by Petrus. God stel Petrus in staat om… Lees Meer »

TABERNAKEL

TABERNAKEL. Die Hebreeus* vir “tabernakel” is “tent” en word weerspieël in wisselvorms soos “tent van ontmoeting” (Eks 27:21) en die “tent met die getuienis” (Num 9:15). Al die benamings verwys na die draagbare heiligdom wat deur die Israeliete* by Sinai*2 gemaak is (Eks 25-30; 35-40) om as plek van ontmoeting tussen die Here* en sy… Lees Meer »

Sidebar